Daar is-ie weer: de vlaktaks

Het CDA kwam al vijf keer eerder met het idee van de vlaktaks; één belastingtarief voor iedereen. Nu staat het voor het eerst ook in het verkiezingsprogramma. Wetenschappers zijn sceptisch.

Voorzitter van het Strategisch Beraad Aart Jan de Geus tijdens de presentatie van het rapport over de koers van het CDA. Beeld ANP

Daar is-ie weer: de vlaktaks. Het CDA stelt in zijn verkiezingsprogramma een uniform belastingtarief voor van 35 procent. Daarmee volgt de programmacommissie het advies op van het Strategisch Beraad van de christendemocraten.

In januari kwam die commissie onder leiding van oud-minister van Sociale Zaken Aart Jan de Geus met voorstellen voor de koers van het CDA in de komende vijftien jaar. De sociale vlaktaks stond hoog op het prioriteitenlijstje.

Het idee van de vlaktaks is zeker niet nieuw. Alleen het CDA kwam deze eeuw al vijf keer met het voorstel. Ook VVD, PVV, SGP omarmden het idee van de flat tax. Maar vaak komen partijen er ook weer op terug.

Inkomensongelijkheid
Omdat het idee zo hardnekkig is, buigen belastingexperts zich er regelmatig over. De laatste keer in het voorjaar van 2010. Stel dat iedereen ongeacht zijn of haar inkomen 38,15 procent inkomstenbelasting moet betalen, oppert de Studiecommissie Belastingstelsel. Dan stijgt de werkgelegenheid met maar liefst ruim 100 duizend arbeidsplaatsen. Maar de prijs daarvoor is dat ruim drie op de vier huishoudens er financieel op achteruit gaan.

Die rekensom komt van het Centraal Planbureau. Het CPB wijst de vlaktaks ook categorisch af omdat het moderne, gerichte inkomensherverdeling onmogelijk maakt. De wetenschappelijke conclusie van de commissie en het CPB is dan ook: een vlaktaks leidt tot een enorme toename van de inkomensongelijkheid.

Ja, maar wacht even, zegt het CDA steeds, wij bepleiten ook niet zomaar een vlaktaks (van 35 procent), maar een sociale vlaktaks. Dat houdt in dat topinkomens een 'aanvullende solidariteitsheffing' moeten betalen. Oftewel: nóg een belastingschijf speciaal voor de rijken.

Maar als de sociale vlaktaks inhoudt dat er twee schijven zijn, dan is de term feitelijk een contradictie. Want van één belastingtarief is geen sprake meer. Dat kan de vlaktaks-onderzoekers ook niet bekoren. Als de politiek de ongewenste, denivellerende werking van de vlaktaks weer gaat repareren, zie er dan gewoon van af, adviseren ze.

Niet realistisch
Zo gaat het steeds. In 2005 stelt de VVD de 'vlaktax' voor in het Liberaal Manifest, een beginselverklaring. VVD-minister Zalm laat het zijn ambtenaren van Financiën onderzoeken en concludeert na een jaar: 'Niet realistisch.'

Het wetenschappelijk instituut van het CDA heeft hetzelfde ervaren. In 2001, 2008 en 2009 stelde het een uniform belastingtarief voor. Het idee haalt het verkiezingsprogramma niet, tot nu.

Geert Wilders heeft dezelfde ontwikkeling doorgemaakt. Toen hij nog een eenmansfractie was in 2005 stelde hij de vlaktaks voor in zijn Plan voor een nieuwe Gouden Eeuw. Dit jaar verwierp hij het CDA-idee, omdat het volgens hem gelijk staat aan afschaffing van de hypotheekrenteaftrek.

Want wie vlaktaks zegt, spreekt het H-woord uit. Want als nog maar één belastingtarief geldt, is dat ook meteen het maximale percentage waarmee huiseigenaren de hypotheekrente kunnen aftrekken. Dat levert de schatkist per saldo geld op doordat hogere inkomens minder kunnen aftrekken.

Het CDA juicht dat toe. 'Met de introductie van de sociale vlaktaks ontstaat een meer rechtvaardige verdeling van het fiscale voordeel van de hypotheekrenteaftrek', zo staat in het verkiezingsprogramma.

Dit artikel is gebaseerd op het artikel Daar is-ie weer: de vlaktaks uit de Volksrant, door Robert Giebels, 19 januari 2012.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.