Dankzij Skype spreekt uw tandarts nu Nederlands

Nederland wordt steeds afhankelijker van buitenlandse tandartsen. En of ze nu uit Tsjechië of Spanje komen, ze werken hier graag. 'Een tandarts is een tandarts.' Beheersing van het Nederlands is wel een vereiste.

De Tsjechische tandarts Irena Pekarová aan het werk. Beeld null
De Tsjechische tandarts Irena Pekarová aan het werk.

Glimlachend trekt Irena Pekarová (31) blauwe handschoentjes over haar zilver gelakte nagels. 'Tandartsen in Nederland houden zich veel strikter aan de richtlijnen dan tandartsen in Tsjechië.'

In bijna foutloos Nederlands vertelt ze dat ze vier jaar geleden naar Nederland kwam vanwege haar man, die een baan kreeg bij Philips. Nerveus over haar baankansen was ze niet, want 'in Nederlands spreekt iedereen Engels, zeiden mijn kennissen'. Pekarová vond na haar verhuizing werk in een tandartspraktijk in Eindhoven.

In Nederland werken steeds meer buitenlandse tandartsen. Het zijn er nu ongeveer tweeduizend. Bijna 20 procent van de in Nederland geregistreerde tandartsen heeft een buitenlands diploma. Volgens de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT) is van de nieuwe tandartsen zelfs eenderde afkomstig uit het buitenland.

Groeiend tekort

Het is een gevolg van het opleidingsbeleid: op de studie tandheelkunde rust een numerus fixus: ieder jaar worden maar 240 studenten toegelaten. Sinds 2006 groeit daardoor het tekort aan tandartsen. Toen kromp de Commissie Innovatie Mondzorg het aantal opleidingsplaatsen in van 300 naar 240. De gedachte was dat mondhygiënisten een deel van de taken van de tandarts zouden overnemen.

Volgens de KNMT is Nederland inmiddels afhankelijk van buitenlandse tandartsen. Het instituut vindt dit zorgelijk. 'We kunnen er niet op rekenen dat ze blijven komen', zegt een woordvoerder.

Volgens het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde vestigden zich hier tot 2010 vooral Duitse en Belgische tandartsen, maar zijn dat inmiddels vooral tandartsen uit mediterrane landen en Oost-Europa.

Pleidooi voor meer opleidingsplaatsen

Het Capaciteitsorgaan, de Associatie Nederlandse Tandartsen en de KNMT pleiten voor meer opleidingsplaatsen. Josef Bruers, bijzonder hoogleraar mondzorg aan de UvA en onderzoekscoördinator van de KNMT, denkt dat dat er voorlopig niet in zit. 'De opleiding is te duur. Er is veel materiaal voor nodig en er zijn te weinig docenten aan de universiteiten.'

De Spanjaard Antonio Navarro (30) reageerde vijf jaar geleden op een vacature bij een praktijk in Zwolle. 'De situatie in Spanje was niet goed. Er zijn daar veel meer studenten tandheelkunde dan hier, dus de concurrentie is moordend. Spaanse tandartsenpraktijken bieden minder zekerheid en een lager salaris.'

De praktijk in Zwolle bood buitenlandse afgestudeerden een Nederlandse taalcursus van drie maanden aan. Als ze daarna de taal voldoende spraken, konden ze aan de slag. Navarro: 'Ik twijfelde niet, want een aanbod van een voltijdsbaan met een goed salaris had ik in Spanje nooit gekregen. Nederlands leren ging mij goed af en omdat er in Spanje zoveel concurrentie is, zijn Spaanse tandartsen over het algemeen erg goed. Zo had ik om me te onderscheiden extra cursussen voor bijzondere behandelingen en implantologie gedaan.'

Vergelijkbare opleidingen

De diploma's van tandartsen uit andere EU-landen worden ook in Nederland erkend. De opleidingen zijn vergelijkbaar met de Nederlandse, zeggen gastarbeiders Pekarová en Navarro. Pekarová rondde in 2011 de vijfjarige opleiding af in Praag. 'De basis van de Tsjechische opleiding is echt hetzelfde.' Navarro: 'Een tandarts is een tandarts. Dat is ons voordeel. '

Toch vinden de Nederlandse beroepsorganisaties dat het grote aantal buitenlandse tandartsen risico's met zich meebrengt. De Associatie Nederlandse Tandartsen wijst er bijvoorbeeld op dat tandartsen die in een ander land in de fout zijn gegaan hier weer aan het werk kunnen. Tandartspraktijken bepalen zelf of zij een tandarts uit een Europees land in dienst nemen. Er zijn geen geschiktheidscriteria.

Sinds 1 januari is een taaltoets verplicht voor buitenlandse tandartsen die zich willen registreren in het BIG-register, de databank voor mensen die in de gezondheidszorg werken. 'Een goede drempel', vindt hoogleraar Bruers. 'Maar niet hoog genoeg.'

Bruers maakt zich zorgen over het grote aantal buitenlandse tandartsen, omdat er te weinig bekend is over hun capaciteiten en hun antecedenten. Als onderzoeker bij de KNMT brengt hij in kaart waar buitenlandse tandartsen en hun Nederlandse werkgevers tegen aanlopen, zoals verschillen in de frequentie van het tandartsbezoek, medicijngebruik en doorverwijsmogelijkheden.

In Nederland is in 95 procent van de gevallen de routinecontrole de reden voor tandartsbezoek. In veel andere landen gaan mensen pas naar de tandarts bij gebitsproblemen. Bruers noemt ook het antibioticagebruik: 'In andere landen wordt daar veel vaker naar gegrepen.' Hij ontwikkelt nu een cursus voor nieuwkomers die de buitenlanders vertrouwd moet maken met de Nederlandse werkwijze.

Volgens Pekarová is de werkwijze niet radicaal anders. 'Er zijn kleine variaties. De tandarts in Tsjechië maakt vaker röntgenfoto's en gebruikt soms nog amalgaamvullingen, de Nederlandse tandarts schrijft sneller ibuprofen voor. Maar door de samenwerking met collega's heb ik snel geleerd hoe het hier werkt.'

Ondanks het advies dat ze het met Engels ook wel kon redden, leerde ze al voor de verhuizing Nederlands. Ze kreeg taalles via Skype. Haar werkgever eiste ook dat ze Nederlands sprak. 'Logisch, als mensen naar Tsjechië komen om te werken, moeten ze toch ook de taal leren?'

Ongeveer een jaar combineerde ze haar werk met een taalstudie. 'Avonden bracht ik door met mijn vaktermen voor me en Google Translate en de Van Dale bij de hand', zegt Pekarová. 'Vooral mijn administratie kostte veel tijd. Maar met wat motivatie lukt het echt.' In Eindhoven willen ze haar in elk geval niet kwijt. 'Ze is een van onze beste krachten,' zegt de manager trots.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden