Daar komen de jantjes

In 2017 verhuist de marinierskazerne naar Vlissingen. De stad van admiraal De Ruyter kan de 1.900 oorlogsmatrozen en hun gezinnen goed gebruiken. 'Eindelijk weer een echte marinestad.'

VLISSINGEN - Je moet het weten, maar ooit stond hier het gemeentehuis van Vlissingen. Gemeentearchivaris Ad Tramper wijst naar nieuwbouw in het centrum. 'Het is verwoest door de Engelsen in 1809. We zijn altijd de klos geweest.' Aan de brede boulevard even verderop herinnert hoogbouw uit de jaren zestig en zeventig aan de oorlogen die volgden. De geboortestad van Michiel de Ruyter lag vaak in de vuurlinie.


'Laatst kwam op het archief een filmregisseur langs', zegt Tramper. 'Hij werkt aan film over Michiel de Ruyter.' Tramper vroeg waar de film zou worden opgenomen. Niet in Vlissingen, luidde het antwoord. 'Daarvoor is hier te veel gebeurd.'


Vlissingen krijgt lang na al die oorlogen nog steeds klappen. De bevolkingskrimp die Zeeland treft, slaat vooral in de havenstad toe. Provinciehoofdstad Middelburg groeit daarentegen. In Vlissingen staat de teller nu op 44 duizend inwoners, maar dat zal volgens de provincie Zeeland met 3 procent afnemen tot 2030. In 2012 verloor de stad 900 banen door de faillissementen van een fosforfabriek en een aluminiumfabriek.


Vandaar dat Vlissingen de 1.900 mariniers die uit Doorn overkomen met open armen ontvangt. De Tweede Kamer stemde onlangs in met de verhuizing van de marinierskazerne. Vlissingen kan de militairen goed gebruiken. Ze brengen de stad hun gezinnen met kinderen en werkgelegenheid - en wie weet leidt dat tot een nieuwe bloeiperiode.


Burgemeester René Roep sprak eerder van 'een lot uit de loterij'. Raadslid Wim Hirdes van de Lokale Partij Vlissingen werd 'zelfs een beetje emotioneel' van het besluit van de Kamer. 'Vlissingen wordt eindelijk weer een echte marinestad.'


Met de terugkeer van de mariniers krijgt Vlissingen ook een deel van haar historie terug. 'Er hebben hier altijd mariniers gewoond', zegt archivaris Tramper staand op het Keizersbolwerk, een vestingwerk uit de 17de eeuw. Achter hem worden containerschepen de Westerschelde in- en uitgeloodst, naast hem staat admiraal Michiel de Ruyter op zijn sokkel. Zijn gezicht naar de zee, maar zijn blik wat stuurs naar de grond gericht. De kazerne die in 2017 in het havengebied in gebruik wordt genomen, wordt naar hem vernoemd, net als de plaatselijke Zeevaartschool en het ziekenhuis.


Achter het standbeeld staat een oude scheepswerfkraan. Het is een symbool dat herinnert aan een andere bloeiperiode in de Vlissingse geschiedenis, toen de scheepsbouw floreerde en zeker tien kranen boven de stad uitstaken. Een particuliere stichting liet de kraan vorig jaar restaureren en terugplaatsen op de oude scheepswerf van de Koninklijke Maatschappij de Schelde, midden in het centrum van Vlissingen.


De namen van de sponsors staan op een plaquette. Flip Feij, oud-journalist en oprichter van Omroep Zeeland, wijst trots naar de zijne. Hij keerde 24 jaar geleden terug naar zijn geboortestad, waar hij dagelijks zijn rondje maakt. 'Ooit werkten hier vijfduizend Vlissingers', zegt Feij. 'Iedereen in de stad had wel iets met de werf te maken.'


De scheepsbouwer verhuisde in 2000 na een fusie naar het havengebied ten oosten van de stad, maar liet een gapende leegte achter. De succesvolle Scheldewerf had in 125 jaar het oude Vlissingen beetje bij beetje opgeslokt. Historische panden en een kerk maakten plaats voor een scheepshelling en scheepsloodsen. Alles kwam leeg te staan.


De gemeente Vlissingen kocht het 32 hectare grote werfterrein in 2003 voor 34 miljoen euro, met de bedoeling 1.800 woningen te bouwen. Door de economische crisis werden slechts 51 woningen en winkels opgeleverd, waarvan er zo'n dertig leeg staan. 'Veel te duur voor de Vlissingse markt', zegt Feij. De gemeente heeft een schuld van 235 miljoen euro, waarover het jaarlijks 11 miljoen euro rente betaalt. De nieuwbouwplannen zijn uitgesteld. Er is nu noodgedwongen een stadspark aangelegd.


Het Scheldeterrein grenst aan een aantal winkelstraten, waar veel etalages donker en leeg zijn. Om dit sombere beeld wat kleur te geven, richtte kunstenares Carina Dumais een verlaten schoenenzaak in als expositieruimte. Met twee andere kunstenaars huurt ze het pand voor een schappelijke prijs, maar de verzekeringskosten zijn hoog. 'De verkoop gaat redelijk', zegt ze. 'Maar alleen zou ik de kosten niet kunnen dragen.'


De gemeente had geen geld om het tijdelijke initiatief te steunen. Ook de Stichting Nieuw Vlissingen, die de stad onder toeristen promoot, drijft geheel op giften van bedrijven.


Hendrik Mabélis is 32 jaar eigenaar van een modezaak in de Sint Jacobsstraat. Hij dacht in 2010 dat het ergste wel voorbij was en opende in het aangrenzende winkelpand een herenzaak. 'Toen kwam in 2012 een drievoudige recessie', zegt hij. 'En januari 2013 was nog erger.' Een groep winkelende mariniersvrouwen is meer dan welkom. 'Dat is nu een leuke opsteker', zegt hij. 'Maar de gemeente moet daar wel op inspelen. Voor je het weet gaan die gezinnen toch liever in Middelburg wonen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden