Danceparty met lichteffecten en high fives

Zuid-Afrika is niet enkel in rouw gedompeld. De dood van Mandela mag gevierd. 'Houd u zich niet in.'

SOWETO - God houdt niet van laatkomers. De klok in de Grace Bible Church, een evangelische kerk in Soweto, geeft de tijd tot op de seconde aan. De laatste drie minuten voor het begin van de ochtenddienst van 9 uur worden op grote schermen afgeteld. Bijna drieduizend mensen zijn dan al op hun plastic stoel neergestreken.


De grote afwezige onder de kerkgangers valt door niemand te missen. Het is, uiteraard, Nelson Mandela, voor wie deze zondag overal in Zuid-Afrika gebedsdiensten plaatsvinden. Hij is overleden, maar zijn portret, dat van een tevreden glimlachende oudere man, is meer dan levensgroot op de muur achter het altaar geprojecteerd.


'Altaar' is hier misschien niet het goede woord. De kerk heeft meer weg van een schouwburg met een enorm podium. God is er de God van het Nieuwe Testament, van het evangelie: de goede boodschap. En die boodschap gaat, ook als het overlijden van Zuid-Afrika's Vader van de Natie wordt herdacht, gepaard met zang, dans, vrolijkheid en aanstekelijk optimisme.


De dienst staat in het teken van Madiba, en dus als vanzelf in het teken van vrijheid. 'Wij allemaal, oh God', zegt pastor Ezekiel, 'zijn hier bij elkaar om een man te gedenken die deel was van een collectief dat vocht voor de vrijheid van ons land.' Kort daarop slaakt hij op zeer luide toon de kreet die weinig met religie, maar alles met de politiek tegen het vroegere apartheidsbewind te maken heeft: 'Amandla!' Vrijheid dus.


Het blijkt het startsein voor een zang- en dansfeest. Soweto's Got Talent, steekt de handen in de lucht, zingt uit volle borst en verplaatst zich waar nodig naar de gangpaden als er tussen de stoelen te weinig ruimte is om te dansen. Ook de glimlachende Madiba zou dit geen 'shuffle' meer kunnen noemen. Dit is, inclusief de lichteffecten, een danceparty. Maar dan eentje waarbij oudere dametjes op hun stoelen mogen blijven zitten. Als ze maar wel meewiegen op het swingende ritme.


'Het is zo mooi om te zien hoe mensen feest vieren in het huis van God', zegt pastor Gege Sono, een ranke, in elegant zwart geklede dame, vanaf het altaarpodium. 'Ik hoop', zo voegt zij er ten overvloede aan toe, 'dat u zich zult vermaken. Houdt u zich vooral niet in.'


De boodschap komt over als Gods woord in een jongeling. De Grace Bible Church weet een wat druilerige zondag tot een sprankelend festijn om te bouwen. Moderne technieken, zoals de apparatuur van twee cameravrouwen, blazen het wekelijks concert voor God extra kracht in. En anders wel de trompet en de saxofoon van twee leden in het kerkorkest. De koorzangers en -zangeressen rechts op het podium zouden zó bij U2 kunnen solliciteren. En natuurlijk zit de kerk ook op Facebook en Twitter.


Hoe opgetogen alles ook verloopt, frivool of triviaal wordt het geen moment. Tussen de gezangen door zijn filmfragmenten uit het leven van Mandela te zien. Zoals de toespraak die hij hield bij zijn inauguratie als president in 1994, in hetzelfde gebouw in de hoofdstad Pretoria waar zijn lichaam binnenkort, tussen woensdag en vrijdag, opgebaard zal liggen.


De gelovigen voelen, net als hun ongelovige journalistieke gasten, een kleine rilling over de rug gaan als daar ineens die zo vertrouwde, geliefde, maar ook een beetje onnavolgbaar gekke stem van Madiba klinkt. Hij spreekt over de noodzaak, toen net zo goed als nu, om 'samen te werken als een verenigd volk'. De blanke militair achter hem op het historisch filmpje lijkt nog steeds niet goed te weten wat hij ervan moet denken.


De eregast in de Grace Bible Church is deze ochtend Kgalema Motlanthe, de vicepresident van Zuid-Afrika. Hij begint zijn op uiterst gemoedelijke toon gebrachte toespraak met de herinnering aan het moment, dan nog geen drie dagen geleden, waarop een schok door het land en de wereld ging: 'Op de 5de van deze maand, precies om tien voor negen in de avond, kwam een hart dat ons dierbaarder is dan goud tot stilstand.'


Motlanthe refereert, in een biografische schets van Nelson Mandela, direct en indirect herhaaldelijk aan de rol die Mandela speelde, die hij per se wílde spelen, als de Grote Verzoener. En hoe hij daarmee niet alleen de zwarte meerderheid, maar ook de blanken in Zuid-Afrika voor zich innam. Zoals zijn Afrikaner-bewakers op Robbeneiland, die hij voorhield: 'Is dat nou wat je je hele leven wilt doen, sleutels in een slot draaien?' De kerkgangers gniffelen; Mandela blijft glimlachen.


Na zo'n 2,5 uur loopt de dienst ten einde. Het volkslied is inmiddels door iedereen meegezongen, inclusief de twee regels daaruit in het Afrikaans, de taal van de vroegere onderdrukker. En een lied over Mandela, dat oproept om als mensen 'een verschil te maken' in het leven van een andere mens.


Ook daarom wellicht is het dan tijd voor nog eens een massaal rondje van 'high fives'. Gewoon, omdat het zo lekker voelt.


Gege Sono pastorGrace Bible Church in Soweto

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden