Dader München was depressief, geen banden met IS

De schutter die gisteren in het Olympiawinkelcentrum in München negen mensen doodde en daarna zichzelf, heeft geen banden met terreurorganisatie Islamitische Staat. De 18-jarige jongen was geboren in München, zat nog op school en was geobsedeerd door Amerikaanse schietpartijen. Dat meldt de politie. Hij had zowel een Iraans als een Duits paspoort.

Een jongetje legt bloemen neer bij het winkelcentrum in München. Beeld ap

De doden zijn allen afkomstig uit München en omgeving. Onder de slachtoffers zijn zeven tieners. 27 mensen raakten gewond, nog drie verkeren er in levensgevaar.

De motieven van de schutter zijn onbekend. De Duitse justitie noemt de schietpartij een 'klassiek geweldsincident'. De schutter zou aan depressies hebben geleden. De schietpartij lijkt daarmee geen terreurdaad.

'Aanslag heeft met Breivik te maken'

Duitse onderzoekers denken dat de schietpartij te maken heeft met het bloedbad dat de Noor Anders Breivik in 2011 aanrichtte. Dat was gisteren precies vijf jaar geleden. 'Dat verband ligt voor de hand', aldus het hoofd van de politie Hubertus Andrä.

Uit voorlopig onderzoek blijkt dat de schutter zelf een einde aan zijn leven heeft gemaakt. De politie heeft op hem geschoten maar hem niet geraakt. In zijn woning is geen afscheidsbrief gevonden.

De jongen was geen vluchteling, hij woonde volgens Duitse media 'al jaren' in München. Hij woonde bij zijn ouders in de aan het centrum grenzende wijk Maxvorstadt, een rustige welvarende buurt waar de universiteit van München is gehuisvest.

De dader was geen bekende van de politie. Speciale eenheden doorzochten vanochtend vroeg het huis van de schutter. Zijn vader werd meegenomen naar het politiebureau voor verhoor, maar hij verkeerde in shock. De Duitse krant Bild sprak met een buurtbewoner die hem als 'een rustig type' omschreef. Hij had volgens de politie een duidelijke belangstelling voor eerdere geweldincidenten. Bij huiszoeking is een boek over dat soort incidenten gevonden.

Onduidelijk motief

Lees hier ons liveblog over de schietpartij in München terug.

Een man loopt met bloemen en een foto van zijn zoon bij het Olympia Einkaufzentrum in München. Zijn zoon zou een van de slachtoffers zijn. Beeld reuters

Voortvluchtige daders

Eerder op de vrijdagavond leek er sprake van een aanslag met drie daders. De hele stad werd lamgelegd voor een grote klopjacht door de politie en de speciale antiterreureenheid GSG9. In totaal waren 2300 politiemensen op zoek naar voortvluchtige daders.

De schutter had een Facebookaccount van een vrouw gehackt en daarmee een bericht verstuurd, waarin hij mensen opriep 's middags om vier uur naar het winkelcentrum te komen. Er zouden gratis spullen worden uitgedeeld. Het account was van een jonge vrouw, die zich spoedig daarna meldde. 'Ik geef je iets als je wilt, maar tegen een geringe prijs', zo schreef de dader.

Het verhaal van de drie daders ontstond omdat ooggetuigen vlak na de schietpartij twee mensen in een auto zagen springen en wegrijden, zij bleken niets met de schietpartij te maken te hebben.

Pas na middernacht werd duidelijk dat er, hoogstwaarschijnlijk, maar een dader was. Zijn lichaam werd gevonden op ongeveer een kilometer van het winkelcentrum. In zijn rugtas zaten driehonderd kogels. Hij zou in het bezit zijn geweest van een 9 mm-Glock, een pistool.

Op internet circuleert een onbevestigd filmpje waarin de dader opgefokt met mensen zou praten. Hij zou daarin onder andere zeggen 'ik ben een Duitser'. Maar over de echtheid van het filmpje bestaat twijfel.

Een voorbijganger geeft bloemen aan een politieagent om neer te leggen bij het Olympia Einkaufzentrum. Beeld reuters

Tweede aanslag in week tijd

Het bloedbad in het Olympiawinkelcentrum is het tweede binnen een week in Duitsland - en in Beieren. Allebei aangericht door jonge mannen met buitenlandse wortels. In het geval van Würzburg zijn er sterke aanwijzingen dat de dader is aangestoken door de ideologie van IS, in München zijn die er nadrukkelijk niet. Maar ook over de dader in Würzburg is, behalve dat hij als minderjarige vluchteling geregistreerd stond, nog weinig bekend.

Volgens de politie geen aanwijzingen voor een verband tussen de beide schietpartijen. Net als in Würzburg, reageerde de regering na de schietpartij in München voorzichtig. De Franse en Amerikaanse regering hadden al eerder hun steun en medeleven toegezegd, dan enig lid van de Duitse regering zich over het drama had uitgesproken.

Bondspresident Gauck zei 'diep geschokt te zijn door deze moorddadige aanval.' Ook minister van Buitenlandse Zaken Frank Walter Steinmeier sprak van een 'afschuwelijke daad' waarvan de achtergrond nog niet opgehelderd is. Premier Horst Seehofer van Beieren sprak van een 'wrede en onmenselijke daad' die hem met 'verdriet en afschuw' vervult. 'Zonder veiligheid is er geen vrijheid', aldus Seehofer. Merkel zelf heeft nog niets gezegd.

Peter Altmaier, de chef van Merkels kanselarij, gaf de meeste informatie. Hij zei vrijdagavond laat 'geen enkele hypothese uit te sluiten' en deelde mee dat het Duitse Veiligheidskabinet vandaag bijeenkomt. Dat gremium bestaat formeel uit de Bondskanselier, de chef van haar kanselarij en de ministers van Defensie-, Binnenlandse- en Buitenlandse Zaken en de chefs van de veiligheidsdiensten.

Agenten bij de plaats delict in München. Beeld ap

Duitsers vrezen terrorisme

De dreiging van een terroristische aanslag hangt al een poos als een onweerswolk boven Duitsland - Duitsers vrezen islamitisch terrorisme zoals die in Parijs en Brussel plaatsvonden. En in München wordt die dreiging misschien wel het sterkst beleefd.

Want München is enerzijds symbool voor Merkels Willkommenskultur - de beelden van de juichende mensenmassa die de treinen met vluchtelingen met ballonnen en knuffeldieren welkom heten staan in het collectieve geheugen gegrift.

Maar München, en Beieren, zijn ook het centrum van verzet tegen die gastvrijheid, met CSU-voorzitter Horst Seehofer als grootste criticus van Merkel. 'Dat was een fout die ons nog lang zal bezighouden', zei Seehofer vorige herfst over de vluchtelingenstroom.'

Agenten houden de wacht in München. Beeld epa

'Amoklauf'

In de Duitse media woedt ondertussen een heftig debat over de vraag waar een 'Amoklauf', een moordpartij door een psychisch labiele dader, ophoudt en waar terrorisme, politiek geïnspireerd, begint.

De grens tussen die twee is dun, lieten de aanslag in Nice en Orlando al zien. Met de informatie die nu voorhanden is bevestigen de twee Duitse schietpartijen deze verontrustende constatering.

Premier Rutte zei gisteravond: 'Duitsland treurt om zijn doden en slachtoffers na de vreselijke gewelddadigheden in München. Gewone mensen, winkelend en werkend op een gewone vrijdagavond, zijn bruut vermoord of verwond. We denken aan hen en hun nabestaanden. Ik heb bondskanselier Merkel ons medeleven overgebracht en haar verzekerd dat Nederland klaar staat om waar nodig te helpen in deze verdrietige momenten.'

Beeld anp
Politie bij een metrostation in München. Beeld afp
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.