Dansen op het graf van 'The Bitch'

Oneerbiedig? Zeker. Maar al dat vrolijke gedoe over haar dood bewijst andermaal hoezeer Thatcher als premier bij een hoop Britten het bloed onder de nagels vandaan wist te halen.

LONDEN - Straatfeesten, hatelijk getwitter en woorden van lof. Het overlijden van Margaret Thatcher heeft in het Verenigd Koninkrijk uiteenlopende reacties losgemaakt. En extra dikke kranten, waarin elk detail over haar leven aandacht krijgt.


Brixton deed zijn naam eer aan. De Zuid-Londense wijk, bekend van de anti-Thatcher rellen in 1981, was in de nacht van maandag op dinsdag het toneel van een straatfeest, gevierd door 1981-veteranen, piepjonge punkers en verschillende tinten links.


Op het dak van de Ritzy bioscoop had een man een filmaankondiging weten te veranderen in de mededeling: Margaret Thatchers dead- compleet met grammaticale fout. In de ochtenduren gingen winkelruiten aan diggelen. Those poor shopkeepers, zou Margaret Thatcher zelf hebben gezegd, zoals zij dat 32 jaar eerder in haar reactie ook deed.


Ook elders in het land waren er naar aanleiding van Thatchers dood sick parties, van Brighton tot Bristol, van Liverpool tot Glasgow. In Durham liet een voormalig mijnwerkersbaas de champagneflessen knallen. In het twitteruniversum droeg parlementariër George Galloway van de linkse Respect-partij bij aan de feestvreugde met het uitspreken van de hoop 'dat ze (Thatcher, red.) in de hel mag branden'.


Op Twitter was het sowieso een orgie van Thatcherhaat. Bekendheden als voetballer Joey Barton, zanger Morrissey en komiek Frankie Boyle probeerden niet voor elkaar onder te doen. Spice Girl Geri Halliwell zag zich genoodzaakt om positieve woorden over Thatcher te verwijderen.


Angst voor onlusten was voor de Britse autoriteiten een van de redenen om af te zien van een staatsbegrafenis, een ceremonie waar rechtse media om hadden gevraagd. Thatcher zelf had al laten weten dat zo'n eerbetoon, waar parlementaire goedkeuring voor nodig is, van haar niet hoefde. 'I'm not Winston', zei ze, refererend aan oorlogspremier Churchill.


In plaats van een staatsbegrafenis komt er een ceremoniële uitvaart met militaire franje, net als bij prinses Diana. Elizabeth II en Philip zullen de plechtigheid in St Paul's Cathedral, volgende week woensdag, bijwonen. Het komt niet vaak voor dat de Britse koningin een uitvaart bijzoekt.


De kiosken leken dinsdagochtend op souvenirshops. Elke krant had een bewaarexemplaar, al leek die van de communistische Morning Star bedoeld om het vuur mee aan te maken. De meer gematigde linkse pers slaagde er in een evenwichtige toon te vinden. Zo bood de arbeideristische Daily Mirror (met 18 pagina's over Thatcher) niet alleen veel ruimte aan de verhalen van mijnwerkers, maar mocht Thatchers trouwe vazal Norman Tebbit haar nalatenschap verdedigen. Tebbit heeft het druk gehad; ook drie andere dagbladen publiceerden gisteren een stuk van hem.


De intellectueel-linkse The Guardian (41 pagina's Thatcher) liet het hoogste woord aan de tien jaar geleden gestorven Fleet Street-legende Hugo Young, auteur van de geprezen Thatcher-biografie One of Us. Kort voor zijn eigen dood had hij geschreven hoe Thatcher met het jaar harder werd en steeds meer zelfvertrouwen kreeg. Ze bestuurde het land tot in de kleine uurtjes 'met de voeten op de tafel en de whisky in de hand'. Elders in de krant beweerde de schrijver Ian McEwan hoe erotische fantasieën het denken van zowel haar bewonderaars als haar vijanden beïnvloedden.


In The Sun (37 pagina's Thatcher), het clubblad van het thatcherisme, gaf Julie Burchill daar een treffend voorbeeld van. De eigenzinnige feministe schreef een lofzang op Thatchers mysterieuze aantrekkingskracht: 'Stemmen op Maggie was als het kopen van een cd van Vera Lynn... om te ontdekken dat er een schijf van Rihanna in zat.'


Thatchers heengaan verdrong de traditionele page 3 girl van The Sun helemaal naar pagina 17, waar Rosie uit Middlesex Thatcher eerde aan de hand van een citaat van de Amerikaanse generaal Douglas MacArthur over krachtig leiderschap.


The Times (41 pagina's) opende met een foto van een Thatcher die in een prachtige Marilyn Monroe-pose door Moskou rijdt. Puttend uit zijn herinneringen als assistent van Thatcher beweerde Matthew Parris dat ze allesbehalve kil was. Integendeel, ze was bijzonder attent voor haar medewerkers, mits die loyaal en betrouwbaar waren. In The Daily Mail (38 pagina's) schreef Thatchers boezemvriendin Cynthia Crawford over de smaak van de IJzeren Dame, die hartelijk kon lachen om de Marx Brothers, graag de Vogue las en Clinique-crème gebruikte voor haar porseleinen huid.


The Daily Telegraph (33 pagina's op klassiek formaat) gaf eveneens het woord aan een reeds overleden medewerker. Bill Deedes, een huisvriend van de Thatchers, beschreef de invloed die zijn golfmakker Denis Thatcher had op Margaret, bijvoorbeeld waar het ging om het inschatten van mensen, een van de zwakheden van the old girl.


Veel ruimte was er voor Charles Moore, wiens geautoriseerde Thatcher-biografie komende week uitkomt. Hij schreef vooral over haar gevecht voor vrijheid, waaronder de vrijheid van de (resterende) arbeiders om géén vakbondslid te worden.


De 'Torygraph' schonk als enige krant volop het woord aan zijn rouwende lezers. Een van hen, Garry May, uit Haddenham, stelde voor een standbeeld van Thatcher bij de ingang van Downing Street te zetten, met het gezicht naar Europa. Of dat een goed idee is met het oog op de openbare orde, is een ander verhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden