Dans met camera verliest onschuld

Terwijl Coleen Davis nog volop bezig is afscheid te nemen, heeft Hans van Manen nieuwe muzen gevonden bij het Nationale Ballet....

Sabine Chaland is de andere. Zij danst de eerste voorstellingen van Live, daarna neemt Davis het over, die daarmee haar carrière afsluit. In veel opzichten zijn ze elkaars tegenpolen. Waar de twijgslanke Davis lijkt te kunnen zweven, niet gehinderd door de zwaartekracht of schuldbesef, daar is Chaland een diva in wording, met alles wat daarbij hoort. Sterk en buigzaam tegelijk, en zich zeer bewust van haar sensualiteit.

In Live (1979) wordt de danseres door een cameraman gevolgd. Zijn beelden worden op een achterdoek geprojecteerd, zodat het publiek de danseres van ongekend dichtbij kan bekijken. Als Coleen Davis Live danst, dan is het alsof ze wordt betrapt in haar naïviteit. De camera maakt ons tot voyeur, we zien details die niet voor onze ogen bedoeld lijken.

Sabine Chaland draait de rollen om. Zij is het die in Live de lakens uitdeelt. Ze verleidt de camera, trippelt rond in de vaste overtuiging dat ze wordt bekeken. Ze flirt met haar eigen beeltenis, en dirigeert de blik over haar huid, van schouder naar voeten. Steeds zo, dat ze flatteus in beeld verschijnt.

Live raakt daarmee zijn onschuld kwijt, maar krijgt er zelfbewustzijn voor in de plaats. Het duet (nadat de danseres de piste van Carré heeft verlaten, ontmoet ze in de gangen haar partner) verandert in een trio, waarbij de camera van een louter registrerende, nu ook een handelende rol krijgt. En via de camera wordt het publiek tot tegenspeler. Die transformatie maakt van Live een profetie, die twintig jaar voor Big Brother al de camerabelustheid voorspelde die deze tijd domineert.

Bach Pieces laat een heel andere kant van Van Manen zien. Op pianomuziek van Bach maakte hij een jubeldans in estafettegedaante. De eerste danser is Gaël Lambiotte, die met wijd gespreide armen zijn onzichtbare gaven uitdeelt, hevig verwikkeld in eindeloos veel vliegensvlugge draaien. In het volgende deel krijgt hij gezelschap van Sofiane Sylve, die genadeloos haar benen uitklapt. Dan voegen de andere twee zich bij hen, Cedric Ygnace en de stoïcijnse Yumiko Takeshima, die soms even met een blik van 'kijk mij eens' haar handen in haar zij plaatst.

Nieuwe solo's en duetten volgen. Van Manen maakt bij het Nederlands Dans Theater, waar hij huischoreograaf is, zijn balletten doorgaans op de platte voet. Wellicht heeft hij zich willen laven aan de prachtige spitzentechniek van de danseressen van het Nationale Ballet. Ze krijgen hier alle ruimte om die te etaleren.

In hetzelfde programma wordt Trois Gnossiennes gedanst, een o zo breekbare pas de deux uit 1982, die haarfijn zichtbaar maakt wat aan Bach Pieces ontbreekt. Haast altijd vormen de dansers die Van Manen ten tonele voert liefdesparen, door een stilzwijgende overeenkomst verbonden. In Bach Pieces zien we eerder compagnons - dansers die samen een taak hebben en die naar beste vermogen uitvoeren, zonder daarbij innige betrekkingen aan te knopen.

Het is niet te hopen dat Van Manen ook in dit ballet profetische gaven etaleert.

Ariejan Korteweg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden