analyse Grays

‘Dagelijks worden vrachtwagens met gesmokkelde mensen tegengehouden’

Illegale migratie naar het Verenigd Koninkrijk is nog steeds een groot probleem, zo laat de tragedie in Essex zien. Vaak zijn slachtoffers van mensenhandel zich pas bewust van hun precaire positie als het al te laat is, vertelt een voormalig topman van de Britse politie.

Politie bij de vrachtwagen in Grays waarin dinsdag 39 dode migranten werden ontdekt. Beeld Reuters

Illegale migratie speelt zich af in het verborgene, en dus is er weinig zicht op de omvang van het probleem. Volgens de Britse overheid zijn er dit jaar meer dan duizend mensen tegengehouden die het land illegaal wilden betreden. De laatste keer dat de Britse overheid zich aan een schatting van het aantal illegale migranten in het land waagde was in 2005. Het zouden er zo’n 430 duizend zijn. Volgens diverse denktanks moet dat aantal veel hoger liggen.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Migranten blijven de oversteek wagen. De VN stelde in 2016 dat smokkelaars daar tussen de 4.000 en 5.500 pond voor vragen. In september onderschepten Britse patrouilleboten in één dag nog 86 mensen, verdeeld over meerdere boten. In de Franse haven Calais is een vier meter hoge muur gebouwd om de toegang naar de veerboten te bemoeilijken, maar mensensmokkelaars worden nog steeds gesignaleerd in de buurt van migrantenopvangcentra om de tocht aan te bieden. De Britse overheid beloofde vorig jaar ruim 50 miljoen euro extra uit te trekken voor de kustbeveiliging.

Voor een oud-topman van de Britse politie die het dossier goed kent maar anoniem wenst te blijven, komt de tragedie niet als een verrassing. ‘Het feit is dat er dagelijks boten, auto’s en vrachtwagens met gesmokkelde mensen worden tegengehouden. Dit gebeurt bijna allemaal aan de oostkust. Ze komen binnen via Calais, België en Nederland.’

Georganiseerde criminaliteit

Volgens de politieambtenaar heeft de zaak ‘alle schijn van mensenhandel’. Bij mensenhandel is er sprake van uitbuiting, vaak opgezet door georganiseerde criminaliteit. Slachtoffers belanden in vormen van moderne slavernij: de seksindustrie, gedwongen criminaliteit of dwangarbeid. Bij ‘mensensmokkel’ worden mensen alleen geholpen om op illegale wijze een land te betreden.

De zaak doet denken aan de tragedie van 2000 in Dover. Daar werden 58 Chinezen aangetroffen in een Nederlandse vrachtwagen. De slachtoffers hadden 18 uur samengepakt gezeten. Ook zij waren allen overleden aan verstikking in een koelcel.

‘Mensenhandel is een groot probleem in het Verenigd Koninkrijk’, aldus de oud-politietopman. Vorig jaar alleen zijn er zo’n 7.000 slachtoffers gered. De ware omvang van het probleem is vermoedelijk nog vele malen groter.’

Vaak zijn slachtoffers van mensenhandel zich pas bewust van hun positie als het al te laat is, voegt hij eraan toe. Ze reizen vrijwillig met de mensenhandelaar mee met het vooruitzicht van arbeid op de plaats van bestemming. ‘Ze betalen bijvoorbeeld in Syrië iemand een laag bedrag voor de overtocht naar het Verenigd Koninkrijk. In havenplaatsen als Rotterdam of Calais zeggen criminelen dan dat het 10 duizend euro kost. Het bedrag houden ze als schuld op de passagiers in. Vanaf dat moment wordt iemand een slachtoffer van mensenhandel.’

70 miljoen euro

In 2018 spendeerde de Britse overheid ruim 70 miljoen euro aan het bestrijden van moderne slavernij en mensenhandel, een verhoging van 25 miljoen vergeleken met het jaar daarvoor. De regering heeft het aanpakken van de wantoestanden uitgeroepen tot topprioriteit.

Wie zijn de chauffeurs die deze mensen in zulke omstandigheden vervoeren? Volgens Luuk Esser, universitair docent strafrecht aan de Universiteit Leiden, is daar geen makkelijk antwoord op te geven. Sommige chauffeurs zijn betrokken bij criminele organisaties, anderen worden onder druk gezet of verlenen een dienst.

In veel gevallen zeggen chauffeurs niet op de hoogte te zijn geweest van wat ze vervoerden, al kunnen zij zich daar vaak juridisch niet achter verschuilen. ‘In dit trieste geval is iedereen overleden en ben je naast smokkel ook meteen verdacht van moord, omdat je dit risico nam door mensen in zo’n kleine ruimte op te slaan’, aldus Esser.

‘Chauffeurs kunnen gebruikt worden’, zegt de oud-politietopman. ‘Velen laten dat met zich doen in ruil voor een beetje geld. Iemand spreekt ze bijvoorbeeld in een haven in Frankrijk of België aan en vraagt of ze de vracht willen vervoeren. Anderen zijn bewust onderdeel van de georganiseerde misdaad. Het lijkt me in dit geval in ieder geval onmogelijk dat hij niet op de hoogte was van de mensensmokkel. Je kunt geen 39 mensen in een vrachtwagen proppen zonder dat de chauffeur het weet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden