'Dansers horen de beweging'

Zijn opvallendste productie met dansers dateerde van vele jaren geleden. Nu is er een nieuw werk, voor het Nederlands Danstheater....

AMSTERDAM Als er één componist last ondervindt van het vertraagde vliegverkeer is het Philip Glass (72). Zijn agenda is meer dan volgeboekt met lezingen, opera’s, piano-optredens en concertpremières over heel de wereld. Deze maand staan onder meer Vancouver, Washington, Victoria, Olympia, Parijs, Mönchengladbach en Den Haag op de rol. Het maken van een interviewafspraak, zelfs telefonisch, is een uitdaging op zich. Op de afgesproken tijd neemt hij of niet op, of je hoort hem op de achtergrond ruggespraak houden over zijn agenda. ‘Ik denk inderdaad dat er iedere dag wel ergens op de wereld een uitvoering plaatsvindt van mijn muziek’, zegt hij niet zonder trots.

Vandaag zou Glass in Nederland arriveren, om in Den Haag de wereldpremière bij te wonen van de compositie die hij speciaal schreef voor het vijftigjarig jubileum van het Nederlands Dans Theater: Double Concerto for Violin, Cello and Orchestra, uitgevoerd door het Residentie Orkest onder leiding van Jurjen Hempel. Het choreografenduo Paul Lightfoot en Sol León maakte er een nieuwe choreografie op: Swan Song, hun tiende op muziek van Glass. Tot nog toe was dat echter op bestaand werk. Door de vliegproblemen zal de man die wereldberoemd werd met zijn hypnotiserende repetitieve muziek zijn bezoek aan het Nederlands Dans Theater moeten uitstellen.

Lightfoot León
Niet eerder heeft Glass een choreografie van het duo Lightfoot León gezien op een van zijn composities, zelfs niet op video. Ook al hebben ze er inmiddels negen gemaakt, in vijf jaar tijd (waaronder het bekroonde Shoot the Moon (2006) op het Tirol Concerto, dat tijdens de locatieversie in het Holland Festival zelfs twee maal achter elkaar door de Westergasfabriek klonk).

Wel zag Glass één keer ander werk van hen in New York, gedanst door het Nederlands Dans Theater II. Hij kent het gezelschap goed van jaren geleden, zegt hij. ‘Ik bewonder het Nederlands Dans Theater enorm. De groep is wereldberoemd. En internationaal, daar hou ik van.’ Glass zegt zich vereerd te voelen door de vraag van voormalig artistiek leider Anders Hellström om voor het 50-jarig jubileum een compositie te schrijven. ‘Ik vind het fantastisch als er op mijn muziek wordt gechoreografeerd. Een orkest voert mijn composities hooguit twee jaar achtereen uit. Dansgezelschappen houden stukken veel langer op het repertoire. Het is toch ongelooflijk dat generaties dansers van het New York City Ballet op mijn Glass Pieces hebben gedanst!’

Dat hij het werk van Paul Lightfoot en Sol León niet goed kent, doet er voor hem niet toe. ‘Ik heb hen één keer ontmoet in Milaan. We hebben over dans en muziek gepraat en het klikte. Ik vind ze aardig. Dat is voor mij genoeg.’ Glass dook niet met het duo de studio in.

Verlenging
Maar hij ging wel in op hun suggestie het muziekstuk te verlengen met een duet. Glass componeerde een dubbelconcert voor viool en cello, geïnspireerd door een bevriende violist en cellist, dat telkens wordt afgewisseld met orkest en slagwerk. Lightfoot León kwam die accentuering voor twee instrumenten goed uit; bij hen staan de scheidende dansers Stefan Zeromski en Lesley Telford centraal. Zij hoopten echter dat de alternerende structuur van duet-orkest kon afsluiten met een duet. Geen probleem voor Glass: ‘Ik dacht dat het niet te lang mocht zijn. De eerste 24 minuten heb ik nu met 8 minuten uitgebreid. Een slotduet voelt logisch.’

Hoewel Glass nog geregeld werk maakt voor danskunstenaars in de VS, dateert zijn opvallendste samenwerking van decennia geleden: met Lucinda Childs in 1979, Jerôme Robbins in 1986 en Twyla Tharp in 1996. ‘Mijn muziek leent zich nog steeds fantastisch voor dans’, zegt Glass. ‘Je kunt de structuur horen en voelen. Dat is prettig voor dansers. Die horen als het ware beweging.’ Hij beaamt de opmerking van Lightfoot León dat de dansante kracht van zijn muziek ook ligt in het cyclische karakter ervan: begin en eind komen vaak samen, hetgeen past bij Glass’ liefde voor het boeddhisme. Glass: ‘Tussentijds horen de dansers precies in welke pulserende stroom van de muziek ze zitten. Mijn muziek is niet ouderwets of modern. Hij overbrugt verschillende generaties, culturen en periodes. Ik weet niet of er een levende componist bestaat op wie meer wordt gedanst dan ik.’

Ooit studeerde Glass wiskunde en filosofie. Komt daar zijn voorliefde vandaan voor repetitieve en ruimtelijke structuren? ‘Nee, ik was niet zo goed in mathematica. Maar ik ben wel enorm van wetenschap gaan houden. Ik lees nog dagelijks wetenschappelijke boeken. En ik heb niet voor niets drie opera’s gecomponeerd over wetenschappers: Kepler, Galileo, Einstein en Hawking.’

Swan Song vormt met het eveneens nieuwe Plot Point van Crystal Pite, op filmmuziek van Bernard Herrmann, het jubileumprogramma Opus 589 & 590 (verwijzend naar het aantal stukken op het repertoire van het Nederlands Dans Theater). Hoewel nu door omstandigheden uitgesteld, komt Glass volgens Lightfoot León graag naar Nederland. Glass: ‘Ja, ik hou van Holland. Mijn muziek is er altijd goed ontvangen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.