Reportage Rechtszaak daklozencamping

Dan maar in het Vondelpark kamperen, want ‘wij als daklozen kunnen ’s nachts niet verdampen’

Frank van der Linde in het Vondelpark, waar volgens hem elke nacht tien tot twintig daklozen overnachten. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Omdat de opvang steeds vol zit, wil Frank van der Linde daklozen in tentjes in het park laten slapen. Maar burgemeester Halsema dreigt met fikse boetes.

Het is midden in de zomer als dakloze Frank van der Linde (51) de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema een mail stuurt. ‘Vanaf het strand’, schrijft hij, ‘zijn jullie ongetwijfeld hard bezig het acute daklozenprobleem in Amsterdam op te lossen. Dank daarvoor.’

‘Omdat we tóch nét níét helemaal het vertrouwen hebben dat het gaat lukken, schieten we jullie te hulp en zijn we begonnen met de oprichting van de Daklozen Camping Vondelpark.’ Van der Linde wil daklozen daar hun tentjes laten opzetten. Zondag is de ‘kick-off party’ voorzien. En Halsema is van harte uitgenodigd.

De reden: de nachtopvang zit al maandenlang overvol, er komen steeds meer daklozen bij, en ’s nachts worden ze bijna overal weggejaagd omdat het illegaal is om op straat te slapen. ‘Maar wij als daklozen kunnen ’s nachts niet verdampen’, schrijft hij.

Het antwoord van de burgemeester komt niet meteen. Maar het is pittig: Halsema dreigt hem een boete van 10 duizend euro op te leggen als hij zijn camping doorzet, plus 50 euro per aangeplakte poster. Een bedrag dat zo kan oplopen tot 50 duizend euro.

En daarom staat Van der Linde donderdag in de Amsterdamse rechtbank: met een kort geding verzet hij zich tegen haar besluit. ‘Mevrouw Halsema... Beste Femke’, heeft hij haar geschreven. ‘Echt... Denkt u er nog eens goed over na. U bent toch niet echt zo koud en harteloos geworden?’

‘Onbeheersbare situatie’

In de rechtszaal legt de jurist van de gemeente Amsterdam uit dat dit niet zomaar kan: in het Vondelpark en via Facebook en posters daklozen uitnodigen om er ook bij te komen. ‘Als hij heel veel posters op gaat hangen, dan kunnen we een onbeheersbare situatie krijgen en dat wil mevrouw Halsema écht voor zijn’, zegt de jurist. ‘Want dan krijg je dus ook mensen die in al hun onschuld denken: ik ga lekker een feestje vieren en daar in een tentje slapen.’ Slapen in het park wordt volgens haar nooit toegestaan.

Maar Van der Linde zegt dat Halsema allang gedoogt dat daklozen in het Vondelpark overnachten. Volgens hem liggen er elke nacht tien tot dertig man. ‘Ik heb er altijd veel moeite mee dat bestuurders zeggen: het is zo complex’, zegt hij. ‘Als er op Schiphol problemen zijn, staan er zo honderden veldbedjes klaar. Maar wij zijn blijkbaar niet zoveel waard dat het wordt aangemerkt als een crisissituatie.’

Van der Linde is een aparte dakloze. Hij is namelijk ook activist. Hij voerde procedures tegen GeenStijl, PVV-leider Geert Wilders en politiechef Gerard Bouman. Ook op dit moment lopen er nog allerlei zaken; onlangs nog werd hij door zes agenten horizontaal de Amsterdamse raadszaal uitgesleept.

Voorheen had Van der Linde een eigen bedrijf, was hij managementconsultant, en werkte hij bij Fairfood International. ‘Ik verdiende ooit meer dan 5.000 euro per maand.’ Nu heeft hij met een daklozenuitkering van 625 euro per maand soms niet eens geld om te eten. ‘Ik neem weleens een brood mee uit de supermarkt.’

Buiten vertelt hij hoe groot de problemen zijn. ‘De nachtopvang zit zo vol dat er vrijwel nooit een plek vrijkomt’, zegt hij. ‘En áls ze een bed hebben, kun je tussen zeven uur en half acht bellen. Maar om één minuut over zeven ligt de telefoon er al uit.’

Zelfredzaam

Soms loopt hij ’s avonds een politiebureau binnen. ‘De agenten moeten dan de crisisdienst van de gemeente bellen, want ze hebben een zorgplicht. Maar dat is alleen formeel. De meeste daklozen worden bij de balie al afgepoeierd. Als je aandringt, krijg je te horen dat je zelfredzaam bent. Dat mag zo zijn, maar dat maakt nog niet dat ik een plek heb om te slapen. Ze laten ons hier gewoon rotten in de stad.’

Waarom hij dakloos werd, is een lang verhaal. Het heeft te maken met bedreigingen uit extreem-rechtse hoek, waarna buren hem dwongen zijn huis te verlaten, zegt hij. Sinds oktober 2016 is hij dakloos. Een paar keer per maand slaapt hij op straat. ‘Ik heb een goed sociaal netwerk. Maar na drie jaar lukt het niet altijd meer om bij vrienden op de bank te slapen. Ik ben ook kwetsbaar.’

Om te testen hoe zijn camping zou vallen, zette Van der Linde eerder deze week zijn groene tentje maar eens op in het Vondelpark. ‘Tentje staat’, twitterde hij vervolgens onder een foto. ‘Klaar voor de nacht.’

‘Het duurde een half uur. Toen stonden er ineens vier handhavers. Nadat ik had uitgelegd dat ik geen plek had om te slapen, zeiden ze dat ze hier ook niet achter stonden en vertrokken ze. Maar even later waren ze er weer: ik moest toch echt weg. Ik zei: als ik nou morgen ergens achteraf en onzichtbaar op een bankje ga liggen, is dat dan wel oké? Ja, zeiden ze, als je er maar niet over twittert.’

In de winter is de nood minder hoog, stelt hij. ‘Dan wordt de winteropvang geopend. Het staat natuurlijk ook niet zo mooi als er een dakloze doodvriest in je stad.’

In de Amsterdamse rechtszaal hoort de rechter hem welwillend aan. Toch besluit ze uiteindelijk dat de gemeente gelijk krijgt: ze mogen hem beboeten als hij daklozen blijft uitnodigen om te kamperen.

Voor een teleurgestelde Van der Linde betekent dit het einde van zijn camping: dit soort bedragen kan hij niet betalen. ‘Ik feliciteer mevrouw Halsema met het vakkundig om zeep helpen van deze poging om wél iets voor de daklozen te doen.’ Halsema is de beschermvrouwe van de daklozen in Amsterdam, een titel die ze heeft overgenomen van haar voorganger Eberhard van der Laan. ‘Burgemeester Halsema’, zegt Van der Linde, ‘moet zich hiervoor kapot schamen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden