Dame met respect voor mest

'Hoe langer ik leef, hoe meer genegenheid en respect ik krijg voor mest in welke vorm dan ook.' Van een vrouw die dat schrijft, valt niet te verwachten dat zij keurig met haar bezoekers thee zit te drinken....

Excentriek wordt ze genoemd. Ze groeide op in Engeland, ontmoette haar toekomstige echtgenoot, graaf Henning von Arnim, in Italië en ging na enkele Berlijnse jaren met hem en hun dochtertjes op zijn landgoed Nassenheide bij Stettin leven. Daar vond ze haar paradijs. Aan de hand van boeken begon ze een tuin aan te leggen. Haar echtgenoot zag er niets in. Hij liet haar kiezen tussen geld voor jurken of voor rozen. 'Hoewel het jaar nog jong is', schrijft ze in haar boek, 'heb ik al een behoorlijk deel van mijn speldengeld uitgegeven aan kunstmest.'

Elizabeth and her German Garden verscheen voor het eerst in 1898 en werd al het eerste jaar 21 maal herdrukt. Met het bedrag dat ze ermee verdiende, was ze in staat een deel van de schulden van haar echtgenoot te betalen. Echte tuinliefhebbers waren teleurgesteld, omdat ze in het boek geen aanwijzingen aantroffen voor het bestrijden van ongedierte. Het kan misleidend zijn dat de Nederlandse vertaling verschijnt als 'tuinliteratuur'. Er komen weliswaar enthousiaste beschrijvingen voor van goudsbloemen, zinnia's en slaapmutsjes, maar voor Elizabeth is de tuin veel meer dan een kweekbak. Het is haar vrijheid. Binnen zijn bedienden, buiten kan ze haar gang gaan. Tot verbijstering van het personeel zit zij hele dagen, in bont gehuld, in de vrieskou buiten te lezen.

Een groot deel van het boek, dat als Elizabeth en haar Duitse tuin in vertaling verscheen, is gewijd aan het leven van hogere standen aan het eind van de 19de eeuw en over de verhouding tussen de seksen. Vrouwen moeten, zegt haar echtgenoot, hun roeping volgen: behagen en baren. Lezen en graven zijn mannenbezigheden. 'Ik zou uit de grond van mijn hart willen dat ik een man was, want het eerste dat ik dan natuurlijk deed, was een spade kopen en gaan tuinieren', schrijft ze. Spitten moet ze, tot haar ergernis, aan haar tuinman overlaten.

Elizabeth von Arnim had vele talenten. Ze was pianiste en schreef meer dan twintig boeken. Ze bezat een snelle geest, een scherpe pen en een onbedwingbare neiging tot onafhankelijkheid. Ze was 75 toen ze stierf, in de Verenigde Staten. In haar testament ging de meeste aandacht uit naar haar honden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden