Column

Daar komen de schutters

 

Als de Europese Unie op een beleidsterrein stagneert, probeert een van haar 'presidenten' de aandacht af te leiden met een groots plan elders. De monetaire unie kraakt, dus bepleit commissievoorzitter Jean-Claude Juncker een militaire unie met een Europese leger. Zo blijft de vooruitgangsgedachte levend.

'We moeten Rusland de indruk geven dat we de verdediging van Europese waarden serieus menen', aldus Juncker in Die Welt. Het klinkt stoer, maar Juncker schrikt meteen terug. 'We gaan het Europees leger natuurlijk niet meteen inzetten'. Zulke woorden schrikt de Russische president Poetin niet af. Juncker kan beter naar Moskou reizen om op het Rode Plein luidkeels 'boe' te roepen. De muis heeft gebruld.

Hij kreeg steun van de Duitse minister van Defensie, Ursula von der Leyen. Zij steunde Juncker niet alleen uit een Europese reflex. Von der Leyen groeide op in Brussel als dochter van de voormalige Duitse politicus Ernst Albrecht, ooit werkzaam bij de Gemeenschap voor Kolen en Staal. In Duitsland is inzet van de Bundeswehr altijd politiek gevoelig en leidt tot emotionele debatten in het parlement. Duitse militairen zijn 'burgers in uniform'; een soort civiele hulpverleners. Toen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk steun zochten in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties om het Libische regime van kolonel Kadhafi te beteugelen, onthield Duitsland zich van stemming. Het woord 'Europees leger' lost Duitse gewetensnood op.

'Indruk maken op Poetin' is de kernopdracht van dat leger. Juncker was van 1995 tot 2013 premier van Luxemburg. Heeft hij in 18 jaar een geloofwaardige Luxemburgse bijdrage ontwikkeld voor het toekomstige Europese leger? Luxemburg heeft uiteraard geen marine, maar ook geen luchtmacht. Het beroepsleger bestaat uit 450 personen; de trots is het militaire muziekkorps. Volgens het Luxemburger Wort van 1 december is het slecht gesteld met dat leger. 'Kandidaten voor een militaire loopbaan zijn te snel moe en uitgeput', aldus de Luxemburgse opperbevelhebber Romain Mancinelli. 'De instroom is te gering om het leger in stand te houden'. De erfenis van Juncker lijkt op Dad's Army, zoals de BBC-serie heette die onder de titel Daar komen de schutters in Nederland werd uitgezonden.

Van de 28 EU-lidstaten zijn er 22 bij de NAVO dat in Brussel een nieuw hoofdkwartier bouwt van, geschat, 750 miljoen euro. De NAVO heeft een politieke en militaire structuur; de opperbevelhebber in Europa is een Amerikaan, momenteel Philip Breedlove. De secretaris-generaal is een Europeaan; nu de Noor Jens Stoltenberg. De Amerikanen schoven hem naar voren en laat hij nu net uit een land komen dat geen EU-lid is. Voor militaire samenwerking of specialisatie is geen Europees leger nodig. Dat gebeurt al in NAVO-verband. De Nederlandse en Belgische marine werken onder een gemeenschappelijk bevel.

Een EU-leger moet een hoofdkwartier bouwen en een politieke en militaire structuur inrichten. Wie betaalt dat? Het enige leger in Europa dat operationeel is, is het Britse, gevolgd door het Franse. De Britten zijn mordicus tegen een Europees leger.

Voegt men alle legers van EU-lidstaten bij elkaar dan is het resultaat zoiets als het leger van de Oostenrijks Hongaarse Monarchie onder keizer Franz Joseph. In 1914 stuurde de keizer het leger erop uit om het kleine Servië een lesje te leren na de moord op de kroonprins in Sarajevo. Maar het omgekeerde gebeurde. Het leger van de dubbelmonarchie was niet meer dan een paradeleger waar men elkaar amper verstond wegens de veelheid van talen. De Serviërs, gehard in Balkanoorlogen, sloegen genadeloos terug. Het 'Juncker leger' is ook een paradeleger. Indruk op Poetin maakt het niet. Hij zal eerder de indruk hebben dat het een carnavalsoptocht is.

Er is ook een Eurocorps, met een hoofdkwartier in Straatsburg en als kern een Frans-Duitse brigade. Dat korps is vooral politieke symboliek en paradeert onder andere de Europese vlag het Europees Parlement in.

De enige militairen met gevechtservaring in continentaal Europa zijn de bijna 8.000 militairen van het Franse Vreemdelingenlegioen. Ze zijn 'niet te snel moe', komen uit verschillende landen en oefenen vlijtig in Afrika. Als Frankrijk het Vreemdelingenlegioen inbrengt en Duitsland meebetaalt, is het Europees leger geboren. Poetin is vooral onder de indruk van vechtjassen uit de Balkan en de Kaukasus van wie het verleden beter onbekend blijft. Het Vreemdelingenlegioen, de enige capabele verdediger van 'Europese waarden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.