Dag van De Graaf werd dag van Van Thijn

Lijnrecht stevende minister De Graaf af op de gekozen burgemeester. Pas in het beslissende debat gisteren deed hij concessies. Maar ook dat mocht niet baten....

Alles hangt af van de concessies die hij na het kopje thee zal doen. Nooit sinds zijn aantreden als minister gaf De Graaf een krimp. Lijnrecht stevende hij af op zijn burgemeester. Kritiek van coalitiegenoten, adviesorganen en lokale bestuurders legde hij naast zich neer. 'Thom houdt de kaarten tegen de borst', klonk het steevast in zijn omgeving.

Maar vandaag moet hij ze wel op tafel leggen. Anders blokkeert de PvdA de grondwetswijziging die nodig is voor de gekozen burgemeester. Thom de Graaf die 'beweegt', dat is spektakel in Den Haag. Maar met zijn weinig opwindende, precieze manier van formuleren weet hij het toch nog bijna slaapverwekkend te maken. Of ligt dat aan de bedompte lucht in het statige zaaltje aan de Hofvijver?

Na een kwartier komen de concessies: gefaseerde invoering van de gekozen burgemeester, geen wijziging in de politiebevoegdheden. 'Ik vind dat ik een mooie beweging heb gemaakt', zegt De Graaf in de pauze achter een bord Indisch eten. Maar het oordeel wordt verderop geveld, in de PvdA-fractiekamer. Wat zal PvdA-woordvoerder Van Thijn zo antwoorden?

Het is vandaag zeker ook de dag van Ed van Thijn. Naast hem zit zijn fractieleider Han Noten, doodmoe en een beetje verwilderd. Die verheugt zich er niet op als hij straks aan Nederland moet uitleggen dat zijn fractie de gekozen burgemeester blokkeert, maar ook niet 'dat we de draai maken'.

Van Thijn kent die zorgen niet. Hij pendelt kwiek tussen stoel en interruptiemicrofoon. Een eindeloze politieke carrière heeft de 70-jarige PvdA-coryfee achter de rug. Maar nu hoort het oude circuspaard de muziek weer en maakt hij opgetogen mooie figuren voor het publiek.

'Het is een heel leuke dag', zegt hij in de rood-pluche wandelgangen, en leest met genoegen een krantenartikel over de 'Nacht van Van Thijn'. Het is vooral het 'dictaat' van De Graaf dat hem dwars zit. In het debat zegt Van Thijn het de minister recht in het gezicht: 'U heeft de discussie over de gekozen burgemeester volledig dichtgespijkerd' en 'De onomkeerbaarheid van dit proces is fnuikend voor het democratische gehalte ervan'.

Na het fractieberaad lijkt Van Thijn echt zijn nacht te krijgen. Hij noemt de concessies van De Graaf 'onvoldoende'. Het wordt muisstil in de zaal als hij de dreigende zin spreekt: 'Bij deze stand van zaken zal ik mijn fractie moeten adviseren haar stem aan de grondwetswijziging te onthouden.'

De spanning stijgt. Heeft Thom de Graaf nog meer concessies in de zak? De minister vraagt schorsing aan. Om met Balkenende te bellen, wordt gefluisterd. D66-collega Brinkhorst arriveert, prominente D66'ers gaan in conclaaf. Wat moet de partij doen als het misgaat?

PvdA-leider Bos volgt het debat op zijn werkkamer en belt met zijn Eerste-Kamerleden. Deze blokkade wilde hij juist voorkomen. De pupillen van Noten staan steeds wijder.

In de foyer begint men vast met het toeschuiven van de schuld. De PvdA'ers zijn ervan overtuigd dat het CDA stiekem ook tegen is. 'Wij moeten de kastanjes voor ze uit het vuur halen', moppert een PvdA-senator. CDA-fractievoorzitter Werner is verontwaardigd: 'Het is echt alleen hun eigen schuld.' Van Thijn drinkt een glas rode wijn.

Terug in de zaal voert De Graaf de druk op met extra concessies. 'De kans is nu, dit is het moment. Ik doe een dringende oproep op de fracties om in te stemmen met de grondwetswijziging.' De PvdA trekt zich terug voor het finale beraad. Dan laat Van Thijn de bijl vallen. Het is zijn dag geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.