DAMMEN : Scherp gevecht in de Keller-variant

Voor de derde en laatste maal blikken we terug op de landelijke clubcompetitie, die drie weken geleden werd afgesloten. Dat doen we aan de hand van een tweetal partijen uit de eerste klasse, die - zoals bekend - uit twee gelijkwaardige groepen van twaalf teams bestaat....

De eerste partij werd gespeeld in de eerste klasse B. Het betreft één van de liefst tien (!) overwinningen waarmee grootmeester Vadim Virni, die sinds enkele jaren voor het Nijmeegse NOAD uitkomt, de eerste plaats op de topscorerslijst voor zich opeiste. Zijn tegenstander, de uit Polen afkomstige Tomas Miksa, woont alweer zo'n kleine tien jaar in Nederland; hij behoort tot de sterkste spelers van Witte van Moort II, dat komend seizoen gezelschap krijgt van het (gedegradeerde) eerste team van datzelfde Westerhaar.

Virni - Miksa (clubcompetitie 1995/1996)

1.33-29

Virni opende bijna al zijn wit-partijen met 1.33-29. Alleen tegen Siep Buurke (Mildam) deed hij 1.32-28; dat was dan ook de enige partij die hij nìet zou winnen. Overigens ging van Virni's tegenstanders alleen Miksa in op het (impliciete) aanbod om er een scherp gevecht in de Keller-variant van te maken.

1...17-22 2.39-33 11-17 3.44-39 6-11 4.50-44 1-6 5.31-26 16-21 6.32-28 19-23 7.28x19 14x23 8.35-30 10-14 9.30-24 5-10 10.37-31 20-25 11.24-20 15x24 12.29x20 11-16 13.20-15 7-11 14.40-35 14-19 15.44-40 10-14 16.41-37 2-7 17.33-29 19-24 18.29x20 14-19 19.35-30 25x14 20.40-35 22-27 21.31x22 17x28 22.26x17 12x21 23.30-25 7-12 24.34-30 11-17

Beide spelers volgen nog steeds dìe vertakking die het laatste decennium zo'n beetje als de hoofdvariant van 'de Keller' wordt beschouwd. Over de vraag of wit nu het beste 25.37-31 (25...17-22 26.38-33) dan wel 25.30-24 en 26.25x34 kan doen, zijn de meningen klaarblijkelijk verdeeld. Zelf ben ik meer voor het eerste geporteerd, maar Virni kiest voor de tweede mogelijkheid:

25.30-24 19x30 26.25x34 17-22

Meestal laten de zwartspelers veld 22 voor korte of langere tijd open. Zoals in de spannende partij Gantwarg - Kirzner, RK 1991, waarin het verder ging met 26...6-11 27.34-30 14-19 28.30-25 9-14 29.35-30 21-26 enz.

Toch lijkt er op de tekstzet niets aan te merken.

27.38-33 6-11 28.35-30 11-17 29.45-40 14-19?!

Pas hiermee wijkt Miksa wezenlijk af van praktijkvoorbeelden als Gantwarg - G. Jansen (clubcompetitie 1991/1992) en Issalène-Clerc (EK 1992), waarin de zwartspelers uitsluitend aan hun rechter vleugel speelden.

30.40-35(!)

Zonder vrees voor het terugruiltje 30...19-24? 31.30x19 23x14, dat domweg onspeelbaar is wegens 32.34-29! met verovering van de zwarte voorpost!

30...9-14 31.37-31! 21-27 32.42-38 17-21 33.31-26 3-9?

Miksa laat ten onrechte een damzet naar 3 toe. Nu had 33...12-17? 34.47-42! op den duur eveneens verloren: zwart raakt of een schijf kwijt (27-32x32 42-38 enz.), of hij gaat na 28-32 positioneel ten onder. Daarom had hij tot elke prijs 33...27-32(!) 34.38x27 21x32 moeten doen; alleen een uitvoerige analyse kan aan het licht brengen of wit in dat geval daadwerkelijk (winnend?) voordeel had gehad.

34.26x17 12x21 35.34-29! 23x25 36.38-32 27x29 37.39-33 29x38 38.43x3 21-26 39.15-10!!

En onder geen beding 39.3-12?? wegens 39...14-20! enz. met winst voor zwart. De tekstzet vormt de eigenlijke pointe van wits combinatie.

39...4x15 40.3-12 19-24 41.47-42 13-19 42.12-45 22-27

Ook de damvangst 42...24-29 enz. had naar alle waarschijnlijkheid verloren.

43.42-37 9-13 44.45-1 24-30

En hier gold hetzelfde voor 44...24-29 en 45...19-23 enz.

45.35x24 19x30 46.48-43 14-19 47.1-45 19-24 48.49-44 13-19 49.43-38 30-35 50.38-33 16-21 51.33-28 27-32 52.28-22 32x41 53.46x37 25-30 54.45-1

Zwart geeft het op.

De tweede en laatste partij is afkomstig uit de eerste klasse A, waarin het Brabantse Heijmans/

Excelsior met ruime voorsprong kampioen werd. Aan dat succes leverde Karen van Lith, één van de weinige vrouwen die in de competitie uitkomen, een essentiële bijdrage. De tienvoudige nationale titelhoudster scoorde niet minder dan 17 punten uit 10 partijen en was daarmee, ofschoon zij vanwege haar verblijf in Afrika een wedstrijd moest missen, de meest produktieve speler van haar team.

De partij die Van Lith op de slotdag van Paul Day van het gedegrageerde Amstelland (Amstelveen) won, is karakteristiek voor haar scherpe, agressieve stijl.

Day - Van Lith (clubcompetitie 1995/'96)

1.33-29 17-22 2.39-33 11-17 3.44-39 6-11 4.32-28 16-21 5.31-26 19-23 6.28x19 14x23 7.50-44

En vooral niet 7.35-30? vanwege het (over)bekende 7...22-28!!, 8...17x28! en 9...28-32 +.

7...1-6 8.35-30 10-14 9.40-35

Ook hier de Keller-variant, maar dan een (stok)oude vertakking daarvan.

9...14-19 10.44-40 20-25 11.30-24 19x30 12.35x24 21-27 13.40-35 5-10 14.37-31 23-28 15.42-37 11-16 16.37-32 28x37 17.41x21 16x27 18.46-41 10-14 19.24-20

Via een omweg stuurt wit alsnog op de omsingeling aan.

19...15x24 20.29x20 14-19 21.20-15 18-23 22.34-30 25x34 23.39x30 6-11 24.45-40 23-28 25.30-25 28x39 26.43x34 9-14 27.34-30 19-23 28.40-34 13-19 29.34-29 23x34 30.30x39 8-13

Een geestige mogelijkheid is hier 30...19-24?! 31.39-34 8-13? 32.26-21!! gevolgd door 33.25-20!, 34.34-30, 35.47-41 en 36.48x6 +.

31.48-43 19-23 32.41-37 23-28

Dwingt wit tot een verklaring. Inderdaad was 32...13-19 33.39-34(!) niet geheel zonder bezwaren geweest, zoals de volgende variantjes laten zien:

1) 33...2-8? 34.37-32! 11-16 35.32x21 16x27 36.38-33! (sterker dan meteen 36.26-21 enz.) 7-11 37.33-29! 12-18 38.26-21!! 17x37 39.47-42 37x30 40.35x2 23x34 41.2x30 +.

2) 33...19-24? 34.37-32! 11-16 35.32x21 16x27 36.38-33! en zwart kan de dreiging 37.34-29! en 38.33-28 enz. niet pareren met 36...7-11 wegens 37.33-29! en 38.25-20 enz. +.

3) 33...3-9 34.37-32 11-16 35.32x21 16x27 36.38-33 7-11 37.43-39 19-24? (opnieuw blijkt de bezetting van dit veld te hoog gegrepen) en nu:

3.1) 38.49-44? 22-28!! en zwart krijgt prachtig spel, daar wit niet met 31 mag slaan vanwege het duivelse 39...4-10!!, 40...14-20!, 41...24-29, 42...12-18 en 43...18x49 +.

3.2) 38.49-43! 22-28 39.33x22! (maar opnieuw niet 39.31x22? 4-10!! enz. +) 27x18 40.25-20! 14x25 41.34-30 25x34 42.39x28 18-22 43.26-21! 17x37 44.28x6 37-41 45.6-1 met een gunstig dammeneindspel voor wit.

33.37-32 28x37 34.31x42 12-18 35.38-32?! 27x38 36.43x32

Day besluit de vijandelijke aanval af te breken. Ten onrechte, vermoed ik, want na 35.38-33 enz. moet de omsingeling naar mijn smaak nog best te hanteren zijn.

36...7-12 37.32-27 22x31 38.26x37 17-22

Zwart staat nu duidelijk beter. Toch zou de partij normaliter nog lang niet beslist zijn. Maar in de komende (tijdnood)fase zal het witte verzet snel instorten.

39.35-30 11-17 40.39-33 17-21 41.42-38 21-26 42.37-32 12-17 43.33-29 17-21 44.30-24 3-9(!)

Vlecht de tactische wending 13-19 en 22-27 enz. in het spel.

45.49-44 2-7

Zie diagram

46.44-40(?)

Na deze passieve zet komt wit er niet meer aan te pas. Alleen door 46.44-39(!) 7-11 47.47-42(!) te spelen, had hij de gaten in zijn centrum nog kunnen dichten; men zie: 47...11-16 48.42-37 21-27 49.32x21 16x27 50.39-33. Maar zelfs in dat geval had hij het waarschijnlijk niet meer gered, want het is niet te zien hoe wit na 50...27-31! 51.36x27 22x42 52.38x47 18-22! nog zou kunnen ontsnappen. Eén enkel voorbeeldje: 53.33-28 22x33 54.29x38 13-19! 55.24x13 9x18 56.38-32 26-31 57.47-42 31-36 58.32-27 36-41 59.27-21 41-46 (59...41-47?? 60.25-20! enz. =) 60.21-16 46-28 61.42-37 28x41! en in verband met de finesse 62...4-10! enz. moet wit ook nog schijf 15 geven.

46...7-11 47.40-35 11-16 48.24-20 21-27! 49.32x21 16x27 50.35-30 22-28!

De zwarte stoomwals laat zich door niets of niemand meer tegenhouden.

51.30-24 18-22 52.47-42 28-32

Wit geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden