DAMMEN:Bloedstollende puntendelingen

Acht van de veertig partijen die de (eerste) interland tussen de tientallen van Nederland en Wit-Rusland telde, leverden een beslissing op....

Wie enkel en alleen op de uitslagen afgaat, zou kunnen menen van wèl. Maar wie de gespeelde partijen onder ogen krijgt, komt tot een heel andere conclusie. Want ook tussen die tweeëndertig puntendelingen zaten diverse partijen waarop predikaten als 'interessant', 'spannend' of soms zelfs 'bloedstollend' van toepassing waren.

Twee voorbeelden. Op de tweede dag trad oud-wereldkampioen en eerste bordspeler Harm Wiersma aan tegen Jevgeni Vatoetin, een speler met wie hij nog een appeltje te schillen had. (In het toernooi van Brunssum 1992 beging Wiersma tegen Vatoetin zo'n beetje de grootste blunder uit zijn carrière door een 1x2 open te zetten, al maakte hij daarna nog verdienstelijk remise.) Het duel zou, ondanks het vredelievende slot, tot één van de hoogtepunten van de interland uitgroeien.

Vatoetin-Wiersma

(Nederland - Wit-Rusland 1994)

1.32-28 17-21 2.33-29 21-26 3.39-33 16-21 4.44-39 11-16 5.37-32 26x37 6.42x31 21-26 7.32-27 26x37 8.41x32 19-23 9.28x19 14x23 10.35-30 20-25 11.30-24 6-11 12.50-44

Via een iets minder gebruikelijke volgorde van zetten (meestal doet men op de 5e zet eerst 50-44 en 6-11 alvorens met 6.37-32 enz. te vervolgen) zijn de spelers nu in een openingsvariant verzeild geraakt die sinds enige tijd een zekere populariteit geniet.

12...12-17 13.47-42 18-22 14.27x18 23x12

Dit vroege terugruiltje vormt een nieuwe poging om het zwarte tegenspel, dat danig bemoeilijkt wordt door de buitenspel-positie van schijf 5, van de grond te tillen. Tot dusver was uitsluitend ervaring opgedaan met 13...7-12 (Misjtsjanski-Presman, RK 1991) en 13...17-22, zoals in de boeiende partij Vatoetin-Gantwarg, Palanga 1993, gespeeld werd.

Overigens mag het opmerkelijk heten dat de mogelijkheid 13...18-22 enz. nìet genoemd wordt in de door Wiersma en (vooral) Baljakin samengestelde bundel De Nationale Top Training 1992, die in 1993 door de KNDB werd uitgegeven.

15.46-41 16-21 16.41-37 11-16 17.32-28 10-14 18.24-20 15x24 19.29x20

Vatoetin geeft zijn tegenstander géén gelegenheid de witte aanvalsstand met 18...14-20 aan banden te leggen. Maar tegen Wiersma is óók de gang naar het randveld 15 (36) nooit helemaal zonder gevaren, zoals menigeen aan den lijve heeft ondervonden.

19...12-18 20.20-15 7-12 21.37-31 21-26 22.38-32 26x37 23.42x31 17-21 24.34-30 25x34 25.40x29

Waar de zwarte acties voorlopig nog een ondergronds karakter dragen, probeert wit zoveel mogelijk invloed op het middenbord te verkrijgen. En passant voert hij zijn ontwikkelingsvoorsprong, die inmiddels niet minder dan 12 tempi bedraagt, tot grote hoogte op.

25...14-19 26.48-42 5-10 27.45-40 9-14 28.40-34 19-23 29.28x19 14x23 30.42-37 3-9(!)

(...) 31.33-28, maar die strategisch zo belangrijke manoeuvre zou nu falen op de combinatie 31...9-14!, 33...14-20! en 34...21-27 met winnende dam. En na 'eerst' 31.31-27? 12-17! is 32.33-28?? helemaal van de baan wegens 32...18-22! +.

Daarmee is Vatoetins volgende zet afdoende verklaard:

31.31-26 21-27(!) 32.32x21 16x27 33.37-32 27x38 34.43x32 2-7 35.49-43 7-11 36.33-28

Dit kan nu wèl. Een poging om het zwarte centrum in een grootscheepse omsingeling te nemen met 36.32-27?! (bedoeling: 43-38-32 en 44-40-35-30 enz.), had schipbreuk geleden op de alerte tegenactie 36...12-17! gevolgd door 37...23-28! 38.33x22 17x28.

36...11-17 37.28x19 13x33 38.39x28 9-13 39.43-39 18-23 40.28x19 13x24

Wederzijds staan er nu nog maar zeven schijven op het bord. Temeer daar geen van beiden aanwijsbaar zwakke plekken in zijn stelling heeft, zou men geneigd zijn te veronderstellen dat de partij zonder schokkende gebeurtenissen remise moet lopen. Maar de aanwezigheid van dat opgedrongen witte randstuk op 15, het grote verschil-in-ontwikkeling (13 tempi!) èn de naderende tijdnood vormen stuk voor stuk spanningselementen die zo'n rimpelloze puntendeling op losse schroeven zetten.

41.44-40 10-14 42.39-33 12-18 43.40-35 1-7 44.36-31 8-12 45.34-30 14-19 46.30-25 18-23 47.33-28 12-18 48.31-27 7-12 49.27-21 23-29! 50.32-27 29-34! 51.25-20 24-29!

'Ergens' in de tijdnoodfase moet er voor Vatoetin iets mis zijn gegaan, waardoor hij nu nog heel hard voor de remise moet knokken. Volgens Wiersma, die mij deze partij op mijn ziekbed voorspeelde, moet wit het eindspel nog kunnen houden, maar achter het bord zal Vatoetin daar niet in slagen.

52.28-23 19x28 53.20-14 34-39 54.14-10 29-34 55.10-5 28-33 56.5-32 39-44 57.32-43 33-39 58.43-48 44-50 59.21-16 39-44 60.48x25 50-45 61.35-30 44-50 62.30-24 50-22 63.24-19 22x36 64.19-14 36-41 65.15-10 4x15 66.14-9 41-14 67.9x20 15x24 68.26-21 17x26 69.16-11 18-22 70.11-6 12-17 71.25-43

(...)

71...26-31?

In de tweede tijdnoodfase (beide spelers verbruikten exact 2.59 uur bedenktijd!) begaat Wiersma een jammerlijke fout, waarmee hij de verdiende winst alsnog uit handen geeft. Naar verluidt had wit na het correcte 71...24-29!, dat in verband met de dreiging 72...22-27 + tot het passieve 72.43-30/25 verplicht, geen reële kans op redding gehad.

72.43-38! 24-30 73.38-43! 30-35 74.6-1

Remise.

En dan, zonder commentaar, de notatie van het opwindende duel dat Nederlands kampioen Hans Jansen en oud-wereldkampioen Anatoli Gantwarg in de derde en voorlaatste ronde uitvochten.

H. Jansen-Gantwarg

(Nederland - Wit-Rusland 1994)

1.32-28 17-21 2.37-32 21-26 3.32-27 26x37 4.41x32 11-17 5.46-41 7-11 6.41-37 1-7 7.37-31 17-22 8.28x17 12x21 9.42-37 7-12 10.47-42 21-26 11.33-28 20-25 12.39-33 14-20 13.44-39 10-14 14.49-44 5-10 15.34-30 25x34 16.39x30 20-25 17.30-24 19x30 18.35x24 18-23 19.28x19 14x23 20.40-34 13-18 21.33-29 8-13(!) 22.44-39 11-17 23.27-21 16x27 24.31x11 6x17 25.50-44 3-8 26.32-27 9-14 27.44-40 4-9 28.38-32 2-7 29.39-33 14-20 30.43-38 17-22 31.48-43 22x31 32.36x27 12-17

Zie diagram volgende kolom

33.24-19 13x24 34.34-30 24x44 35.33-28 23x34 36.28-22 17x28 37.32x5 44-49 38.5-28 49-35 39.38-32 7-12 40.42-38 35-13 41.27-21 26x17 42.28x6 13-2 43.43-39 34x43 44.38x49 20-24 45.6-39 12-18 46.37-31 18-23 47.32-27 24-29 48.39-44 29-34 49.27-21 2-7 50.21-17 23-29

(...)

51.31-26 15-20 52.26-21 7-16 53.17-12 16x38 54.12-8 38-47 55.8-2

Remise.

Een partij waarmee beide spelers veel eer inleggen en waarvan de uitslag - althans wat mij betreft - ook best 2-2 in plaats van 1-1 had mogen luiden! (...)

Ter afsluiting een weliswaar mislukt maar daarom nog niet ongeestig probleempje, dat afgelopen dinsdag pagina 418 van Teletekst sierde. Natuurlijk zou 1.39-34 al op slag uit zijn. Maar er zijn nog twee andere, veel mooiere manieren waarop wit kan winnen. Welke?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden