Damhert plaatst wildbeheerders voor dilemma's

'Geen jacht, en de natuur moet zijn gang gaan. Mooi gezegd, maar', vraagt ecoloog L. van Breukelen zich af, 'betekent dat ook dat de maatschappij door dit beleid dodelijke verkeersongelukken accepteert?...

Over dit dilemma bij het beheer van damherten heeft Van Breukelen, werkzaam bij de Gemeentewaterleidingen Amsterdam, met collega's van de Landbouwuniversiteit Wageningen en het instituut voor natuuronderzoek Alterra een rapport geschreven.

De populatie damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen bij Zandvoort, de grootste van Nederland, groeit explosief. Dit geldt ook voor andere gebieden.

Daarbij betreft het geconstateerde dilemma niet uitsluitend het damhert. In veel natuurgebieden worden runderen, paarden en schapen losgelaten voor natuurlijke begrazing. Gebleken is dat bezoekers van die gebieden geen dierenleed willen zien en al helemaal geen kadavers. De natuur moet wel mooi blijven.

Drie jaar geleden besloot de Amsterdamse gemeente de jacht op reeën in de Waterleidingduinen vooralsnog voor vijf jaar te beëindigen. Sinds 1997 bleef het aantal reeën in de duinen stabiel, vooral vanwege de hoge sterfte onder pasgeboren kalveren.

De populatie damherten in de Waterleidingduinen begon echter plotseling met dertig tot veertig procent per jaar te groeien. Van Breukelen: 'In 1990 zat er nog een tiental damherten. Nu zitten we op een kleine vierhonderd. Als het zo doorgaat, hebben we er binnenkort een paar duizend.'

Volgens hem zullen de gevolgen van de groei in en buiten de omgeving van de Waterleidingduinen duidelijk merkbaar worden. Damherten zijn minder schuw dan reeën. De dieren gaan de weg op en bollenboeren kunnen het damhert in het gewas verwachten.

Duinbeheerder R. Schoon: 'Er zijn ongelukken gebeurd met reeën en jonge damherten. Het bleef bij blikschade. Een ree is licht , maar als je tegen een volwassen damhert van honderd kilo botst, ligt-ie bij je op de achterbank.'

De ree, een voorzichtig beestje, steekt als een streep over, zegt Schoon. Het damhert is een weifelaar. 'Hij heeft onvoorspelbaar vluchtgedrag. Hij kan zo voor de wielen springen en van de schrik even later nog een keer.'

Schoon schoot onlangs een damhert af dat er 'een spel van maakte om steeds voor auto's te springen'. Ook bejaagde hij twee reeën die zich ophielden langs de drukke provinciale weg N206 tussen Bloemendaal en Den Haag.

'Officieel is dit afschot niet toegestaan, maar ik accepteer niet dat de dieren in het verkeer gaan. Mijn baas vindt het best, zolang het goed gaat. Maar wie krijgt de schuld als ik een ree niet goed raak en het beest voor een motorfiets springt? Ik zal naar de politiek verwijzen.'

Het rijk, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer hebben ethische richtlijnen voor het beheer van dierpopulaties in het wild. De ecoloog: 'Afschot mag niet, tenzij.., is de teneur. Wij kunnen er niets mee. In het duin is het niet nodig om in de ecologische ontwikkeling in te grijpen. Het probleem gaat over de mogelijke schade buiten het terrein.'

'Er moet iets gebeuren. Maar wat?', zegt Van Breukelen. 'Maatschappelijk gezien kun je het nooit goed doen. De jacht wekt protest, maar hoeveel commotie zal het eerste dodelijke verkeersongeluk veroorzaken?'

De veiligste keuze is ingrijpen in de populatie damherten. Van Breukelen voelt daar niet voor omdat het ecosysteem zo aan natuurlijkheid inboet. 'Het is vreemd dat als er schade is of wordt verwacht, er altijd wordt ingegrepen in natuurlijke processen.'

Evenmin wil hij het 3500 hectare grote duinterrein omvormen tot een reusachtige kinderboerderij met een hek eromheen van ruim twee meter hoog. Bijkomend probleem is dat er dan volgens de wet geen sprake meer is van wilde dieren. De beheerder krijgt vervolgens een zorgplicht voor de dieren, wat praktisch onmogelijk is. Andere opties lijken evenmin haalbaar.

Van Breukelen: 'Wij komen vooralsnog uit op ''maatwerk''. Dat betekent niet ingrijpen in de populatie, maar zoeken naar mogelijkheden om de schade buiten het gebied aanvaardbaar te houden.' Dus alleen afschot bij overlast van afzonderlijke dieren. Langs de N206 en bij bollenvelden komt een wildkering van twee meter vijftig hoog. Op andere wegen wordt elektronische apparatuur geplaatst om automobilisten te attenderen op de daadwerkelijke aanwezigheid van dieren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden