Daders aanslag Bangladesh waren 'heel gewone jongens'

De daders van de aanslag in Bangladesh dit weekeinde, waarbij 22 mensen in een restaurant werden vermoord, leken op het eerste gezicht normale jongens  die zelf in cafés hingen, sportten en muziek maakten, en die goed waren opgeleid op dure privéscholen.

Drie van de daders van de aanslag in Dhaka. Foto afp

De extremisten bestormden vrijdag gewapend met automatische geweren en explosieven de Holey Artisan Bakery en de O'Kitchen in de diplomatenwijk Gulshan. Ze gijzelden de gasten, lieten hen koranverzen reciteren en hakten degenen die dat niet konden met kapmessen dood. Onder de doden zijn negen Italianen, zeven Japanners en een Amerikaan. Na 12 uur bestormden veiligheidstroepen het gebouw.

Van de zeven terroristen kwamen er zes om het leven. Een werd gearresteerd toen commando's een einde maakten aan de gijzeling.

Al voordat de politie met namen en foto's naar buiten kwam, werd de identiteit van drie van de aanvallers op social media achterhaald door vrienden en klasgenoten die hen herkenden op foto's die Islamitische Staat online had gezet. Het bleken geen gefrustreerde jongeren uit de sloppenwijk te zijn die in een lokale moskee waren gehersenspoeld, maar tieners en twintigers die deel uitmaakten van de elite van Bangladesh. Ze studeerden aan 'een topschool en universiteit in Dhaka', vertelt de minister van Informatie en Televisie Hassanul Haq tegen de Indiase zender NDTV. 'Hun ouders zijn normaal en staan bekend als seculier.'

Zak popcorn

Eén van de aanvallers was 18-jarige Mir Sami Mubasheer. Hij werd al sinds 29 februari vermist en de laatste keer dat zijn vader hem zag, wandelde de jongen met een zak popcorn naar buiten om zich voor te bereiden op een examen. Mir Hayet Kabir, een hoge manager bij een internationaal telecombedrijf, barst regelmatig in huilen uit als hij door CNN wordt geïnterviewd. Zijn zoon was gevoelig voor druk van anderen, 'maar welke tiener is dat niet', zegt hij. Mobasheer was geïnteresseerd in religie, en kreeg van zijn vader een Engelstalige vertaling van de koran, omdat deze niet wilde dat Mobasheer met een verkeerde vertaling in contact kwam.

Tegen de New York Times vertelt Kabir dat er achteraf misschien één moment was dat hij had kunnen zien dat Mobasheer radicaliseerde: de jongen stopte met het spelen van gitaar en toen hem werd gevraagd waarom, antwoordde hij dat muziek 'niet goed' is.

Kabir heeft het lichaam van zijn zoon nog niet geïdentificeerd. Hij kan het niet, zegt hij tegen de New York Times. 'Hoe moeten we zijn begrafenis nu voorbereiden? Wie zal er komen? Ik moet de hele wereld namens mijn zoon zijn verontschuldigingen aanbieden.'

(Tekst gaat verder onder de video)

De drie jaar oude Shafir, wiens vader werd vermoord, legt zijn hoofd op de schouder van zijn oom tijdens een herdenkingsdienst in Dhaka. Foto afp

Goede families

Ook de andere daders die zijn geïdentificeerd kwamen uit goede families. Zo had de vader van Rohan Imtiaz (die sinds op 4 januari van dit jaar als vermist is opgegeven) een hoge functie bij de gemeente van Dhaka als lid van de regerende partij Awami League, en is hij vice-secretaris-generaal van de Olympische Vereniging van Bangladesh.

Nibras Islam studeerde aan de dure North South Universiteit en heeft ook in Australië gestudeerd. Zijn vader is zakenman en één van zijn ooms heeft een hoge functie bij de regering. Een andere oom is wetenschapper.

Radicaliseren via YouTube

Het is eerder regel dan uitzondering dat jihadisten uit 'een goed nest' komen, zegt Zeeshan ul-Hassan Usmani, datawetenschapper, van de George Washington Universiteit en het Brookings Instituut. Hij heeft duizenden online profielen van huidige en potentiële IS-strijders geanalyseerd en vertelde CNN vorig jaar dat de meeste jihadisten die uit Europa en de VS komen, afkomstig zijn uit de midden- of hogere klasse, en goed zijn opgeleid. Ze waren ook niet religieus voor ze radicaliseerden, en raakten eerder in contact met IS via clips op YouTube dan een lokale moskee.

Overigens heeft volgens de regering van Bangladesh IS noch Al Qaida de verantwoordelijkheid opgeëist voor de aanslag, maar zouden deze organisaties proberen mee te liften op lokaal extremisme. Volgens Dhaka behoorden de daders tot de verboden terreurgroep Jamaat-ul-Mujahideen Bangladesh.

Familie van de 19 jaar oude Indiase Tarisha Jain die bij de aanslag is vermoord. Foto epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.