Dansen tot je erbij neervalt

Dansen op hoge leeftijd, met een craqueléhuid. Waarom eigenlijk niet? Op het festival Act your Age staat de kunst van het ouder worden centraal.

DOOR ANNETTE EMBRECHTS FOTO'S SANNE DE WILDE

Na afloop van het dansduet Journey staken de bezoekers in Den Bosch hun bewondering niet onder stoelen of banken. Was deze dame naast de jonge Koen De Preter (32) echt 88 jaar? Alphea Pouget, weduwe van de Franse schilder Marcel Pouget, rende rondjes, slingerde zich om zijn knieën, liet zich vallen en rondsleuren en tilde haar benen en bovenlichaam van de grond, als in een pittige buikspieroefening. Ze vleide haar rimpelige huid ook teder tegen De Preter aan. Samen keken ze - slechts gekleed in zwart ondergoed - elkaar lang in de ogen. Onderwijl schreeuwde Alicia Keys' A girl on fire uit de boxen. Een girl on fire van 88, met een huid van craquelé: de vertoning kraste zich op ieders netvlies. Zo willen wij ook wel oud worden.

Danspedagoge Pouget is niet de enige die op hoge leeftijd op het professionele podium is te zien. Truus Bronkhorst (62), lang afwezig door subsidiestops en hernia's, staat weer strijdbaar in choreografieën van de jonge Jan Martens. David Krugel (54), oud-danser van het Nederlands Dans Theater, danst dit weekeinde naast Sabine Kupferberg (62) in AMOR van Cora Bos-Kroese en figureert bijna naakt in een dansfilm tijdens Love-ism van choreograaf Mor Shani. Actrice Nanette Kuijpers (49), ook lang off stage, presenteerde tijdens de Nederlandse Dansdagen een intiem bewegingsduet met dochter Mees Borgman (M'AMA van Giulio D'Anna).

Zo zijn er nog legio voorbeelden van oudere dansers die geen stapje terug doen maar juist een tandje bij schakelen. Lange tijd bepaalden extreme techniek en verbluffende virtuositeit van jonge dansers (18 tot 35 jaar) het aanzien van de moderne dans. Sneller, hoger, waanzinniger. Nu verschuift de aandacht naar de vertelkracht van het (ouder wordende) lichaam. Het been hoeft niet meer naast het oor, er is weinig schaamte, de uitstraling is intens: alle craquelé mag in de etalage.

De (opvallend jonge) makers verklaren de terugkeer van de oudere danser op het podium uit een wens naar meer contact met de toeschouwer. Het publiek zou op zoek zijn naar authenticiteit, hoe vaag dat woord ook is. En de moderne dans wil, na kritiek over het soms afstandelijke karakter, meer communicatie met de toeschouwer. Die moet zich kunnen identificeren.

Daarom staat er een scala aan bonte types op toneel. Ouderen, maar regelmatig ook kinderen. En niemand wordt ontzien. Misschien juist, omdat jonge choreografen voor hen ideeën ontwikkelen. Naast de dans ontdekken ook andere kunstdisciplines de oudere mens als inspiratiebron. Zo lijken mode, film en fotografie het fotoshoptijdperk voorbij. Logisch, we gaan later dood en zijn langer oud. We hebben een geschiedenis, die we willen delen. Dit weekend staat op het Act Your Age Festival, georganiseerd door de Nederlandse Dansdagen, in Maastricht de kunst van het ouder worden centraal, met dans als vertrekpunt. Optredens, workshops, lezingen en exposities laten zien hoe expressief oudere dansers zijn en hoe hun levenservaring meetrilt tijdens performances.

Twintig jaar geleden liep Nederland wereldwijd voorop met choreografieën voor oudere dansers. Jirí Kylián richtte in 1991 het Nederlands Dans Theater III op, voor dansers boven de 40 jaar. Een unicum: NDT III was het enige professionele gezelschap ter wereld met speciaal repertoire voor oudere dansers, van topchoreografen als Hans van Manen, Mats Ek, Ohad Naharin en Kylián zelf. In 2002 werd het seniorengezelschap opgeheven omdat het publiek de interesse in oudere dansers leek te verliezen. Schouwburgen boekten liever de jonge energieke honden van NDT I en NDT II.

Nu keert het tij. Onder anderen door pioniers als Adriaan Luteijn die bij Introdans hoogbejaarde dames liet partneren met bloedmooie jeune premiers. Tien jaar later zijn de rimpels, de theatraliteit en de levenservaring definitief terug. Bronkhorst (62): 'Nu ik niet meer iedere spier in mijn lijf extreem aanspan, voel ik mij fitter dan ooit. Ik knijp geen energiebanen meer af.'

Act Your Age Festival door de Nederlandse Dansdagen, t/m 14/12 op diverse locaties in Maastricht.

actyourage.eu

Eén ambulance

Adriaan Luteijn (49) van Introdans Interactie is een pionier op het gebied van dans met ouderen. Jaren geleden haalde hij het journaal omdat hij bejaarde danseressen koppelde aan jonge balletdansers. Velen maakten zich zorgen over valpartijen, botbreuken, hartaanvallen en verzekeringskwesties. Het bleef bij één ambulance. Wel ontdekte Luteijn dat hij de dames af moest remmen: ze probeerden elkaar af te troeven in lenigheid en wilden indruk maken op de jonge garde. Vorig jaar maakte hij met dertig vitale ouderen het community-art-project Oud(a)live, een dansvoorstelling in kostuums van een hip modelabel. Jaarlijks geeft Luteijn een cursus onder de titel Jong geleerd, oud gedanst.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden