D66: zoveel voor elkaar gekregen, maar niet beloond

Het is een kwartier nadat de uitslag is bekendgemaakt en D66-coryfee Hans van Mierlo probeert lijsttrekker Thom de Graaf een hart onder de riem te steken....

De D66'ers die samen zijn gekomen in het Amsterdamse NewMetropolis, zijn teleurgesteld. Het komt hard aan: kleiner dan de SP, kleiner dan GroenLinks. Maar het kost de partij slechts een beetje moeite om de positieve kanten van de uitslag te ontdekken. De democraten stonden immers al tijden slecht in de peilingen en het verlies is minder groot dan de voorspellingen soms aangaven.

De schokgolven die door de zaal vol D66'ers gaan, volgen dan ook niet op de bekendmaking van de zes zetels verlies van hun partij, maar op het verlies van GroenLinks en de winst van de Lijst Pim Fortuyn.

'Een zijsprong naar rechts', typeert lijsttrekker Thom de Graaf het als hij even later de zaal in komt. Dat geeft de partij in de toekomst veel te doen, zegt hij, en hij wil daaraan bijdragen 'als de partij vertrouwen in me heeft.' Het applaus dat daarop volgt is overdonderend: De Graaf hoeft niet op te stappen, zoals zijn PvdA-collega Melkert.

Nu is het de LPF, maar 36 jaar geleden was het D66 dat de gevestigde politiek wakker kwam schudden. Vanuit het niets kwam de partij in 1966 met zeven zetels in de Tweede Kamer, toentertijd een spectaculaire entree. Maar nu is D66 zelf deel geworden van de gevestigde orde en de partij moet dat, net als de andere regeringspartijen PvdA en VVD, bekopen met een afstraffing van de kiezers.

En de kiezer moet serieus worden genomen. 'Het is duidelijk, de kiezer wil geen progressief kabinet', zegt staatssecretaris van Emancipatie Annelies Verstand. Ook minister van Landbouw Brinkhorst ziet geen rol meer weggelegd voor zijn partij. 'We hebben zes zetels verloren, we moeten ons bescheiden opstellen.' Dus gaat D66 in de oppositie. Volgens sommigen in de partij had D66 dat al in 1998 moeten doen. Die positie in de Kamer legde de partij in het verleden immers nooit windeieren. Elke keer als D66 in de oppositie zat, leverde dat bij de volgende verkiezingen forse zetelwinst op. Drie keer nam de partij deel aan een regering, en drie keer ging het mis.

Minister Van Boxtel van Grotestedenbeleid groeit gedurende de avond zienderogen in zijn rol als lid van de oppositie. 'Ze zullen ontzettend veel last van ons krijgen', roept hij.

Toch is het zuur, vinden de aanwezige D66'ers. Ze hebben zoveel voor elkaar gekregen, vinden zij. Het homohuwelijk, het referendum en de gekozen burgemeester, allemaal kroonjuwelen van de Democraten. 'Maar het is niet beloond', zegt Brinkhorst.

Minister Borst van Volksgezondheid zegt dat de nieuwe regering moet doorgaan met investeren in de zorg. De LPF kondigde aan dat er wat haar betreft geen dubbeltje extra meer naar de zorg gaat. 'Dan krijgen we een opstand van het volk', zegt Borst. 'En maken we over vier jaar weer een ruk naar links. Of misschien wel eerder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden