DAMMEN: Twee tegenvallers voor Sjtsjogoljev

Alexander Schwarzman is als overwinnaar tevoorschijn gekomen uit de strijd om de Russische titel. Op de slotdag van het toernooi won de Moskoviet, die al enkele jaren één van de belangrijkste kandidaten voor de wereldtitel is, van Aksanov, waarmee Schwarzman op een totaal van 17 punten uit 12 partijen kwam....

TON SIJBRANDS

Toch had het toernooi voor oud-wereldkampioen Sjtsjogoljev, ondanks diens goede resultaat (hij bleef zelfs tegen de allersterksten op de been en had tegen zijn Angstgegner Schwarzman ditmaal zelfs het beste van het spel), een dramatische ontknoping in petto. Eerst bleek het voordelige dammeneindspel dat hij aan zijn (afgebroken) partij met Sjtumpf had overgehouden, niet meer dan remise te bevatten. Dat was de eerste tegenvaller.

Een tweede, nog veel ernstiger teleurstelling stond Sjtsjogoljev op de slotdag te wachten. Hoewel hij in de laatste ronde van Tsjertok won en daarmee dus alsnog op gelijke hoogte kwam met Amrillojev, ging de enige overgebleven WK-plaats - naar het schijnt zelfs zonder voorafgaande barrage - niet naar Sjtsjogoljev maar naar Amrillojev. Dit op grond van het feit dat de laatste, die één partij verloren had (van Schwarzman), vanzelfsprekend ook meer winstpartijen op zijn naam had staan!

Voor Sjtsjogoljev dus een klassiek geval van misfortuin: goed spelen maar daar nìet voor beloond worden. Men kan zich levendig voorstellen hoe graag de tweevoudige oud-wereldkampioen (1960 en 1964), die sinds 'Bamako 1980' niet meer aan een WK had deelgenomen, in Abidjan van de partij was geweest! Geen kwaad woord overigens over Amrillojev. Want hoe weinig bekendheid deze speler tot nu toe bij ons ook moge hebben genoten - dàmmen kan hij als de beste. Niet alleen zijn resultaat in Izjevsk, maar ook de kwaliteit van zijn partijen laten daar niet de geringste twijfel over bestaan!

Hieronder de winstpartij waarmee Schwarzman, in 1991 de laatste kampioen van wat in de volksmond wel 'Sovjet-Rusland' genoemd werd, zijn titel in zekere zin dus prolongeerde.

Aksanov - Schwarzman (13e ronde RK 1996)

1.32-28 17-22 2.28x17 11x22 3.33-28 22x33 4.39x28

Aksanov maakt zijn (vredelievende) bedoelingen ogenblikkelijk kenbaar.

4...16-21 5.37-32 6-11 6.44-39 21-26 7.32-27 26x37 8.41x32 11-17 9.39-33 19-23 10.28x19 14x23

Nu hij het randstuk op 16 heeft opgelost, probeert Schwarzman met bekende middelen tot drukspel te komen.

11.33-28 9-14 12.28x19 14x23 13.50-44 10-14 14.44-39 5-10 15.46-41 14-19 16.39-33 10-14 17.41-37 4-9 18.33-28 7-11 19.34-30 1-6 20.43-39 2-7 21.30-25 20-24 22.37-31 17-22 23.28x17 11x22 24.31-26 22x31 25.36x27 12-17 26.38-33 8-12 27.42-38 17-22 28.48-42 22x31 29.26x37 18-22 30.32-27 22x31 31.37x26 12-17 32.38-32 17-22 33.32-27 22x31 34.26x37 6-11 35.40-34 7-12 36.34-30 13-18 37.49-43 18-22

Vermoedelijk gespeeld om het plan 38.43-38 en 39-34-29 enz. te verijdelen door 37.43-38 22-27! 38.39-34? 27-32! en 39...23-29 enz. met schijfwinst of doorbraak naar dam.

38.37-31(!)

Met dit actieve zetje ontzegt Aksanov zijn tegenstander de toegang tot veld 27 en vlecht hij en passant een geniepige dreiging in de stand: zetten met de schijven 3, 9 en 11 zijn uitgeschakeld door de combinatie 39.33-29!!, 40.43-39, 41.31-27 en 42.42-37 enz.

38...12-17 39.43-38

Zie diagram 1

39...11-16

En niet te gretig 39...17-21? wegens (opnieuw) 40.33-29!! gevolgd door 41.31-27, 42.42-37 en 43.47x7 +.

Overigens: met de tekstzet kiest Schwarzman indirect voor een afwikkeling naar een 6x6 schijveneindspel.

40.39-34 23-29

De consequentie van 39...11-16.

41.34x23 19x39 42.30x10 15x4 43.45-40 16-21! 44.31-26 22-28!

Prachtig gespeeld! Daar wit zich niet goed kan inlaten op 45.38-33? 39-43!! 46.33x11 43-48 47.26x17 48x45 48.11-6 45-1 enz., krijgt Schwarzman net voldoende tijd om zowel de strategische velden 28 en 27 in te nemen als - niet minder belangrijk - de verzwakking 42-37 af te dwingen.

45.40-34 39x30 46.25x34 21-27! 47.42-37

Inderdaad mocht wit het niet op 47.35-30? 28-32! 48.38-33 32-38! 49.26-21 38x40 50.21x12 laten aankomen wegens 50...3-8!! 51.12x14 40-44 52.30-24 44-49 enz. +.

47...9-13 48.35-30 13-18 49.34-29(!)

Ondanks de enorme druk waaraan hij in feite al urenlang bloot staat, blijft Aksanov zich verdienstelijk verdedigen. Met de actieve tekstzet stelt de witspeler zich zodanig op dat hij bezetting van veld 22 steeds met een schijnoffer kan beantwoorden. Men zie: 49...18-22? 50.29-23! 28x19 51.37-32 enz. dan wel 49...17-22?! 50.26-21!? 27x16 51.38-32 enz. Al ben ik er eerlijk gezegd niet helemaal zeker van dat zwart in het laatste geval nìet zou winnen na 51...18-23(!) 52.29x27 28-33 enz.

49...4-9 50.30-25 9-14

Zie diagram 2

51.47-42(?)

Het computerprogramma TRUUS keurt deze zet sterk af; in plaats van 51.47-42 beveelt het 51.47-41 aan. Inderdaad lijkt zwart na 51.47-41 18-22? 52.29-23 28x19 53.37-32 27-31 54.26x37 22-28 55.32x23 19x28 56.37-31 17-21 57.41-37 niet meer te winnen, onder andere omdat in het 3x3 schijveneindspel na 57...21-26 58.37-32! enz. de oppositie 'tegen' zit. En na 51...3-9? 52.41-36 9-13 53.36-31! 27x36 54.38-32 enz. lijkt een puntendeling eveneens onafwendbaar.

Maar wàt als zwart 51.47-41 met 51...17-22! beantwoordt? Dan heeft het er toch alle schijn van dat hij na 52.26-21* 27x16 53.38-32 18-23! 54.29x27 28-33 55.27-22 33-39 betrekkelijk geruisloos gaat winnen; één enkel voorbeeldje: 56.22-18 3-8 57.32-28 39-43! 58.28-23 43-48! 59.37-31 48x26 60.25-20 14x25 61.23-19 26-31 enz. met ruime overmacht.

51...3-9! 52.29-24 18-22!

Zo profiteert Schwarzman optimaal van de afgedwongen bezetting van veld 37.

53.24-20 28-33 54.38x29 27-32 55.37x28 22x15

Wit geeft het op. Waarmee Schwarzman op de valreep ongedeeld toernooiwinnaar was!

Ter afsluiting geef ik, zonder technisch commentaar, de notatie van het korte maar o zo felle gevecht tussen Schwarzman en Tsjizjov. Opgemerkt zij slechts dat zwarts tiende zet een - voor zover ik weet - theoretisch nieuwtje is, èn dat het mij enigszins verbaast dat Schwarzman, een geboren omsingelaar toch, op de twaalfde zet niet met 22-27x27(!) vervolgt. Maar dat doet niets af aan het grote belang van onderstaand treffen.

Tsjizjov - Schwarzman (4e ronde RK 1996)

1.33-29 19-23 2.35-30 20-25 3.40-35 14-20 4.38-33 10-14 5.44-40 14-19 6.30-24 19x30 7.35x24 17-22 8.42-38 11-17 9.50-44 6-11 10.47-42 5-10!? 11.32-28 23x32 12.37x28 16-21 13.41-37 11-16 14.37-32 1-6 15.31-26 21-27 16.32x21 16x27 17.28-23 10-14 18.42-37 27-31 19.36x27 22x42 20.48x37 17-22 21.46-41 7-11 22.41-36 11-17

Zie diagram 3

23.40-35 13-19 24.24x13 8x28 25.44-40 20-24 26.29x20 15x24 27.34-30 25x34 28.39x10 28x48 29.10-5 48x31 30.26x37 9-13 31.40-34

Remise.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden