Dammen

Er zijn goede redenen nog eenmaal stil te staan bij de beslissende fase van de partij Gantwarg-Sjtsjogoljev uit het kampioenschap van de Sovjet-Unie 1969. Over dat intrigerende duel valt meer te melden dan vorige week mogelijk was. Zo is het, zeker voor wie op de hoogte is van de gespannen verstandhouding tussen de beide ex-wereldkampioenen, interessant kennis te nemen van Sjtsjogoljevs commentaar op de zet die zijn tegenstander in de eerste diagramstand speelde:


Zie diagram 1


26.37-31


Sjtsjogoljev: 'Gantwarg heeft het tijdelijke offer 26.28-23 19x28 27.33x22 17x28 28.37-31 24x33 29.38x29 28-32 30.42-38 niet gezien.' Het zou kunnen. Maar veel waarschijnlijker lijkt mij dat Gantwarg geen seconde overwogen heeft de spanningen te verbreken, omdat hij gewoon op winst speelde. De veronderstelling dat de witspeler op remise zou hebben aangestuurd als hij maar intelligent genoeg was geweest om te begrijpen hoe dat moest, is erg kort-door-de-bocht, om geen sterkere termen te bezigen...


26...1-6 27.38-32 8-12 28.43-38?


Maar dit is het belangrijkste moment van de partij. Of men er algemeen geldende conclusies inzake de (on)speelbaarheid van een hekstelling met drie improductieve stukken aan mag verbinden, zou ik werkelijk niet weten. Feit is dat wit na 28.32-27!! 3-8 29.27-22!! voortreffelijk spel had gehad: een enigszins bruikbaar plan voor zwart is niet te zien!


28...3-8 29.31-27? (een tweede fout in successie; Gantwarg had 29.42-37!? moeten doen) 29...17-21! 30.26x17 11x31 31.36x27 12-17! 32.42-37 8-12!


Zie diagram 2


33.37-31(?)


Hoewel de kansen volledig gekeerd zijn, hoeft de uitslag niet vast te staan. Maar in plaats van de tekstzet had wit 33.27-22! 6-11! 34.37-31! moeten spelen. Na 34...16-21! volstaat Sjtsjogoljev weliswaar met het variantje 35.35-30 24x35 36.29-23? 11-16! 37.22x11 16x7 38.31-27 19-24! en 39...24-29 +, maar eerst 35.31-27! 21-26 en dan pas 36.35-30! 24x35 37.29-23 is op z'n minst hardnekkiger. Zo hardnekkig zelfs, dat het na 37...20-24 38.34-29 15-20 39.40-34 10-15 40.45-40 24-30 41.27-21!! (een tweede offer!) 41...11-16 42.22x11 26x6 43.23-18! 12x23 44.29x18 13x22 45.28x17 9-13 46.32-28! bij correct spel remise wordt, wits grote materiële achterstand ten spijt.


De stand na 45...9-13 bevat nog een een mogelijkheid die té mooi is om aan de vergetelheid prijs te geven. Aanvankelijk meende ik namelijk dat wit het van 46.33-29? moest hebben. En inderdaad: na het voor de hand liggende 46...19-24? 47.38-33 zou hij buiten gevaar zijn. Maar zwart wint wel degelijk wanneer deze eerst 46...16-21!! 47.17x26 6-11! speelt. Er kan dan volgen 48.38-33 11-17! 49.32-28 (niet beter is 49.33-28 19-24 50.29-23 24-29! 51.23-19 14x23! 52.28x8 29-33 +) 49...19-24 50.28-23 13-19! 51.23-18 19-23 52.18-12 (52.18-13 23-28! +) 52...17x8 53.29x18 14-19!! 54.26-21 (54.18-13 24-29! +) 54...19-23! 55.18x29 8-12 en er is een unieke 7x7-oppositie ontstaan: na nog 56.21-16 12-17 kan wit het opgeven!


33...12-18! 34.31-26 17-21! 35.26x17 18-22! 36.27x18 13x11 37.32-27 9-13! 38.38-32


Het laatste spannende moment. Natuurlijk klopt het dat zwart na 38.28-22 13-18! 39.22x13 19x8 40.38-32 11-17! 41.32-28 17-21! 42.35-30 21x23 43.30x28 16-21 (Sjtsjogoljev) niet meer van dam is af te houden. Maar de vraag of het eindspel na 44.28-22 21-26 45.22-17 26-31 46.33-28! 14-19! 47.29-23 10-14 48.23-18 8-13 49.18x9 14x3 50.39-33! 31-37 51.44-39! ook daadwerkelijk wint, is daarmee nog lang niet beantwoord...


38...11-17! (pas nu is alles duidelijk) 39.35-30 24x35 40.29-23 20-24 41.34-29 15-20 42.27-22 24-30 43.22x11 6x17 44.40-34 17-22 en wit gaf het spoedig op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden