Dag liefde, hallo ouder

Elke jaar beëindigen bijna 100 duizend paren hun relatie; daarbij zijn zo’n 60 duizend thuiswonenden kinderen betrokken. Carlijne Vos zag haar partner vier jaar geleden vertrekken....

Carlijne Vos

Uit elkaar en toch samen ouders? Het kan, zo constateerde ik afgelopen weekeinde tevreden toen ik met mijn ex en onze twee kinderen de zondag doorbracht met vrienden op een zeilboot in Vinkeveen. Alsof er nooit iets was gebeurd lummelden we ons samen door deze laatste zomerdag. Ogenschijnlijk als gezin. Toch is de werkelijkheid anders: we zijn geen partners meer. Aan het eind van deze dag gingen we ieder onze weg; hij met de kinderen naar zijn huis, ik haastte me voor mijn afspraakje.

Toen mijn ex vier jaar geleden de deur definitief achter zich dichtsloeg, had ik nooit kunnen bedenken dat we zo ver zouden komen. Mijn wereld stortte in. Hij was toch niet echt vertrokken? Hoe moest het nu verder met mij en de kinderen? Was en bleef ik nu een single mom? Moest ik voortaan alleen op vakantie? Me alleen door de kerstdagen heen worstelen? Had hij soms een midlife crisis? Een vriendin? Of allebei?

De vragen tuimelden door mijn hoofd terwijl ik overeind probeerde te blijven voor mijn kinderen van toen 3 en 5 jaar oud. Ik leefde in een dichte mist, waarin paniek en ongeloof overheersten. Het ene moment was ik woedend -- hoe kon hij ons dit aandoen? --, het volgende moment werd ik overspoeld door berouw en nostalgie en kwelde ik mezelf met herinneringen aan onze goede tijden samen. Dan verlangde ik alleen nog maar naar verzoening.

De stemmingen volgden elkaar in een zenuwslopend tempo op, terwijl de kinderen en mijn ex er zo hun eigen dynamiek op na hielden. Telkens als ik mezelf onder controle had, haalden zij mij onderuit met hun streken. Als mijn 3-jarige dochter geen afscheid van me kon nemen als ze naar haar vader ging bijvoorbeeld, en ik met een baksteen in mijn maag alleen achterbleef. Of als ze zich gewoon strontvervelend gedroegen bij terugkomst van het weekeind. Of toen ik er lucht van kreeg dat er een ander in het spel was. Dan vergat ik weer even dat ik me toch zo had voorgenomen sterk en verstandig te blijven.

Na een klein jaar was de eerste paniek verdwenen. Die eerste kerstdagen, verjaardagen en ook de vakanties had ik overleefd, vooral dankzij trouwe vrienden, familieleden en de nodige hoeveelheden witte wijn en sigaretten. Ik merkte dat de emoties zich herhaalden en dat er een patroon in te ontdekken was. Langzaam ontdekte ik dat ik minder snel van mijn stuk werd gebracht en dat ik nu mijn schouders ophaalde bij voorvallen die me eerder uit mijn vel deden springen. Het liefdesverdriet werd minder, maar de gevolgen van de scheiding bleven schrijnend. Hoe zat dat? Waar bleef het beloofde licht aan het eind van de tunnel?

Inmiddels weet ik beter.

Een scheiding betekent helemaal geen afscheid van je ex. Je blijft altijd samen ouders en wordt dus blijvend met elkaar geconfronteerd. Bij de overdracht, bij het plannen van vakanties, partijtjes of feestdagen of bij het in- en uitpakken van de logeertasjes. Die ex duikt steeds weer op. Als er weer spullen kwijt zijn, afspraken moeten worden aangepast of als je kind structureel blijkt te spijbelen. Je kunt niet om die ex heen.

Tenminste niet als je, zoals wij per se wilden, samen ouders wilt blijven. Als kinderen van gescheiden ouders wisten wij namelijk één ding zeker: onze kinderen zadelen we niet op met de terreur van ruzie. Onze kinderen hoeven geen partij te kiezen en mogen gewoon van twee ouders evenveel houden. Ik wilde dat wij er allebei kunnen zijn op de hoogtepunten en dieptepunten in hun leven, nu en in de toekomst.

Wat bleek dat moeilijk.

Zie maar eens opgeruimd je kinderen uit te zwaaien en een ‘fijn weekeind’ toe te wensen, terwijl je zelf verloren achterblijft. Het vergt een enorme krachtinspanning om je kinderen niet op te zadelen met jouw verdriet en een zakelijk contact te houden met een ex die je soms wel wat kunt aandoen. De verleiding is levensgroot om al je frustratie over die ex heen te kieperen en hem of haar te straffen voor al jouw leed. Maar wat heeft het voor zin om je te verliezen in een dergelijke strijd? Je moet immers samen verder. Als ouders.

Ik had het geluk dat ik op al die moeilijke momenten kon terugvallen op geduldige vrienden en een verstandige therapeut. Maar wat als je dat niet hebt? Zo werd het idee geboren om een boek over dit onderwerp te schrijven. Mijn doel was om gescheiden moeders én vaders handvatten aan te reiken om zich te handhaven in de emotioneel verwarrende periode na de scheiding. Met de hulp van relatietherapeuten Jean-Pierre van de Ven en Susanne Donders en van gezinscoach Marjoleyn Vreugendhil heb ik geprobeerd te laten zien hoe je met je ex een nieuwe relatie kunt opbouwen.

Inmiddels weet ik dat dit alleen lukt als je een ferme streep zet onder het verleden; hou op met genoegdoening zoeken of de relatie te idealiseren. Investeer in een nieuwe relatie met je ex: een ouderschapsrelatie. Probeer grip te krijgen op de heftige emoties die jou, je ex en je kinderen soms overvallen. Realiseer je dat bepaalde emoties een functie hebben. Woede is bijvoorbeeld een efficiënte manier om je eigen verdriet niet te voelen, slachtofferschap een excuus om zelf geen verantwoordelijkheid te nemen.

Goed scheiden betekent inzicht krijgen in je eigen emoties en soms pijnlijke zelfconfrontaties aangaan. Dat vergt tijd en energie maar het levert je wel wat op. Je wordt niet meer zo snel van je stuk gebracht en daarom lukt het je beter om ‘zaken’ te doen met je ex.

Inzicht helpt je bovendien om te relativeren, zo merk ik nog dagelijks. Gedragen de kinderen zich om achter het behang te plakken omdat wij gescheiden zijn? Of is het omdat ze in een nieuwe fase zitten? Is het vreselijk onrechtvaardig dat ik meer voor de kinderen zorg dan mijn ex? Of kies ik er zelf voor om ze bij me te houden? Het is heel gemakkelijk om de scheiding als oorzaak – en dus je ex als schuldige -- te blijven aanwijzen voor alle ellende, maar het lost niets op.

Scheiden is een spoedcursus in verdraagzaamheid. Het heeft geen zin meer om je ex te willen veranderen, te overtuigen van jouw gelijk of jouw opvattingen op te dringen. Je bent immers uit elkaar! Je zult elkaar moeten loslaten, je ergernissen moeten inslikken en elkaar vertrouwen als medeouder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden