Dankzij El Cid terug naar de Middeleeuwen

De Pyreneeën waren altijd een psychologische barrière voor een fietsvakantie in Spanje. Dat veranderde met de (her)ontdekking van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela....

Bert Sitters aarzelt één seconde en zegt dan: 'Rello'. Het ommuurde, bijna ontvolkte stadje Rello, dat als een versteende salamander geplooid ligt over een rotskam van het Iberisch Gebergte, maakte diepe indruk op hem.

'Schitterend is het. Je zit ineens in de Middeleeuwen', zegt Sitters. Verkeer is er niet. De weinige mensen die nog in Rello wonen, zijn teruggekeerd naar het levensritme van de elfde eeuw. 's Avonds worden de geiten de poort ingedreven, 's ochtends er weer uit.

Langs Rello trok rond 1092 het leger van de legendarische ridder Rodrigo Diaz de Vivar, vechtend tegen de Moren die hij honderden kilometers verderop, in Valencia, zou verslaan. Zijn bijnaam was El Cid. De fietsroute die van Burgos naar Valencia leidt, heet dan ook El Camino del Cid. Bijna duizend jaar later verkende Sitters de weg van de Cid, op de fiets.

Sitters en zijn fiets hebben twee landen waar ze graag komen: Thailand en Spanje. Van Spanje heeft hij het gevoel dat veel meer Nederlanders er zouden willen fietsen en niet alleen op de drukke pelgrimsfietsroutes naar Santiago de Compostela. 'Daar raast het verkeer rijen dik langs je heen. Het traject is een hype geworden.'

De Camino del Cid is het andere uiterste. Hij leidt door streken waarvan de meeste bewoners allang zijn verhuisd naar de gestaag uitdijende buitenwijken van steden als Pamplona, waar de welvaart is. Ze keren alleen terug op de dagen dat 'thuis' het feest van de schutspatroon wordt gevierd. Het begint met een processie en eindigt nog veel vrolijker. Sitters heeft het meegemaakt, maar het kenmerkende van de route is de stilte die er regeert.

Tot je als fietser aan de temperatuur voelt dat je de kust nadert, en daarmee de drukte van Valencia, is er weinig verkeer onderweg. Groepen Spaanse fietsers leggen de weg af in een dag of acht. El Cid deed er bijna twee jaar over. In zijn boek El Camino del Cid, dat deze week is verschenen, heeft Sitters de route verdeeld in twaalf etappes.

De weg, die vlak boven Burgos begint, is 950 kilometer lang. 'Het zou in zes dagen te doen zijn als je geen kampeerspullen meeneemt. Maar het mooist is twaalf dagen fietsen en een paar rustdagen tussendoor waarop je iets van de omgeving kan zien.'

Sitters ervoer zijn verkenning als een duik in de Spaanse geschiedenis. Niet alleen de Moren hebben er gewoond - riant zelfs, getuige de vesting van de Moorse kalief Al Haqnem in Gormaz - maar ook de Romeinen en de Gothen. De Carlisten hebben er eveneens huisgehouden, en duizenden doden zijn tijdens de Spaanse burgeroorlog gevallen rond het stadje Teruel.

Maar El Cid is de allesoverheersende figuur langs de route. Sitters dook ook in diens geschiedenis. Het is volgens hem een fabel dat El Campeador (de Strijdlustige, zoals hij zichzelf aanduidde) tijdens het laatste, beslissende gevecht bij Valencia sneuvelde waarna zijn geharnaste lijk op zijn paard werd gehesen, hetgeen zoveel indruk maakte dat de Moren wegvluchtten als strandgangers bij onweer.

Het verhaal van lijk, paard en harnas speelde volgens Sitters in mei 1099, toen de Moren landden op het strand bij Valencia. Ze waren toch wel gehecht aan de stad. Na drie dagen vechten verscheen bij volle maan El Cid in volle wapenrusting, maar ditmaal wél dood. Zijn strijdros, de merrie Bavieca, nam de taken waar en verpletterde de Moorse aanvoerder Ibn Yusuf onder haar hoeven.

Bavieca ligt begraven bij de poort van San Pedro de Cardeo. Afbeeldingen van de gehelmde kop van El Cid kwam Sitters overal tegen, tot op de vuilcontainers in het plaatsje La Iglesuela del Cid. Het plaatsje wordt genoemd in het heldendicht Poema de Mio Cid, maar pas in de 721ste regel.

Vorige week, toen Sitters' boek nog bij de binder lag, was de zaal op de FietsVakantieBeurs in Nieuwegein te klein in verhouding tot het aantal fietsers dat meer wilde weten over de bergachtige tocht. Sitters werd gevraagd naar de zwaarte van de route (antwoord: 'Er zijn een paar venijnige hellingen, maar wie wel eens in de Ardennen fietst en een beetje geduld heeft, zal met deze route geen problemen hebben') en naar de verplichting voor fietsers om een helm te dragen (antwoord: 'Die plicht bestaat alleen op papier, maar de wettelijke richtlijnen zijn nog lang niet uitgewerkt en staan zelfs nog ter discussie').

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden