Dagelijks leven van zijn masker ontdoen

De werkelijkheid van Jacques Doillon is die van de straat. In Petits Frères voert de Franse regisseur kinderen in een probleemwijk op....

'Kinderen schmieren niet,' stelt Doillon, die ter voorbereiding van zijn buitenwijk-drama vier maanden doorbracht in Pantin, een probleembuurt nabij Parijs. Jochies uit die wijk - Mous, Nassim, Mustapha, Rachid en Nembo - spelen in Petits Frères zichzelf.

'Zodra kinderen vertrouwd zijn met een filmploeg, zetten ze hun leven gewoon voort. Het grote verschil met hun dagelijkse leven is dat ik ze vertelde wat ze moesten zeggen. Dat deden ze al snel op een volstrekt natuurlijke manier. Ze vermaalden mijn woorden tot de taal van de straat. Dat maakte de dialogen rauwer en echter.'

Kinderen spelen in het ernstige oeuvre van Doillon (56) een belangrijke rol. In Ponette (1998) vertolkte de vierjarige Victoire Thivisol een meisje dat de dood van haar moeder verwerkt - een rol waarvoor het kind op het filmfestival van Venetië de prijs voor de beste actrice kreeg. Le Petit Criminel (1990) ging over de zoektocht van een tiener naar zijn onbekende zus. Le jeune Werther (1993) draaide om de reacties van scholieren op de zelfmoord van een van hun kameraden.

'Kinderen uiten hun emoties op een pure manier, zonder het filter dat volwassenen doet knoeien met hun gevoelens. Die ongepolijste optiek maakt het mogelijk het dagelijkse leven van zijn masker te ontdoen.'

De jongeren uit Pantin - bezigheden: lummelen, pikken en vechtwedstrijden tussen pitbulls organiseren - hebben in de regie van Doillon iets innemends. Ze verknoeien hun tijd, maar uiteindelijk winnen in Petits Frères vriendschap en romantiek van hebzucht en woede.

'Ik ken het verwijt dat mijn werk te zoet is', zegt Doillon afgemeten. 'Ik wind me daar over op. Mensen die dat zeggen moeten zelf de probleemwijken in. Dan kunnen ze ontdekken dat achter de clichés van de krantenberichten gewone mensen schuilgaan, met dezelfde ambities en intenties als in betere wijken. Het gedrag van arme mensen wijkt niet zoveel af als door de media wordt gesuggereerd.'

Een didactisch filmer wenst Doillon niet genoemd te worden, ondanks zijn pleidooi voor sociaal zwakkeren. Het enige wat hij wil, is plekken en processen ontsluieren. Plekken als stofnesten, waar normale ogen liever snel aan voorbij gaan.

'Aanvankelijk was er bij de kinderen scepsis. Een film? Over hun leven in Pantin? In hun ogen is een filmmaker iemand als Arnold Schwarzenegger. Hun idee van film wordt volledig ingevuld door Hollywood.' Doillon nam de twijfel weg door maar langs te blijven komen met ideeën en uitgeschreven dialogen. 'Toen ik volhield, groeide er een band. Ik werd gezien als een verdwaalde vogel. Als een type dat eigenlijk in Cannes moest rondwandelen met mooie dames aan mijn armen, maar door het noodlot in Pantin was beland. Daar werden de nodige grappen over gemaakt.'

Ook na de opnamen, die in 1998 plaatsvonden, hield Doillon contact met zijn acteurs. Dat hoort erbij, vindt hij. 'Je kunt na de laatste draaidag niet alle relaties wegpoetsen. Ik heb trouwens veel lol met ze gehad. Hun humor, sarcasme en achterdocht herken ik goed. Ik ben een kind van eenvoudige mensen. Die achtergrond blijft in je zitten, ook nadat je op de sociale ladder enkele sprongen hebt gemaakt.'

De laatste tijd ziet Doillon de kinderen uit Petits Frères nog maar sporadisch. De opgewekte chaos van hun kleine levens maakte plaats voor criminaliteit en drugs.

'Moe van de armoede gleden ze in steeds grotere misdaden. Terwijl ze in mijn film laten zien over genoeg hersens te beschikken. Dat is iets om somber van te worden. Met begeleiding hadden zij de overstap naar de goede kant van de streep kunnen maken. De overheid vindt die investering te duur. Frankrijk praat liever over zijn multiculturele zorgen dan er echt iets aan te doen.'

Petits Frères van Jacques Doillon draait vanaf donderdag in Kriterion Amsterdam, Lantaren/Venster Rotterdam en 't Hoogt Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden