Dag na dodelijke schietpartij Amsterdam is buurt nog in shock: 'Het moet stoppen, nu'

'Dit is al de zoveelste keer', roept een oudere blanke vrouw op Wittenburg-eiland in Amsterdam. 'Er móet hier iets gebeuren.' Je denkt dat je veilig bent, thuis, in je eigen buurt, zegt een Nederlands-Marokkaanse moeder emotioneel. 'Maar je houdt je hart vast.'

Onderzoek op de plek van de schietpartij Foto ANP

Een dag na de dodelijke schietpartij is de buurt aan de rand van het centrum nog steeds in shock. Twee gewapende mannen met bivakmutsen op drongen vrijdagavond een speeltuingebouw aan de Kleine Wittenburgerstraat binnen en openden het vuur.

Een 17-jarige Nederlands-Marokkaanse jongen werd gedood. Een 19-jarige man werd in de nek geraakt en moest naar het ziekenhuis worden afgevoerd. Een 20-jarige vrouw werd gewond aan haar benen. Ook zij moest naar het ziekenhuis.

Rivaliteit tussen criminele groepen

Het is niet voor het eerst dat de Oostelijke Eilanden worden opgeschrikt door geweld. Afgelopen november werd een 19-jarige jongen op straat doodgeschoten. Ruzie om een scooter zou de aanleiding zijn geweest.

Jongemannen uit de Oostelijke Eilanden worden in verband gebracht met diverse liquidaties in de afgelopen jaren. In 2015 werd een crimineel in Almere geliquideerd. Een van de verdachten kwam uit de Oostelijke Eilanden. In 2016 werd in de Bijlmer een lichaam gevonden. Het afgesneden hoofd werd achtergelaten voor de deur van een shisha lounge. Ook deze dode kwam uit de buurt, die geteisterd wordt door rivaliteit tussen criminele groepen.

Foto ANP

Roep om cameratoezicht

Zaterdag klonteren groepjes buurtbewoners bij elkaar op straat, nog natrillend van de schok. Er wordt geroepen om cameratoezicht, om preventief fouilleren en meer faciliteiten voor jongeren in de buurt. Ook binnen de Nederlands-Marokkaanse gemeenschap is het hard aangekomen, zegt de oudere vrouw.

'Ik ben vanmorgen door verschillende Marokkaanse moeders gebeld.' In buurthuis de Witte Boei is een bijeenkomst georganiseerd voor bewoners om de emoties te verwerken. Een groepje in zwart geklede Nederlands-Marokkaanse moeders kruipt dicht bij elkaar. Een van hen barst in tranen uit. 'Dit is toch niet normaal meer', zegt een andere moeder.

Afrekening

Op de plek des onheils, schuin tegenover het buurtcentrum, leggen vier meisjes bloemen voor het gebouwtje waar de schietpartij heeft plaatsgevonden. Ze zijn niet de eersten. Het gebouwtje zelf is door de politie verzegeld.

De Amsterdamse recherche is vrijdagavond meteen een groot onderzoek begonnen. De politie gaat ervan uit dat bij de schietpartij sprake was van een afrekening. Het lijkt erop dat de daders op zoek waren naar een specifieke persoon of personen.

'Wonder dat er niet meer slachtoffers zijn gevallen'

Wat de rol is van de 17-jarige Mohammed B., die dodelijk werd getroffen, is onduidelijk. Hij is geen bekende van de politie. De 19-jarige Gianni L., die gewond raakte, was dat wel. Hij werd ook geraakt bij de schietpartij in november. Of er verband is tussen die twee zaken, wordt nog onderzocht. De 20-jarige stagiaire, die achter de bar stond, zou per ongeluk zijn geraakt.

Volgens de politie is het een wonder dat er niet meer slachtoffers zijn gevallen. In het buurthuis zijn op meerdere plaatsen kogelinslagen gevonden. Op het moment van de schietpartij was er net een kookles voor kinderen bezig.

De politie heeft getuigen opgeroepen om zich te melden. De daders zijn nog niet gevonden. Vrijdagavond laat is er op de Dantestraat in Amsterdam Zuid-Oost een in brand gestoken zwarte BMW gevonden. Vermoed wordt dat de daders hiermee zijn gevlucht.

Een paar buurtbewoners riepen vrijdagavond spontaan op tot een demonstratie zaterdagmiddag. Rond vier uur verzamelen zich enige tientallen, voornamelijk blanke, bewoners op het plein achter de Oosterburgerkerk.

Foto ANP

'Zo kan het niet langer'

'Wij hebben hier onze eigen Bataclan', zegt buurtvrijwilliger André Agterof. 'Wie haalt het nou in zijn hoofd om een gebouw binnen te vallen en zo tekeer te gaan?' Agterof pleit voor een 'Deltaplan' voor het jongerenwerk in de buurt. 'Want zo kan het niet langer.'

Even ontstaat een gespannen sfeer als een blanke vrouw vraagt waar de Marokkaanse buurtgenoten zijn. 'Die mis ik hier.' De Marokkaanse gemeenschap is druk bezig zijn eigen emotie te verwerken, roept een Marokkaanse man, door tranen overweldigd.

Jongerencentrum

Een stukje verderop staat een groepje Nederlands-Marokkaanse moeders apart bij elkaar. 'Onze buurt moet veilig zijn', zegt een van de moeders. 'Er moet een oplossing komen.' Dat willen wij ook, zegt een blanke vrouw. 'Daarom moeten we met elkaar praten.'

Buurtvaders Wim Pelt en Ibrahim Cherghou reageren verslagen. Pelt verwijt de gemeente dat ze te weinig doet voor jongeren. Een jongerencentrum is gesloten wegens bezuinigingen. 'Daar hebben wij ons tegen verzet. Ik zeg niet dat dit dan niet was gebeurd, maar je hebt dat nodig om de jongere tieners uit de shit te houden.'

'Iedereen kijkt alleen naar zichzelf'

Criminelen moeten hard worden aangepakt, vindt Cherghou. 'Maar dat is symptoombestrijding. Je moet zorgen dat de jongere generatie niet in crimineel gedrag vervalt.' Dat is zo gebeurd, zegt Pelt. Rondhangende jongeren wordt gevraagd om 'een boodschap' te doen. Voor je het weet, glijden ze af in de criminaliteit. Feit is dat de daders en de slachtoffers opvallend jong zijn.

De betrokkenheid in de buurt is weg, constateert Cherghou somber. 'De maatschappij verhardt. Iedereen kijkt alleen naar zichzelf. Dat is een maatschappelijk probleem.'

Stadsdeelvoorzitter Boudewijn van Oranje, ook aanwezig, weet dat het al langer broeit in de Oostelijke Eilanden. Er wordt volgens hem ook al veel gepraat met de buurt. Maar vandaag is niet de dag om met oplossingen te komen, zegt hij. 'Daar gaan we later over praten. Nu zijn we hier om met bewoners de emoties te verwerken.'

Interim-burgemeester Jozias van Aartsen laat in een verklaring weten dat hij de angst begrijpt die is veroorzaakt door deze 'meedogenloze schietpartij'. Hij kondigt aan snel in overleg te treden met de politie en het openbaar ministerie om de situatie op de Oostelijke eilanden verbeteren.

Gepraat wordt er al jaren, zegt Pelt. 'Maar de gemeente doet niks.' Één hartenkreet wil hij nog kwijt: 'Géén wraak! Wij willen géén wraak. Het moet stoppen! Nu!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.