'Dancebattle is geen gevecht, maar een gesprek'

Op urbandancefestival Summer Dance Forever zijn Lloyd Marengo (42) en Nedda Sou (27) de enige Nederlandse choreografen. Ze willen allebei dat urbandance ook hier eindelijk doordringt tot de gevestigde dansorde.

Nedda Sou en Lloyd Marengo.Beeld Daniel Cohen

Ze zijn de enige Nederlandse choreografen op Summer Dance Forever, een internationaal urbandancefestival in Amsterdam, vol battles, workshops, masterclasses en, jawel, 'serieuze' eigentijdse dans met hiphop als basis. Lloyd Marengo (42) is een oude rot in dat vak, Nedda Sou (27) popelt om door te breken. Beiden choreograferen en coachen, beiden zijn autodidact en beiden vinden dat de emancipatie van de urbandance niet opschiet.

Lloyd Marengo:

'Bij een platenwinkel in Amsterdam zag ik in de vitrine van de toonbank een video liggen. Battle of the Year 1995. Deze 'world cup of breaking', met de geweldigste dansers, heeft mijn leven in een uur tijd veranderd. Dit kon je dus bereiken als b-boy (break boy). Ik leerde door te kijken, ging veel naar wedstrijden en shows, vooral in het buitenland.

'Als broekie van 20 wilde ik ondernemen. Maar in mijn coffeeshop, Twilight, waren we al snel alleen maar aan het trainen. Grote dansers van de toen legendarische club Rotterdam Nighttown sliepen in mijn toko, mijn stiefvader kookte voor ons. Eind jaren negentig begon het te rollen. Ik danste met het collectief 010 Bboyz in clubs en op bedrijfsfeesten en vanuit bekende gezelschappen en productie-huizen in de moderne dans kwam er interesse om samen te werken. Scapino Ballet, Conny Janssen Danst, Dansateliers. In 2002 was ik een van de oprichters van het HipHopHuis in Rotterdam, een school voor hiphop. Ik trad op in So You Think You Can Dance, bij de dansgroep Don't hit mama kon ik een paar eigen stukken choreograferen en vorig seizoen maakte ik de meer commerciële grote-zalenproductie Loud!.

'Toch is er in deze kleine twintig jaar weinig gebeurd. Er is vooral vaak geroepen dat hiphopstijlen en eigentijdse dans bij elkaar moeten komen. Maar anders dan in Frankrijk, Duitsland en Engeland, en tegenwoordig ook Aziatische landen, heeft de ontwikkeling zich hier niet doorgezet. Terwijl steeds meer hiphopfestivals ruimte maken voor choreografisch talent dat meer wil dan dertig seconden vlammen (de lengte van een 'run' in een battle), blijft het lastig om binnen te komen bij de gevestigde orde van de dans.

Lloyd MarengoBeeld Daniel Cohen

Oppervlakkig

'Het begint er al mee dat de codes in de hiphopcultuur anders zijn. Als choreograaf sta ik niet boven mijn dansers. We zijn broeders. Ideeën ontstaan onderweg in de auto of als we bij elkaar op visite zijn. Daarnaast speelt dat veel urbandansers de weg naar de fondsen niet kennen en dat veel fondsen op hun beurt onvoldoende weten over de hiphopscene. Ze kunnen goed en slecht niet onderscheiden. Ze subsidiëren hoofdzakelijk wat ze kennen. Dan blijft het dus vaak bij de gevestigde gezelschappen die een hiphopdingetje doen. Een klassieke of moderne dansvoorstelling met daarbinnen wat urban.

'Zolang er geen eigen platform voor en door urbandance is, zal dit niet veranderen. Zonde! Zo verlies je de aansluiting bij een nieuwe generatie publiek: jonge mensen die theater willen, maar dan wel theater met energie. Zo blijft die fusion oppervlakkig. Wij zijn degenen die echt vanuit de taal van de hiphop zelf kunnen werken. Die de moves kunnen ontleden en hergebruiken voor het verhaal dat we willen vertellen. Mij gaat het niet om een headspin, maar je zult me misschien wel de bewegingen zien citeren die nodig zijn om richting zo'n headspin te zakken.'

Nedda Sou:

'Als ik om me heen kijk, niet alleen in de dans, mis ik vrouwen met ballen. Rolmodellen. Het stuk dat ik samen met Marie Kaae voor Summer Dance Forever heb gemaakt, Elevated Grounds, gaat daarom over empowerment. Over doorzetten, keuzes maken. In de hiphopscene zijn vrouwen niet ongewoon, maar weinigen blijven er lang en serieus in werken. Ze gaan voor het snelle geld keihard trainen, naar de top en klaar of haken af omdat ze kinderen willen. Carrière maken als choreograaf is een reis waar je honderd procent voor moet gaan.

'Naast battles heb ik veel commercieel werk gedaan, voor Footlocker, Nike en TMF. Dat gaat niet verder dan beweging. Ik wil met dans verhalen vertellen en emoties uitdrukken. Als kind was ik altijd aan het zingen en dansen. Maar bij ons thuis was vastigheid belangrijk, dus ging ik studeren. De hotelschool. Mode en commercie. Sociaal pedagogisch werk. Allemaal niet afgemaakt. Op een summer-school van het talentontwikkelingsprogramma Roots & Routes, in Rotterdam, doken we in dansstijlen. Dát beviel me wel. Toen ben ik serieus gaan trainen, heb ik evenementen bezocht in Frankrijk en Duitsland en leerde ik mensen kennen. Voor jonge urbandansers met theater-ambities is het lastig je weg te vinden. Steeds meer dansopleidingen nemen lessen hiphop in hun programma op, maar voor een pure hiphopper is het moeilijk te worden aangenomen. Bij het ROC Midden Nederland, waar ik lesgeef, kun je met alleen hiphop als achtergrond wel door een auditie komen.

'Voor mij is theater de ultieme vrijheid. Juist doordat er zo veel regels zijn je moet als choreograaf iets met beweging, maar ook met geluid, licht, spanningsopbouw zijn er in feite geen regels; je kunt eindeloos variëren. In een battle mag je van alles doen, maar ben je wel gebonden aan een bepaalde stijl. Het is of popping, of breaking, of house, of krumping, enzovoorts.

Nedda SouBeeld Daniel Cohen

Improvisatie

'Toch zou de reguliere danswereld iets van battles kunnen opsteken: het zijn geweldige improvisatieoefeningen. Voor mij is een battle niet: 'ik maak je af', maar een gesprek met die ander. Je moet heel goed in het moment zelf kunnen reageren, kunnen loslaten. Dat is iets wat veel dansstudenten moeilijk vinden, zie ik. Je dansen moet echt en oprecht zijn. In de hiphop zeggen ze: 'Real recognize real.' Eigenheid is essentieel. Juist omdat hiphop tot stand is gekomen vanuit onderdrukking, het niet worden gehoord. Afro-Amerikanen kwamen in opstand tegen hun leefomstandigheden. De zoveelste moderne danschoreograaf die 'iets' met een urbandanser doet, dat klopt vaak niet. Ze kennen de taal niet. Hoe ze ermee werken blijft dan oppervlakkig en laat de urbandanser niet tot zijn recht komen.'

Tagg 2.0 van Lloyd Marengo (11/8) en Elevated Grounds van Nedda Sou en Marie Kaae (12/8) in Stadsschouwburg Amsterdam. Summer Dance Forever, 11 t/m 19/8.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden