DAMMEN: Een weldadige en originele opzet

Uit de dam-technische 'nalatenschap' van Wim Jurg, de voormalige FMJD-voorzitter (1980-1984) aan wiens leven een kleine drie weken geleden een zeer abrupt einde kwam, liet ik in de vorige rubriek twee fragmenten en één integrale partij-notatie zien....

De (over)ijverige damstudent hàd Jurg-N'Diaye, Bamako 1980, al in het partijenbestand van het computerprogramma Turbo Dambase kunnen aantreffen, of anders wel in nummer 57 van het vaktijdschrift DB. Daarin werd, evenals in DB 56, ruim aandacht geschonken aan het eerste intercontinentale toernooi dat ooit op Afrikaanse bodem plaatsvond.

Maar Jurgs mooiste partij kùnt u domweg onmogelijk kennen. Die werd weliswaar vijfentwintig jaar geleden in de damrubriek van het toenmalige dagblad De Tijd besproken, maar dat is - bij mijn weten - tot op heden ook werkelijk de enige publicatie geweest.

Toch verdient de partij die Jurg in mei 1969 in het kader van de zogeheten rayonwedstrijden (te vergelijken met de latere kwartfinales) tegen wijlen Bart van Aalten speelde, een veel grotere bekendheid. De manier namelijk waarop de witspeler in dit duel de aanval tegen de vijandelijke rechter vleugel gestalte geeft, is zonder meer origineel te noemen. Uiteraard blijft het jammer dat Jurg op het hoogtepunt van de strijd verzuimt het karwei af te maken, maar aan zijn weldadige opzet doet het niets af.

Jurg - Van Aalten

(Arnhem 1969)

1.32-28 18-23 2.38-32 12-18 3.31-27 17-21 4.43-38 7-12 5.37-31 23-29 6.33x24 20x29 7.34x23 18x29

Vanaf 1973 zou Jurg de Molimard-variant ook op zijn zwart-repertoire zetten. In de clubcompetitie boekte hij er overwinningen mee op de RDG'er Pertab Malahé (1981) en op Ben Okken van Damclub Doetinchem (1993/'94).

8.39-33 14-20 9.33x24 20x29 10.44-39 10-14 11.40-34 29x40 12.35x44 21-26

Toen Jurg en ik in het toernooi van Hengelo 1970 dezelfde stelling kregen, liet ik met 12...5-10 13.3933 12-17?! 14.44-39 8-12 15.31-26 3-8 enz. mijn rechter vleugel opsluiten; een soortgelijk verloop zou in de partij De Hardt-Harmsma, Nijmegen 1993, op het bord komen. Maar wat Van Aalten doet is natuurlijk wel zo logisch.

13.39-33 26x37 14.42x31 5-10 15.47-42 1-7 16.41-37 12-18 17.4439 7-12 18.46-41 19-24

Gebruikelijker en energieker is 19-23x23.

19.27-21(!) 16x27 20.31x22 18x27 21.32x21

Het startsein voor een met ijzeren vasthoudendheid doorgevoerde aanval tegen zwarts korte vleugel.

21...13-18 22.21-16 2-7 23.37-32 11-17 24.41-37 9-13 25.37-31 1419 26.42-37 10-14 27.48-42 4-9 28.31-26

Ook 28.28-22 17x28 29.33x22 18x27 30.31x22 kwam sterk in aanmerking, 'doch Jurg prefereert een meer subtiele voorbereiding van de uiteindelijke aanval', zoals ik in De Tijd van 17 mei 1969 schreef.

(...)

Stelt de damdreiging 32.28-23! + aan de orde.

31...30-34

Waarschijnlijk heeft zwart inderdaad niet beter dan deze 2x2 ruil naar de rand. Zo zou op 31...18-23 kunnen volgen 32.39-33! 30-35 (32...13-18? 33.33-29! en 34.28-23! enz. met dam op 4) 33.31-27 en nu:

1) 33...17-21 34.26x17 12x21 35.36-31! 21-26 36.28-22! 9-14 37.33-28! 6-11* 38.38-33! 23-29* 39.33x24 19x30 40.28-23! enz. met prachtig aanvalsspel voor wit, temeer daar 40...13-19? faalt op 41.45-40!! en 42.27-21 +.

2) 33...23-29 34.33x24 19x30 35.27-22!! (sterker nog dan het bescheiden 35.36-31 7-11 enz.) 7-11 36.16x18 15-20 37.22x11 13x31 38.36x27 6x17 39.32-28 20-24 (want het tempoverliezende 39...812 40.27-22 17-21 41.26x8 3x12 is helemaal kansloos na 42.28-23 9-13 43.49-44! 20-25/24 44.45-40 +) 40.27-22 17-21 41.26x17 8-12 42.17x8 3x12 43.28-23 30-34 44.22-18! 12-17 45.49-44! 35-40 (maar hier geeft 45...24-29 meer verdediging) 46.44x35 34-39 47.35-30(!!) 24x35 48.23-19 en wit gaat na 48...17-21 49.18-12! 21-27 50.12-8! 27-31 51.8-3 9-13 52.19x8 31-37 53.3-25(!) enz. buitengewoon stijlvol winnen.

32.39x30 19-23 33.28x19 13x35 34.32-28!

Vlecht opnieuw de dreiging 35.28-23 + in de stand.

34...6-11 35.37-32 8-13 36.3833 3-8 37.31-27 13-19 38.27-21 19-24 39.36-31 8-13 40.45-40! 35x44 41.50x39! 9-14 42.32-27!

Wit stevent regelrecht op zijn doel af.

42...14-19(?)

Het is waar dat Van Aalten de dreigende inval op veld 22 niet meer kan tegengaan, daar 42...2429? 43.33x24 14-19 na 44.24-20! 15x24 45.39-34! (45...18-23?? 46.34-29 +) op schijf- en partijverlies neerkomt. Maar met 42...15-20 of 42...24-30 had hij zich nog kunnen redden, zoals uit de volgende aantekening zal blijken.

(...)

43.28-22! 17x28 44.33x22 19-23

Op alle andere zetten had de doorbraak 45.21-17, 46.31-27, 47.26x6 en 48.6-1 gewonnen, wits tijdelijke achterstand van twee schijven ten spijt. Een enkel voorbeeldje: 44...24-30 45.21-17 12x32 46.31-27 32x21 47.26x6 18x27 48.6-1 7-11 49.16x7 27-31 50.1-6! 31-37 51.7-1! en de dreiging 52.118 beslist.

Maar de tekstzet verliest eveneens, of beter: had eveneens moeten verliezen. Het is om die reden(en) dat zwart twee zetten terug schijf 14 moest laten staan om met 15-20-25 de vangstelling 25/14 in gereedheid te brengen. Meer dan een puntendeling had er in dat geval voor wit niet in gezeten. De vraag of Jurg op zijn beurt misschien nòg sterker had kunnen spelen (49-44-39 of 50-44-39 in plaats van 45-40x39), is zeker interessant, maar zou binnen dit kader te ver voeren.

Overigens heb ik noch in 'TDAM', noch in mijn geheugen ook maar één partij kunnen vinden waarin zich een identieke vleugelaanval voordoet. In die zin is JurgVan Aalten dus met recht uniek!

45.49-44?

'Hoe jammer van deze werkelijk grootse partij', luidde in 1969 mijn commentaar. Met de 4x4 ruil 45.22-17!! 11x22 46.21-17! 12x32 47.31-27 ad lib. 48.26x8 had Jurg zijn fraaie spel kunnen bekronen. Maar als gevolg van het merkwaardige toeval - waaraan wederzijdse tijdnood niet vreemd is - dat beide spelers de met 22-17 ingeleide combinatie blijven overzien, zal de partij in een anti-climax eindigen:

45...24-29? 46.44-40?

Nog steeds had 46.22-17! enz. gewonnen. Na de tekstzet daarentegen is de winst definitief verkeken.

46...15-20 47.40-35 20-25 48.39-34 29x40 49.35x44 25-30?!

Evenals op de 45e zet kon zwart beter offeren met 49...23-28! 50.22x33 11-17!, waarna het wit is die remise had moeten maken.

50.44-39?! 23-29 51.21-17 12x32 52.31-27 32x21 53.26x6 18x27 54.6-1 30-34

Remise.

Vorige week schreef ik dat Jurg met zijn score van 14 uit 11 wezenlijk bijdroeg aan het kampioenschap en de daaruit voortvloeiende promotie van zijn club DCIJ. De overwinning die hij op Henk Groot van Damclub Schagen boekte en waarmee we dit tweedelige In Memoriam afsluiten, was er één uit het boekje.

Groot-Jurg

(Clubcompetitie 1993/'94)

1.32-28 18-22 2.37-32 12-18 3.41-37 7-12 4.46-41 1-7 5.34-30 20-25 6.30-24 19x30 7.35x24 1420 8.33-29 22x33 9.39x28 17-21 10.29-23 20x29 11.23x34 21-26 12.44-39 11-17 13.50-44 17-21 14.31-27 10-14 15.36-31 5-10 16.38-33 7-11 17.42-38 12-17! 18.47-42 17-22! 19.28x17 11x22 20.33-28 22x33 21.39x28 18-23! 22.28x19 13x24 23.38-33 15-20 24.44-39 24-30 25.42-38 30-35 26.49-44 9-13 27.48-42 3-9 28.3429 8-12 29.29-23 10-15 30.40-34 13-18 31.45-40 18x29 32.34x23 913 33.39-34 6-11! 34.33-28 11-17! 35.38-33 12-18! 36.23x12 17x8 37.42-38 20-24 38.34-29 14-19 39.29x20 15x24 40.40-34 24-30 41.43-39 19-23 42.28x19 13x24 43.34-29 8-13 44.29x20 25x14 45.33-29 14-19 46.38-33 19-24 47.29x20 30-34 48.39x30 35x15 49.44-39 15-20 50.33-29 13-19 51.39-34 20-25

Wit is strategisch overspeeld. Met 52.32-28 21x23 53.29x18 offerde hij een schijf, maar na een kleine vijftien zetten ging hij kansloos ten onder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden