ReportagePartijcongres D66

D66 ziet groene kansen maar mist de geur van wilde beesten

D66 voorman Rob Jetten applaudisseert na afloop van het digitale congres van zijn partij. Op de achtergond partijleden die thuis meekeken. Het congres werd zaterdag opgenomen in een studio in Veldhoven. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Gedwongen door de coronacrisis hield D66 zaterdag het eerste volledig digitale partijcongres. Ruim duizend kijkers bleven geïnteresseerd, maar toch ontbrak er iets. 

Daar heb je het gedonder al. ‘Laura, hallo?’ 25 leden zijn zaterdagmiddag uitverkoren om live in beeld op het scherm achter partijleider Rob Jetten mee te praten op het eerste volledig digitale D66-congres. Maar bij de eerste poging om contact te maken, blijft het angstwekkend stil: Laura de Gans heeft geen geluid.

Over dan maar naar een filmpje over vice-premier Wouter Koolmees. Hij wordt in het zonnetje gezet als een van de crisiskapiteins in het kabinet. Zo’n filmpje dat op een écht partijcongres – zoals dat op deze zaterdag in Nijkerk had moeten plaatsvinden – was beloond met een ovatie van de opgetrommelde achterban. Nu zit Koolmees alleen in een studio in het Brabantse Veldhoven en moet hij maar hopen dat de toeschouwers thuis achter hun laptop goedkeurend knikken. Zoals fractieleider Rob Jetten even later zal zeggen: ‘Lekker efficiënt dit, maar ook een beetje saai. Ik mis de reuring.’

Het is een van de raadselachtige schoonheden van de Nederlandse politiek: dat bijna elke zaterdag ergens in het land een zaal volstroomt met honderden, soms duizenden mensen die het bos, het strand, de sportclub en de winkels links laten liggen om zich buiten het daglicht urenlang te laven aan lauwe koffie en eindeloze discussies over motie 44 van de afdeling Schijndel, tweede lid, derde paragraaf waarin de partijleiding wordt opgedragen het roer per ommegaande drastisch om te gooien. Er valt veel te zeggen over de wildgroei aan partijen in de polder, maar op zulke middagen blijken ze toch telkens weer  in een diepgewortelde democratische behoefte te voorzien. 

D66 voorman Rob Jetten tijdens het digitale congres van zijn partij. ‘Lekker efficiënt dit, maar ook een beetje saai. Ik mis de reuring.’Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

D66 is op deze zaterdag de eerste partij die zich niet bij de nieuwe werkelijkheid van de coronacrisis wenst neer te leggen. Via de eigen site en Youtube wil de partij toch even met het trouwste deel van de achterban bijeen zijn. En meteen wat dingen regelen die niet langer konden wachten, zoals de aanstelling van nieuwe bestuursleden en de benoeming van de nieuwe programmacommissie. 

Met wat goede wil bezien zijn veel elementen van een normaal congres aanwezig. Vanuit de studio in Veldhoven staan Jetten, Koolmees, Sigrid Kaag en Stientje van Veldhoven de leden te woord. De begeleidende hashtag op Twitter, de D66-posters in het decor, het promotiefilmpje, de bloemen voor de vertrekkende bestuursleden, de leden die zich in de chat afvragen waarom hun hoogst relevante vragen niet worden behandeld en de irrelevante vragen van anderen wel: het is allemaal oud en vertrouwd. ‘Waarom heeft D66 in de Kamer tegen motie 25 295 nr 203 gestemd?’

Nieuw is wel dat de Democraten niet alleen gezellig onder elkaar zijn. Ook de fanatieke haters weten de chat te vinden, met vragen over de ‘omvolkingsplannen’ van Rob Jetten en de gesneefde democratische vernieuwing: ‘Hoe staat het met het referendum?’ Niet iedereen voelt zich thuis bij de sfeer in de studio. ‘Ik zie allemaal mensen zonder problemen die mensen met echte problemen vertellen hoe de wereld werkt.’ Het aantal kijkers blijft intussen stabiel boven de duizend. 

D66 voorman Rob Jetten zaterdag in de studio in Veldhoven tijdens het digitale congres van zijn partij. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ook vertrouwd: een congres is bij uitstek de kans om de eigen stokpaardjes te berijden en D66 laat de gelegenheid niet schieten. Het klimaat- en stikstofdebat dat de regeringscoalitie tot begin maart nog zo dreigde te verdelen, steekt hier voorzichtig opnieuw de kop op. De uitweg uit de crisis mag niet dezelfde route worden als voorheen, betoogt de ene na de andere spreker. Het moet groener. En Europeser. 

Van Veldhoven voorziet na Mark Ruttes 1,5 meter-economie een soepele overgang naar de ‘1,5 graden-economie’, in lijn met de doelstellingen van het Klimaatverdrag van Parijs. Ze suggereert dat mensen veel meer thuis kunnen blijven werken, met alle positieve klimaatgevolgen van dien, Jetten wil de luchtvaart drastisch verduurzamen en vergroenen (‘We gaan straks niet weer al die gekke vakantievluchten binnenhalen’) en Kaag ziet perspectief om de planeet ‘levenswaardig’ te maken. ‘We moeten nu doorpakken. Anders krijgen we de ene na de andere crisis en daar zijn we niet tegen bestand. Dit is echt het grotere verhaal. De mens moet centraal staan. De mens met anderen, voor anderen.’

Het is weer zo’n applausmoment dat nu bijna ongemerkt passeert, zoals eigenlijk alles in zo’n vanuit de studio geregisseerde bijeenkomst. D66-oprichter Hans van Mierlo muntte na een roerig fractieberaad ooit ‘de geur van wilde beesten’ die hij daar onmiskenbaar had opgesnoven en die sindsdien symbool staat voor enerverende politiek op het scherp van de snede. Daar horen wandelgangen bij, demonstranten bij de ingang, morrende leden aan de bar en uiteraard de muziek, de ballonnen en de ovatie na de afsluitende speech van de aanvoerder – opdat iedereen na een dag bakkeleien toch weer met een gevoel van eendrachtige ambitie naar buiten loopt.

Jetten moet het dit keer doen met het bedankje in de studio en zijn eigen applaus voor de leden achter hem op het scherm. Plus de hoop dat hij op het najaarscongres op 28 november weer gewoon als lijsttrekker kan spreken voor een volle zaal. Hij of Sigrid Kaag. In de reacties in de chat heeft zij zaterdag meer fans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden