‘Daar hebben we háár weer!’

Eind 2004 was Ayaan Hirsi Ali voor de lezers van de Volkskrant de Nederlander van het jaar. Theo van Gogh was enkele weken daarvoor vermoord en Hirsi Ali verbleef noodgedwongen in de Verenigde Staten, zwaar bewaakt en verstoken van elk contact....

Ze riep compassie op, maar ook bewondering voor haar moed en strijdvaardigheid voor de emancipatie van de (moslim-)vrouw.

Nu is diezelfde lezer van de Volkskrant volledig op haar uitgekeken. Een peiling op de site van de krant waarop zo’n vierduizend reacties kwamen, maakt dat ondubbelzinnig duidelijk. Op de vraag of Nederland de kosten van de beveiliging van Hirsi Ali in de Verenigde Staten moet blijven betalen, antwoordde afgelopen dinsdag ruim 80 procent met ‘nee’.

Honderden bezoekers van de site gaven een toelichting. ‘Laat Ayaan bij Wilders intrekken.’ ‘Stop being a diva!’ ‘Je moet ook niet de Amerikaanse vlag willen verdedigen.’ ‘Wel zelf in Amerika de lusten gaan ophalen en aan Nederland de lasten overlaten? Wat een over het paard getilde vrouw!’ ‘Typisch AHA dat wij van haar ‘probleem’ wisten zodra de prinses uit het vliegtuig stapte.’

Het internet is niet het medium van het meest fijnzinnige en bedachtzame deel van de natie. Maar bij het Nederlandse publiek, inclusief de lezers van deze krant, overheerst het beeld van een verwende amokmaakster die de publiciteit zoekt om haar belangen te behartigen en de druk op de regering op te voeren. Ook wordt getwijfeld aan de ernst van de bedreigingen die zij in de Verenigde Staten ondervindt. En de kosten van haar beveiliging zijn onderwerp van een – slecht geïnformeerd – nationaal debat geworden.

Het nieuws in deze kwestie kwam evenwel niet van Hirsi Ali, maar uit de kelders van Justitie en mogelijk van politici die door Justitie op de hoogte zijn gesteld. Justitie is nogal zuinig en aarzelend als het gaat om het leveren van bewaking en bescherming. Hirsi Ali heeft dat eerder ondervonden en toen wél de publiciteit gezocht om schot in haar zaak te brengen – tot grote ergernis van de betrokken ambtenaren (zie ook haar autobiografie Mijn vrijheid). Maar ook de beveiliging van Wilders, Ellian en Jami kwan niet zonder slag of stoot tot stand.

Het was de opzet van Hirsi Ali om zo geruisloos mogelijk afspraken te maken over een naadloze overgang van de financiering van haar bewaking. Hoewel Nederland een speciale verantwoordelijkheid heeft voor bedreigde landgenoten buiten de landsgrenzen, geeft Hirsi Al zelf de voorkeur aan particuliere financiering. Zij denkt aan een fonds met bijdragen van rijke Amerikanen. Hirsi Ali is zelf nog lang geen vermogende vrouw, al heeft haar autobiografie een oplage bereikt van zo’n 750 duizend exemplaren.

De dreigingen die Hirsi Ali en anderen ondervinden, wisselen in intensiteit. Dat geldt dus ook voor de kosten van de bewaking, die met 2 à 3 miljoen euro per jaar veel te hoog worden ingeschat. De bewegingsvrijheid van Hirsi Ali in de VS was aanvankelijk groter dan die in Nederland, maar dat veranderde dit voorjaar. Het is niet gebleven bij oproepen van imams om haar te doden. Er zijn uitgewerkte plannen ontdekt voor aanslagen op haar. Er zijn arrestaties verricht en er is intensief contact over de veiligheid van Hirsi Ali tussen ambtenaren, geheime diensten, diplomaten en bewindslieden van Nederland en de Verenigde Staten. De vergelijking die GroenLinks-leider Halsema maakte tussen Hirsi Ali en de Britse schrijver Salman Rushdie, die al sinds 1989 wordt bedreigd door moslimextremisten, snijdt dus wel degelijk hout.

De vraag die aan de lezers van de Volkskrant, maar ook aan de Nederlandse politiek moet worden gesteld, is: wat hebben jullie geleerd van de politieke moorden op Fortuyn en Van Gogh? Fortuyn is vermoord omdat niemand in Nederland zich kon voorstellen dat een Nederlandse politicus, ook al werd hij bedreigd, überhaupt dat gevaar zou kunnen lopen. Toen Van Gogh werd bedreigd, werd opnieuw het gevaar dat hij liep onderschat. Niet door Hirsi Ali overigens, maar wel door Van Gogh zelf en andere betrokkenen, inclusief de politie en de autoriteiten.

Onder de oppervlakte, en soms ook wel uitgesproken, leeft het idee dat Fortuyn, Van Gogh, Hirsi Ali, Wilders, Verdonk, Ellian, Jami en tientallen andere schrijvers, dissidenten en afvalligen de beroving van hun bewegingsvrijheid aan zichzelf te wijten hebben. Hadden ze maar hun mond moeten houden. Daarin schuilt het grootste gevaar, want dan hebben de politieke terroristen hun doel bereikt, namelijk dat onwelkome sprekers tot zwijgen worden gebracht. Dat tast het functioneren van de democratie aan. Want door zich uit te spreken, hebben deze onwelkome sprekers belangrijke vraagstukken op de agenda gezet, die anders onder tafel zouden zijn gebleven. Politiek terrorisme en intimidatie wakkeren de ‘cultuur van vermijding’ (het woord is van Paul Scheffer), die toch al het Nederlandse politieke bedrijf verlamt, alleen maar aan.

De reacties van de PvdA-autoriteiten op Ehsan Jami zijn daar een uiting van. Zij zijn bovendien gestoeld op de illusie dat met het verwijderen van Jami uit de partij het debat over de problematiek van de afvalligheid in de PvdA kan worden gekanaliseerd in de door de top gewenste richting.

‘Niet zeuren. Beveiligen!’, schreef de redactie van De Pers afgelopen woensdag over de zaak-Hirsi Ali. Ze wees erop dat premier Balkenende overal oproept tot verdediging van de vrijheid van de westerse wereld. Dat de premier het risico op een derde politieke moord zou willen lopen, acht de krant onbegrijpelijk – en dat is het ook.

Ophouden met zeuren dus, de Nederlandse overheid moet garant staan voor haar veiligheid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden