Dansers keren de ruimte binnenstebuiten

Een bezweet hoofd van een danseres in je schoot? Een lichaam dat een noodlanding op jouw knie maakt? Een vrouw die op haar rug onder jouw klapstoel door kronkelt? Het kan je allemaal gebeuren in STAU, een work-in-progress van choreograaf Anouk van Dijk dat sinds 2004 tot in China het gegeven ‘intimiteit’ onderzoekt.

Intimiteit, dan gaat het automatisch ook over grenzen. Waar liggen ze, hoever kunnen ze worden opgerekt? STAU (‘verkeersopstopping’, ‘stuwdam’) gaat op een hele heldere, fysieke manier met deze vraag om, en laat je ook als toeschouwer verschillende soorten intimiteit lichamelijk ervaren door je in verschillende ruimtelijke concepten mee te nemen.

Aanvankelijk zit het publiek in een carré van drie rijen om een zeer klein speelvlak. Twee danseressen – de opvallend fijnzinnige en eigenzinnige Birgit Gunzl en Nina Wollny, die soms iets weg hebben van reptielen of andere oerwezens – kronkelen langs elkaar heen. Naderen en terugdeinzen, dat is wat de twee lijven in een voortdurende, zeer organische cadans doen. Schijnbaar op gevoel, en met slechts enkele krappe millimeters afstand tussen beide. Het is in feite niet meer dan een bekende, eenvoudige studio-oefening die door de invulling en de context bijzonder wordt.

Typisch voor Van Dijk krijgt elke beweging te maken met een tegenbeweging. Vaak subtiel en onverwacht, zodat het overkomt als een kleine knik of hik. Hetzelfde principe is ook hoorbaar in de elektronische muziek – een zoemende laag met soms een vlieg die tegen zo’n stroperige strook botst.

In de gesloten ruimte van het vierkant wordt de dans steeds dynamischer en het contact met het publiek steeds letterlijker. Ogen die in jouw ogen kijken, adem in je gezicht. En dan plotsklaps word je uit deze cocon gesleurd. Je stoel wordt letterlijk onder je weggerukt en in een handomdraai dool je door een enorme ruimte. Met z’n vieren zijn ze nu, de dansers, en overal kunnen ze hun acties ondernemen. Voor je, achter je, tegen je aan. Solo of in groepjes. Verlicht of niet. Het publiek is de zoekende, duidelijk meer alert dan voorheen.

Het is alsof de ruimte zich binnenste buiten heeft gekeerd. Alsof alle grenzen zijn opgeheven. Op zich sterk. Maar toch klopt er iets niet.

Wat het is, wordt pas duidelijk wanneer toeschouwers zich zonder protest tegen een muur laten zetten om de dansers te imiteren. Een bezweet hoofd in je schoot was al tot daaraan toe. Maar waarom weigert niemand deze rol van performer? Een belangrijke grens, tussen privé en publiek, wordt hier immers bruut overschreden en toch voelt dit kennelijk niet bedreigend genoeg om in verweer te komen.

Is dit het zwakke punt aan STAU? Is het concept toch te lief en braaf, zelfs in het overschrijden van grenzen? Of is het publiek toch niet alert genoeg geweest? Nergens lijkt hen het zweet uit te breken. Jammer, want hun reactie had het exposé een wrijving kunnen meegeven waardoor de ervaring spannender was geworden.

STAU door anoukvandijk dc. Concept en choreografie: Anouk van Dijk. Dansers: Philipp Fricke, Birgit Gunzl, Angela Müller, Nina Wollny. Tournee t/m 11 januari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden