Dallas klap voor Black Lives Matter

Het verzet dat de dood door politiekogels van twee zwarte mannen deze week opriep, leek partijen samen te brengen. Wat nu daar vijf gedode witte agenten bij zijn gekomen?

Politieagenten in Dallas reageren vrijdag op schoten die vanuit een nabijgelegen gebouw worden afgevuurd. Volgens deskundigen kwamen de kogels van een getrainde schutter. Beeld AP
Politieagenten in Dallas reageren vrijdag op schoten die vanuit een nabijgelegen gebouw worden afgevuurd. Volgens deskundigen kwamen de kogels van een getrainde schutter.Beeld AP

Er hing deze week, na de onnodige dood van weer twee zwarte mannen door politiekogels, toch iets van vooruitgang in de lucht. Waren dit de druppels? De betrokken gouverneurs en politiechefs namen geen meel in de mond toen zij zich uitspraken over de incidenten: dit zou een blanke waarschijnlijk nooit zijn overkomen, zei gouverneur Mark Dayton van Minnesota. 'Ik ben gedwongen te erkennen dat dit soort racisme bestaat.' De betrokken politiechefs droegen het onderzoek meteen over aan de federale justitie (dat is wel eens anders geweest). En ook de protesten waren, op een bepaalde manier, serieuzer dan na vorige incidenten. Ze waren massaal, met demonstraties in tientallen steden, maar vredelievend. Er was woede, maar er waren geen rellen.

Je zag, zo in die eerste twee dagen na de twee executies, iets van convergentie, van een hang naar consensus, naar actie, maar dan constructief. Symbolisch was een foto, voorafgaand aan de demonstratie in Dallas. Een zwarte en een blanke politieman stonden glimlachend aan weerszijden van een zwarte man met een bord met de slogan No Justice, No Peace. De foto was rondgetwitterd door de politie van Dallas zelf: zo hoort het. Wit naast zwart, en agenten die mensen beschermen die tegen hen demonstreren.

'Oorlog nu'

De aanslag donderdag heeft die toenadering in de kiem gesmoord. De twee gedode zwarte arrestanten zijn gewroken met vijf gedode witte politiemannen. Vergelding heeft altijd iets primitiefs, maar zeker als die langs raciale lijnen wordt voltrokken. Ineens zijn de doden knikkers op een balans geworden: voor elke zwarte een witte, voor elke witte een zwarte.

Want kijk naar de reacties. Micah Johnson, de schutter die donderdagnacht door de politie werd opgeblazen, wordt op Twitter bewonderd. De RIP's zijn overal. 'Voor mij is deze nigga een held', schrijft Paul Savageboi. 'Eindelijk die mensen wakker gemaakt en hun aan het verstand gebracht dat er iets moet gebeuren.'

Aan witte kant wordt er expliciet opgeroepen tot geweld. 'Dit is oorlog nu', schreef Joe Walsh, een radiomaker die twee jaar als Tea Party Republikein in het Huis van Afgevaardigden zat. 'Kijk uit Obama. Kijk uit Black Lives Matter-schoften. Het echte Amerika komt achter jullie aan.'

null Beeld EPA
Beeld EPA

Divergerender

Veel divergerender kun je het niet krijgen. Die extremistische stemmen zouden er ook zonder de aanslag zijn geweest, maar hadden dan minder gehoor gevonden. Nu klinken overal radicale sympathie- en antipathiebetuigingen, en kan het redelijke midden (zwart en wit) alleen maar tegensputteren.

Vanuit Washington deed Loretta Lynch, de hoogste aanklager van Amerika, zelf zwart en een belangrijke stem voor rechtvaardig Amerika, wel een poging. 'Na de gebeurtenissen van deze week is er in het hele land een gevoel van hulpeloosheid, onzekerheid en angst. Maar geweld mag het antwoord niet zijn. Geweld mag nooit het antwoord zijn. Actie moet het antwoord zijn, vredelievende actie.' Daarbij riep ze op tot saamhorigheid, en riep ze demonstranten zelfs op door te gaan met demonstreren. 'Wij zullen doorgaan met het beschermen van jullie grondrecht om jullie mening te uiten.'

Dit was in chique tegenstelling tot uitspraken van de Texaanse vicegouverneur Dan Patrick, die de Black Lives Matter-betogers verantwoordelijk hield voor het geweld en hen 'hypocrieten' noemde omdat zij de bescherming nodig hadden van de agenten tegen wie zij betoogden.

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

Waardigheid, gerechtigheid en vrijheid

Hoe het ook zij: vrijdagochtend liepen er alweer honderden demonstranten door Dallas. Black Lives Matter!, scandeerden ze, zoals ze dat ook voor de aanslagen deden. Dat kon je cynisch noemen, na de doden van de avond daarvoor, maar is ook een teken dat de gebeurtenissen in zekere zin los van elkaar moeten worden gezien. Enerzijds is er gerechtvaardigd protest tegen agenten die zwarten doden, anderzijds is er geweld van zwarten die daarmee die misstanden willen bestrijden. Juist door te blijven demonstreren, wilde Black Lives Matter laten zien dat ze niets met Micah Johnson te maken hadden.

Of wit Amerika er ook zo over denkt, is de vraag. Micah Johnson heeft gezegd dat hij boos was 'vanwege Black Lives Matter', en daarmee is de beweging voor velen medeplichtig. Vorig jaar was een zwarte man uit de buurt van Ferguson ook eerst op Black Lives Matter-demonstraties geweest, waarna hij een politieman doodschoot.

'Black Lives Matter staat voor waardigheid, gerechtigheid en vrijheid. Niet moord', aldus een Twitterverklaring van de beweging vrijdag. Aanhangers van Black Lives Matter zoals Malkia Cyril, directeur van het Center for Media Justice, betuigden algemene sympathie met de slachtoffers. 'Mijn hart doet pijn voor de doden.' En: 'Mijn hart gaat uit naar de slachtoffers van alle geweld', aldus activist DeRay McKesson. Dat is wat summier. Zij brachten geen condoleances over aan de nabestaanden van de omgekomen politiemannen, noch heeft de beweging extremistische fans weersproken.

'We moeten niet vervallen tot een nieuwe normaal', zei Lynch in haar toespraak. Er zat iets van hoop en wanhoop in haar stem.

null Beeld EPA
Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden