Dankzij Grote Lijsters zijn er ook grote lezers

In miljoenen Nederlandse gezinnen staan minstens vijf grote werken uit de Nederlandse, Franse, Duitse of engelstalige literatuur op de plank, waaronder minstens één dichtbundel....

Het publiek voor literaire bestsellers - de boeken van schrijvers als Harry Mulisch, Adriaan van Dis of Lulu Wang - is groot en groeiend, maar een half miljoen lezers per titel is onwaarschijnlijk veel. Het zijn altijd dezelfde mensen die boeken kopen: echte lezers, die regelmatig een boekhandel bezoeken. De groep niet-lezers, mensen die nooit een boek kopen, lenen of krijgen, is immens groot. Elke vijf jaar meldt het Sociaal en Cultureel Planbureau dat we wéér minder zijn gaan lezen.

Toch is het zo. Het grootste en meest succesvolle leesbevorderingproject in Nederland is een initiatief dat niet afkomstig is van de overheid of het onderwijs, maar van een commercieel bedrijf. Uitgeverij. Wolters Noordhoff begon in 1990 voor middelbare scholieren de literaire reeks Grote Lijsters: vijf mooie, toegankelijke werken uit de Nederlandse literatuur per jaar, voor 25 gulden samen.

De Lijsters-serie werd bedacht door Wolters-Noordhoff-uitgever Ronald Dietz. Omdat de Lijsters niet te koop zijn bij de boekhandel maar alleen te bestellen via school, gelden ze als 'lesmateriaal' en kunnen ze ver onder de boekhandelprijs worden verkocht.

De Lijsters bleken een groot succes. Leraren stimuleerden de aankoop, de kinderen konden ze op hun 'lijst' zetten, maar ook 'zomaar' thuis lezen. Na een paar jaar volgden er Engelse, Franse en Duitse Lijsters, en de Vroege Lijsters voor kinderen van de basisschool. Nu, twaalfeneenhalf jaar later, hebben 25 miljoen Lijsters hun weg naar kleuters, 'middenbouwers', pubers en adolescenten gevonden.

Dat is een opmerkelijk resultaat. Het betekent dat ook in miljoenen gezinnen die nooit een voet in een boekhandel zetten, en waar misschien geen ander boek te vinden is dan het telefoonboek, nu boeken staan als De aanslag van Harry Mulisch (110.000 exemplaren in de Lijster-editie), Het leven is vurrukkuluk van Remco Campert, Hersenschimmen van J. Bernlef, of Angela's Ashes van Frank McCourt. Kinderen die Jip en Janneke alleen maar kennen van de figuurtjes op hun Hema-tandpasta, hebben nu voor een paar euro Abeltje van Annie M.G. Schmidt in hun bezit.

En de leraar? Die krijgt jaarlijks misschien wel bijna vergeten klassiekers als Lijmen van Willem Elsschot, Het verboden rijk van J.J. Slauerhoff of The Catcher in the Rye van J.D. Salinger onder ogen. Boeken waaraan hij misschien niet zou denken omdat ze volgens de heersende didactiek niet bij de 'leefwereld' van een zappende, digitale vijftienjarige zouden aansluiten. Dat zou nog wel eens kunnen meevallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden