Dammen

Als inwoner van schaatsland Nederland moet je echt wereldvreemd zijn (dan wel een benijdenswaardige staat-van-onthechting hebben bereikt) als je er momenteel nog steeds niet van doordrongen bent dat werkelijk alles om de Olympische Winterspelen draait. Of je nu de zogeheten kwaliteitskranten openslaat, de televisie aanzet of een bevriende dammer op bezoek hebt die je computerproblemen zegt te komen oplossen, maar door wie je je ineens hevig blijkt te interesseren voor de lotgevallen van de gebroeders Mulder en (vooral) de zo zwaar beproefde Jan Smeekens - aan 'Sotsji 2014' valt domweg niet te ontkomen.


Het bracht mij op de vraag welke rol Sotsji in de damgeschiedenis heeft gespeeld. Die rol is tamelijk bescheiden geweest. Tussen 1954 (Leningrad) en 1991 (Orjol) is er bijvoorbeeld nooit een toernooi om de Sovjet-Russische titel gehouden. Evenmin heeft er ooit een interland tussen de teams van de Sovjet-Unie en Nederland plaatsgevonden.


Slechts eenmaal vormde Sotsji het strijdtoneel van een belangrijk damevenement. Dat was in de nazomer van 1965, toen er het jaarlijkse invitatietoernooi van de Sovjet-Russische Dambond werd gehouden.


Nu moet gezegd dat 'Sotsji 1965' niet de meest opwindende editie was in die in 1960 (Kiev) begonnen reeks. Zo ontbraken aan Russische zijde wereldkampioen Sjtsjogoljev en zijn voorganger en opvolger Koeperman, die immers nog geen maand later in Tbilisi voor hun tweede WK-match moesten aantreden. En ook de Nederlandse afvaardiging, die uit het driemanschap Van der Sluis, Schotanus en Douwe de Jong bestond (dus géén Roozenburg of Wim de Jong enz.), had er indrukwekkender kunnen uitzien.


Door die matige bezetting had Andreiko, die ook al de internationale toernooien van Bakoe 1962 en Jalta (1963 en 1964) had gewonnen, in zekere zin het rijk alleen. Andreiko zou het toernooi inderdaad op zijn naam schrijven, zij het niet in die superieure stijl die men in die jaren van hem gewend was.


Andreiko's score van 14 uit 10 was maar net voldoende om Wim van der Sluis, die met een tweede plaats het grootste succes uit zijn carrière behaalde, voor te blijven. Met 12 punten deelden Kaplan, Sjkitkin en Kovrizjkin de derde plaats, terwijl Schotanus (9 punten) als achtste eindigde en Douwe de Jong (7 uit 10) als negende.


Heel veel memorabele partijen heeft Sotsji 1965 naar mijn smaak niet opgeleverd, veel minder althans dan de toernooien van Soechoemi 1966 of Batoemi 1967. Er is echter één partij die dat gemis volledig compenseert; ik doel op het duel dat Andreiko in de derde ronde van de Leningrader meester Sergeï Mansjien won.


In mijn Andreiko-monografie (1990) repte ik in dit verband al van 'een prachtig staaltje omsingelingskunst'. En sinds ik mij het afgelopen jaar om meerdere redenen opnieuw in Andreiko-Mansjien 1965 heb verdiept, ben ik nog méér onder de indruk van de manier waarop Andreiko zich, soms met behulp van zetten die geen onmiddellijk doel lijken te dienen, levensgevaarlijke tegenkansen weet te verschaffen.


Andreiko-Mansjien


Sotsji 1965


1.33-29 19-24 2.38-33 14-19 3.34-30 20-25 4.29x20 25x14 5.42-38 18-23 6.40-34 12-18 7.44-40 7-12 8.50-44 1-7 9.33-29 17-22 10.47-42 11-17 11.38-33 14-20 12.42-38 10-14 13.32-28 23x32 14.37x28 16-21 15.31-26 20-24 16.29x20 15x24 17.28-23 18x29 18.34x23 19x28 19.30x10 5x14 20.40-34 6-11 21.34-29 13-18 22.41-37 9-13 23.35-30 13-19 24.30-25 8-13 25.44-40 19-23 26.46-41 23x34 27.40x29 4-10 28.37-31 21-27 29.41-37 3-9 30.29-24!? 10-15? (waarschijnlijk is dit al de beslissende fout) 31.45-40! 2-8 32.37-32! 28x37 33.31x42 18-23 34.39-34! 23-28 35.43-39 13-18 36.42-37!! 9-13?! 37.37-31!


Zie diagram


37...18-23(??)


Veel hardnekkiger was 37...11-16, al kon zwart er een doorbraak aan zijn linkervleugel niet meer mee voorkomen. Maar na de tekstzet is het zelfs binnen twee luttele zetten uit:


38.33-29! 12-18 39.38-33!


Met de niet te pareren doorbraakdreiging 40.24-19/20 +. Zwart gaf het dan ook op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden