DAMMEN Onorthodoxe partij om van te smullen

Nog eenmaal vraag ik uw aandacht voor de elfde editie van het Heijting-toernooi (Huissen, 20-26 augustus), dat in zo'n buitengewoon overtuigende zege voor Guntis Valneris eindigde....

Goloebjeva-Valneris

(Huissen 1995)

1.33-29 19-23 2.35-30 20-25 3.40-35 14-20

Valneris had de Roozenburg-opening nog niet eerder zo tegengespeeld.

4.44-40 10-14 5.38-33 17-22 6.42-38 11-17 7.32-28 23x32 8.37x28 16-21 9.31-26?!

Hiermee neemt Goloebjeva erg veel hooi op haar vork. Eerst 9.41-37, om pas een zet later 10.31-26 te doen, was ambitieus genoeg geweest.

9...21-27!

Nu moet wit zich bezinnen op de vraag hoe de linker vleugel op te vullen.

10.50-44 4-10!

En zo dwingt zwart, voordat wit alsnog tot 11.41-37 mocht besluiten, ook een belangrijke beslissing aan de andere bordrand af.

11.30-24 6-11 12.36-31

Zeker nu 30 al op 24 staat, is dit een wel erg radicale 'oplossing' voor het probleem dat de witspeelster voornamelijk zelf in het leven heeft geroepen. Maar ook aan een vervolg als 12.48-42 11-16 13.28-23 7-11 14.41-37 27-31! 15.36x27 22x31 hadden bezwaren gekleefd. Weliswaar is er (afgezien van de - verwisselde - kleuren) een duidelijke overeenkomst met wat tot voor enkele jaren als de hoofdvertakking van de Keller-variant gold, maar de aanwezige verschillen (schijf 48 is als het ware overgeheveld naar de rechter bordrand) wegen voor mijn gevoel zwaarder.

12...27x36 13.26-21 17x26 14.28x6 18-22 15.41-37 22-27 16.37-32 27-31

Het spelbeeld wordt allengs grilliger.

17.32-28 12-17! 18.46-41 13-18!

Zie diagram 1

19.28-23

Kennelijk heeft Goloebjeva nog minder vertrouwen in 19.48-42 of 19.41-37 31x42 20.48x37.

De komende afwikkeling is nog niet direct beslissend, maar levert Valneris wèl op lange termijn winnend voordeel op. Los daarvan twijfel ik er nauwelijks aan dat de zwarte omsingeling ook bij een positioneel vervolg glansrijk zou zijn geslaagd.

19...31-37! 20.23x21 37x46 21.21-16(!)

En vooral niet de tegencombinatie 21.35-30?, 22.29-23??, 23.34-29, 24.38-32 en 25.33x4 wegens 25...17-21! 26.4-9 15-20! enz. met twee schijven winst voor zwart.

21...8-13?!

Deze poging om - na de damvangst - domweg schijf 24 te veroveren, ligt inderdaad het meest voor de hand. Toch blijkt de door Valneris gevolgde methode nìet toereikend voor een sluitende winst. Daarom had zwart mijns inziens een heel ander plan moeten volgen, waarbij de 'plakker' 31-37! + wonderlijk genoeg voor de tweede maal binnen één en dezelfde partij om de hoek komt kijken!

Ter illustratie geef ik de volgende spelgang: 21...9-13! 22.38-32 (22.33-28 enz. komt ongeveer op hetzelfde neer) 46x30 23.35x24 26-31! 24.48-42 8-12! (zwart streeft naar bezetting van de velden 31 en 17) 25.43-38 (na 25.33-28 12-17! zou wit al geen verweer meer hebben tegen de dreiging 26...14-19! gevolgd door 28...13-19!! en 29...17-21 +) 12-17! 26.38-32 14-19 27.40-35 19x30 28.35x24 10-14 29.45-40 14-19 30.40-35 19x30 31.35x24 5-10 32.44-40 (op 32.32-28 dwingt zwart met 32...13-18! materiaalwinst af, bij voorbeeld 33.24-19 (33.28-23?? 31-37 34.23x21 37x48 q.e.d.) 18-23!! 34.29x18 17-21 35.16x27 31x24 +) 10-14 33.49-44

Zie diagram 2

33...14-19 (de inleiding tot een ongewoon lange variant; zwart kan ook sneller winnen met 33...3-9 (bij voorbeeld 34.33-28 14-19! 35.40-35 19x30 36.35x24 13-18! + of 34.40-35 13-18 35.24-19 14x23 36.33-28 2-8 37.28x19 18-23!! en 38...17-21 +), maar waarom zou men in vredesnaam afscheid nemen van een stelling die nog zo goed bevalt?) 34.40-35 19x30 35.35x24 3-9 36.44-40 (36.32/33-28 13-18! +) 9-14 37.42-38 (wit heeft niet beter) 37...13-18 (ook 37...17-22 is, al dan niet voorafgegaan door 37...14-19 enz., volstrekt dodelijk) 38.32-28 (op 38.47-42 wint vrijwel alles) 31-37 39.28-22 18x27 40.38-32 27x38 41.33x31 36x27 42.24-19 14x23 43.29x18 2-8! 44.16-11 7x16 45.18-12 16-21!! 46.12x3 27-31! 47.3-9 31-36! en wit moet kiezen tussen schijfverlies of een dammeneindspel (48.47-41 36x47 dan wel 48.34-30 25x45 49.3x25) waarin hij twee schijven minder heeft en derhalve niet minder kansloos is.

Terug nu weer naar het werkelijke verloop.

22.38-32 46x30 23.35x24 14-19 24.40-35 19x30 25.35x24 10-14 26.44-40 14-19 27.40-35 19x30 28.35x24 9-14 29.45-40 14-19 30.40-35 19x30 31.35x24 5-10 32.49-44(!)

Goloebjeva vindt de enige verdediging. Na meteen 32.33-28? 10-14 33.28-23 13-18! 34.23x12 7x18 had wit het gevoeglijk kunnen opgeven, daar zwart - anders dan in het partijverloop - zowel op de 35e zet als na de afwikkeling 35...18-23 enz. met de (tussen)zet 3-8! kan werken.

32...10-14 33.44-40 14-19 34.40-35 19x30 35.35x24 3-9 36.33-28 9-14 37.28-23 37...13-18! 38.23x12 7x18

Valneris moet, toen hij op de 21ste zet tot 8-13 besloot (en wellicht zelfs al in een vroeger stadium), erop hebben vertrouwd dat de afruil van 23 voldoende zou zijn voor de winst. Maar zoals gezegd: Goloebjeva is nog lang niet verslagen.

39.16-11! 26-31 40.48-42

Zie diagram 3

40...18-23 41.29x18 20x40 42.39-34! 40x29 43.18-12

Met de remise-dreiging 44.12-7! en 45.6-1 =, die maar op één manier kan worden gepareerd:

43...14-19 44.11-7! 2x11 45.6x17 29-34 46.12-8 1-7(!!)

Inderdaad schuilt Valneris' laatste praktische kans in deze duivelse inlas, die - zeker in tijdnood - als een bom moet zijn ingeslagen. Na onmiddellijk 46...34-40 47.8-2! 40-45 48.2x35 (48...45-50 49.17-12; 48...1-7 49.35-2) zou zwart niet eens beter hebben gestaan, maar de tekstzet verhindert damhalen op 2 door 47...31-37! 48.2x39 37x48 +.

Toch zou ook 46...1-7 bij het sterkste tegenspel nìet hebben gewonnen, want wit kan nu remise forceren door 47.43-39! 34x43 48.42-37 31x42 49.47x49 7-12 50.8-3! 12x21 51.3x26 36-41 (anders 52.26-37 enz. =) 52.26-8! 19-23 53.8-12! enz. met verovering van zwarts losse schijf! Goloebjeva zal deze verborgen redding echter over het hoofd zien:

47.8-3? 34-40 48.3-8 40-45 49.8x35 45-50

Zwart heeft nu een belangrijk tempo gewonnen ten opzichte van de variant uit de vorige aantekening.

50.35-40 50x6 51.40x1 6-28

De kruitdampen zijn opgetrokken. Het 5x4 dammeneindspel dat op het bord prijkt, lijkt inderdaad niet meer te houden voor wit. Hoewel beide spelers er nog ruim drie kwartier bedenktijd in investeerden, zou de partij nog maar zeven zetten tellen: na 52.42-38 28-19 53.43-39 19-30 54.39-33 31-37 55.33-28 30-2 56.1-23 37-42 57.28-22 42x33 58.23-34 2-30 gaf Goloebjeva zich gewonnen.

Ondanks de gemaakte foutjes een partij om van te smullen!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden