Reportage

Dakloosheid dreigt voor vele Amerikaanse huishoudens. In Portland bepaalden daklozen al lang het straatbeeld

Nu het onduidelijk is hoelang het verbod op huisuitzettingen nog standhoudt, dreigt dakloosheid voor de vele Amerikaanse huishoudens die door corona hun inkomsten verloren. In Portland zoekt de lokale politiek naarstig naar oplossingen.

In juli 2020 bivakkeerden mensen voor het stadhuis van Portland om aandacht te vragen voor het gebrek aan opvang.   Beeld  Getty
In juli 2020 bivakkeerden mensen voor het stadhuis van Portland om aandacht te vragen voor het gebrek aan opvang.Beeld Getty

Laatst liep er een mooie jonge dame met lang donker haar langs de tent van Abendigo McMullen. Ze vroeg hem de weg en riep, toen ze al een stukje was doorgelopen, dat ze hem heel knap vond. De slungelige McMullen raakte gelijk van slag. Nu hij tussen duizenden andere daklozen woont, in het centrum van de Amerikaanse stad Portland, voelt de 26-jarige zich allesbehalve aantrekkelijk.

McMullen werkte als manager in een bioscoop, huurde een appartement en maakte in zijn vrije tijd kunst. Toch is hij sinds twee weken dakloos. ‘Ik dacht eerst, ik ben dol op kamperen, hoe erg kan het zijn?’, aldus McMullen. ‘Maar de meesten hier hebben het leven al opgegeven.’

Hij is een van vele Amerikanen die tijdens de pandemie hun werk verloren, en daardoor de huur niet meer konden betalen. Om te voorkomen dat miljoenen mensen op straat zouden belanden, heeft de regering in september vorig jaar een verbod op huisuitzettingen ingesteld. Wie door de pandemie in geldnood was gekomen, mocht de huurachterstand laten oplopen.

Dat verbod liep afgelopen zaterdag af, ondanks een noodkreet van president Joe Biden aan het Congres om de maatregel te verlengen. Een aantal progressieve Democraten, waaronder Congreslid Cori Bush, zelf ooit dakloos, bivakkeerden vergeefs voor het Capitool in Washington om de noodzaak van verlenging te benadrukken: Meer dan 6,5 miljoen huishoudens hebben samen een huurachterstand van bijna 17 miljard euro.

Ademruimte

Dinsdag maakte gezondheidsdienst CDC (het Amerikaanse RIVM) plotseling bekend het verbod alsnog tot 3 oktober te verlengen. Tot woede van veel Republikeinen, die erop wijzen dat goedkeuring van het parlement nodig is. President Biden erkende op een persconferentie dat de CDC actie misschien niet grondwettelijk te verdedigen is, maar hij hoopt dat het de Amerikanen wat ademruimte geeft.

McMullen, met benen en armen vol tattoos, kent de discussie, maar voor hem maakt het allemaal geen verschil. Hij was vlak na de corona-uitbraak begonnen bij de bioscoop, en zat nog in zijn proeftijd toen hij werd aangereden tijdens het oversteken. Hij liep hersenletsel op en brak zijn rechterhand. Als hij lacht duwt hij zijn lippen dicht om zijn gebroken voortand te verbergen.

De medische rekening voor alle CT-scans en doktersbezoeken: 12.000 dollar. Omdat het ongeluk, en niet corona de reden was dat McMullen werkloos thuis zat, kwam hij niet in aanmerking voor de huurdersbescherming. ‘Dat sloeg eigenlijk nergens op. Want toen ik fysiek hersteld was, ging de bioscoop dicht vanwege corona en was dát de reden dat ik niet kon werken.’ Toen na enkele maanden zijn spaargeld op was stond hij op straat.

McMullen is niet de enige voor wie het verbod op uitzettingen geen soelaas biedt. Huisbazen schakelen vaak dure advocaten in om het verbod te omzeilen, en rechters hebben veel ruimte voor interpretatie. Aflopende huurcontracten worden veelal niet vernieuwd, ook zo belanden bewoners alsnog op straat. Alleen al tussen 2019 en 2020 zijn 13.000 Amerikanen dakloos geraakt, cijfers over dit jaar zijn er nog niet.

In Portland domineerden daklozen ook voor corona al het straatbeeld. Deels gaat het om mensen met mentale problemen, een verslaving of allebei. Ze dwalen door de straten, veel van hen zijn high, praten tegen zichzelf of zoeken ruzie met andere daklozen. Anderen slapen in vies ondergoed hun roes uit op de stoep, dikke zwarte lagen eelt onder hun voeten. In een stilstaande auto rookt een man heroïne uit een glazen pijp.

Dit is de wereld waarin nieuwe corona-daklozen als McMullen zich staande moeten zien te houden. Hoe je dat doet? ‘Zo min mogelijk met mensen praten’, zegt hij. ‘Je cirkel klein houden, drie keer per dag eten, veel bewegen.’

Hoewel het besluit van het CDC onder huurders voor opluchting heeft gezorgd, is nog altijd veel onzeker. Want de verlenging van het verbod op huisuitzettingen geldt alleen voor districten met hoge besmettingscijfers. Als op die plaatsen grote groepen mensen tegelijkertijd dakloos worden steken ze elkaar aan, zo luidt de redenatie. Maar in Portland is onduidelijk of huurders op bescherming kunnen rekenen.

Nieuwe opvanghuizen

‘Wij hebben best lage besmettingscijfers’, zegt Denis Theriault, woordvoerder van het district Mutnomah County, waar Portland onder valt. ‘We weten nog steeds niet wat dat betekent voor onze inwoners.’ Het district heeft nu zelf extra fondsen vrijgemaakt voor mensen die uitgezet dreigen te worden. Volgens Theriault heeft het verbod op de huisuitzetting velen in zijn district gered, al is het moeilijk gebleken alle hulpbehoevenden te bereiken. Niet alle Amerikanen die op het randje van de afgrond staan weten dat er een tijdelijke uitweg is. En er zijn meer mensen als McMullen, die tussen wal en schip belanden.

Dus is twee maanden geleden een voormalige bank in het centrum omgetoverd tot een opslagplaats vol sokken, tenten, slaapzakken, mondmaskers, tampons, en andere spullen om uit te delen. De meeste dakloze families met kinderen zijn ondergebracht in opvanghuizen. Portland wil de komende tijd veel mensen die nu in het centrum rondhangen in nieuwe opvangplekken onderbrengen.

McMullen kijkt niet uit naar een leven in een opvangcentrum, en heeft besloten Portland te verlaten. Vanuit zijn blauwe tent biedt hij sjouwklussen aan op advertentiewebsite Craigslist. Hij hoopt tegen de winter bij zijn moeder in Pennsylvania in te trekken. ‘Ik kan in principe morgen een ticket kopen en naar haar toe vliegen maar ze woont heel afgelegen. Zonder auto kan ik daar weer niet werken.’ Als hij 5.000 dollar heeft gespaard, vertrekt hij. Hij zit op de helft.

Nog even terug naar die vrouw die langs McMullens tent liep. Die dook even later weer op, had zelfs een broodje gyros voor hem meegenomen. Hij bloosde, vroeg haar telefoonnummer. Wie weet vraagt hij haar ooit nog een keer mee uit.

Dit is de eerste bijdrage van onze nieuwe correspondent in de Verenigde Staten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden