Dansende geesten

Het wordt een topwinter voor aurorajagers. De kans om het noorderlicht te zien was in elf jaar niet zo groot. Vergeet dus die wintersport in de Alpen: maak een kampvuur en kijk omhoog in Noord-Lapland.

We zijn er helemaal klaar voor, op een bevroren meer in Finland. Twee mutsen op je kop, thermo-overall dichtgeritst en een paar bontgevoerde laarzen aan de voeten. Gooi nog wat houtblokken op het kampvuur, neem een slok warme thee en leun achterover op een rendiervel: de blik gericht op het noorden. Klaar voor de grootste show op aarde.


Eerst zie je niks. Nou ja, een fonkelende sterrenhemel. En daaronder een witte vlakte van glinsterende ijskristallen. Eigenlijk al mooi genoeg. Maar dan stijgt er een wolkje op uit een rijtje donkere naaldbomen aan de overkant. Het lijkt wel groene mist. Je stoot elkaar aan, iemand wijst met een dikke want. En dan wervelt de wolk verder omhoog - steeds feller van kleur - langs het sterrenstelsel Andromeda - fluorescerend inmiddels - helemaal tot recht boven ons. En dan verdwijnt het noorderlicht weer.


Of nee: nu stijgen er drie kolommen op aan de horizon. Ze draaien om elkaar heen, winnen aan helderheid, doen een wedstrijdje wie het hoogste komt. Wauw, denk je eerst, spektakel! Je slaakt wat vreugdekreten, slaat links en rechts mede-aurorajagers op de schouder, maar al snel wordt het stil. Een dans van dode kinderen, noemen de inuit het noorderlicht. Kampvuren van onze voorouders, noemen de aboriginals het vergelijkbare zuiderlicht. Het licht zou zelfs een zacht kreunend geluid maken. De Finnen houden het op een mythische vos die vonken opwerpt met zijn staart. Hoe dan ook: de aurora borealis is meer dan vuurwerk, het is ook een spirituele ervaring. Al heb je vooraf enorm zitten studeren op de natuurkundige verklaring.


Astronomen voorspellen een mooie winter voor aurorajagers. Zo om de elf jaar stoot de zon extra veel ionen en elektronen uit die langs de aarde scheren als zonnewind. De geladen deeltjes volgen onze magneetvelden, dalen bij de polen en botsen daar tegen atomen in de atmosfeer, energie komt vrij en de hemel begint te gloeien. De inwoners rond beide polen zijn het gewend. Ze trekken hun jas niet meer aan voor een paar wolken groen licht, maar rode of blauwe lichtgordijnen zijn nog wel een reden snel vrienden te whatsappen. Die hebben dan 10 minuten om een donkere plek te vinden met uitzicht op het noorden. Want het noorderlicht pulseert, de dansende geesten komen en gaan.


'Ik heb dit altijd al willen zien', verzucht Eri Uchimura, die vol ontzag naar een groene regenboog staart. De 27-jarige lerares uit Tokio staat met haar vriend op een bevroren uitzichttoren. 'Dit hebben we niet in Japan', fluistert verderop Chie Inoue uit Osaka. Ze houdt haar man stevig vast. Het valt meteen op na aankomst in het Noord-Finse Ivalo: wat doen al die Japanse stellen hier? Ze doen er zelf vaag over, maar volgens Japanse een Chinese folklore gaan baby's verwekt in het schijnsel van het noorderlicht een gelukkig leven tegemoet. Dus boeken veel twintigers en dertigers een paar nachten een glazen iglo voor, nou ja, kosmische seks. Gevolgd door een tussenlanding in Helsinki om Marimekko- en Moominspulletjes in te slaan. Chie: 'Ik heb ook nog de kerstman bezocht. Ik was wel verbaasd toen ik merkte dat hij Japans sprak. Maar hij zei: 'de kerstman spreekt alle talen'.'


In Lapland is aurora hunting een volwassen industrie. Je eet om een uur of zeven een bord zalm met room of rendier met rode bosbessen en dan stap je in een minibusje op spijkerbanden. Een website uit Alaska geeft de aurora warning voor vanavond mee (niveau 3 is best goed). 'Ik wilde naar een berg in een natuurgebied, maar daar blijken al drie bussen te staan', zegt aurorajager Nora. De roodharige Finse met rendierlaarzen rijdt door naar een tweede berg met skilift en buffetrestaurant. Veel toeristen boeken vier, vijf nachten een hotel in Ivalo of in het skiresort Saariselkä. Een Engelse familie treurt achteraf: 'Hadden we die excursie maar meteen geboekt, de eerste dagen hadden we geen idee waar we moesten kijken.'


Een mooiere manier om het noorderlicht te ervaren is de Finse wildernis in te trekken. Daarin zit je al snel, met 1,8 inwoner per vierkante kilometer. Loop over de bevroren sneeuw die kraakt onder je laarzen naar een blokhut op een van de drieduizend eilanden in de buurt. Of laat je afzetten met een hondenslee of op een sneeuwscooter. Steek een paar kaarsen aan, bouw een toren van houtblokken in de kachel en hak een gat in het ijs voor water. Kijk, zo begint in ieder geval een bijzondere wintervakantie. Of het noorderlicht zich nou laat zien of niet.


De wildernishotels rond Ivalo bieden een middenweg. Zo kijken ze bij het Nellim Wilderness Hotel niet op van twee dode elanden in een aanhangwagen. Een van de jagers staat te roken. Zijn korte gestalte, zwarte haar en Aziatische ogen verraden dat hij een echte Sami is. 'Euh, dat klopt', zegt rendierherder Hannu-Pekka. De jacht is volgens hem het beste wat een man kan doen, met zijn broek aan. En zonder broek? 'Ha! De sauna natuurlijk. Niets is lekkerder dan na een ijzige dag in het bos, het lichaam op te warmen bij 100 graden met een koud biertje in je hand.'


Hij heeft best gelijk. Een beetje wildernishotel heeft een Finse sauna, een traditionele rooksauna, een wak in het ijs om joelend in te springen en een gemengde kleedruimte met open haard. En dat alles met uitzicht op het noorden. Zelfs het simpelste vakantiehuisje heeft een sauna, waarnaast je met je blote billen door de sneeuw kunt rollen. Het is wel even doorbijten, maar daarna voel je je superfit. Klaar voor een avondje aurora jagen.


Vermijd dan de populaire bergtoppen met busparking en souvenirshop. Trek liever al je kleren over elkaar aan en loop een bevroren meer op. Over een glinsterend laken van ijskristallen, de enige mens in winterwonderland. Als je plat op je rug gaat liggen, zie je alle sterren om je heen draaien - de poolster staat vrijwel recht boven je. In je ooghoeken zie je de kromming van de aarde. En dan verschijnt weer die mysterieuze groene gloed. Je spitst je oren: hoor ik daar het heelal kreunen? Maar nee, alleen het ijs groeit krakend aan onder je lichaam. Het noorderlicht komt en gaat, het leeft, het heeft een polsslag, ook al weet je beter. Wie alleen in die gloed gaat liggen, kan er niet om heen. Die kijkt naar de hartslag van Moeder Aarde.


Glaskoepels en blokhutten

Voigt Travel organiseert vanaf 5 januari een wekelijkse directe vlucht naar Ivalo. Vanaf 375 euro. Finnair vliegt dagelijks via Helsinki vanaf 297 euro.


Het Nellim Wilderness Hotel biedt drie nachten aurorajacht aan met huskytocht en kampvuurlunches voor 950 euro. Daar kun je ook slapen in Aurora Bubbels: koepels van drie lagen glas. Eigenaren Mari en Jouko openden dit najaar een tweede lodge bij Muotka, en zetten hun gasten graag een nacht af in afgelegen blokhutten.


Voigt Travel, Askja Reizen en Scandinavian Wintersports bieden themareizen aan voor aurorajagers. Reken op zo'n 1.800 euro voor 8 dagen, inclusief vlucht.


Informatie over Fins Lapland: oniyinlapland.com


Rond middernacht

Het noorderlicht (of zuiderlicht) is rond beide polen te zien op donkere, onbewolkte avonden. Dus geen midzomernachtzon en liever ook geen maan. Op het noordelijk halfrond komt dat neer op eind september tot eind maart. Pak je dik in en zoek een plek met uitzicht op het noorden: een bergtop of sneeuwvlakte. Vanaf twee uur voor en tot twee uur na middernacht is de kans op een aurora borealis het grootst. Duurt maar eventjes. Dus wie af en toe uit een raam kijkt, mist waarschijnlijk veel. Een beetje aurorajager checkt de verwachtingen op de website van het Geofysical Institute in Alaska (gi.alaska.edu/AuroraForecast) of op spaceweather.com.


Andere aurorajachtlocaties:

In het Canadese plaatsje Churchill in Manitoba kun je een korte leervakantie boeken in het Northern Studies Center. Een rustieke accommodatie voor wetenschappers, maar wel met verwarmde observatiekoepel en sterrenkundigen bij de hand voor uitleg.


churchillscience.ca


IJsland biedt een mooie combinatie van noorderlicht en warmwaterbronnen om warm te blijven. Veel hotels bieden een wekservice voor het noorderlicht. Als wolken niet willen wijken, is er een nieuwe attractie in Reykjavik over het noorderlicht.


aurorareykjavik.is


In Laukvik, op de Noorse Lofoten, ontvangen de Nederlandse aurorajagers Rob Stammes en Therese van Nieuwenhoven gasten in hun Polarlightcenter, waar je ook kunt overnachten . Via sms houden ze bezoekers op de hoogte van de poollichtactiviteit.


polarlightcenter.com


Cruisreder Hurtigurten vaart helemaal door naar de Noorse stad Tromsø met auroradeskundigen aan boord. Je kunt ook naar die stad vliegen en vanuit daar excursies ondernemen, bijvoorbeeld met de noorderlichtbus.


visitnorway.com


Een mooie plek om vanuit Zweden het licht te zien, is het afgelegen Aurora Sky Station in Abisko National Park. Nog extremer is het tentenkamp Aurora Safari Camp in Gunnarsbyn. Vorig jaar opgezet door een Zweedse fotograaf die zijn gasten graag lesgeeft.


vistsweden.com, facebook.com/aurorasafaricamp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden