D66 volgt oppositie bij referendum

Regeringspartij D66 sluit zich aan bij het initiatief van de oppositiepartijen PvdA en GroenLinks om nog deze kabinetsperiode een raadgevend referendum mogelijk te maken....

Van onze verslaggever

‘De burgers willen nu boter bij de vis’, aldus het D66-Kamerlid Van der Ham. ‘We kunnen deze periode niet afsluiten met de boodschap dat er na de Fortuyn-revolte weer niets van de bestuurlijke vernieuwing terechtgekomen is.’

Het refererendum ligt gevoelig bij de regeringscoalitie van CDA, VVD en D66. In het regeerakkoord werd in 2003 afgesproken de toen geldende tijdelijke referendumwet af te schaffen. Nog net voordat dit gebeurde, werd op basis van die wet wel het referendum over de Europese Grondwet georganiseerd.

Minister Pechtold voor Bestuurlijke Vernieuwing ondernam de afgelopen weken pogingen zijn CDA-collega’s in het kabinet te overtuigen van het nut van herinvoering van het referendum.

Juist vanwege de hoge opkomst bij het referendum over de Europese Grondwet is een groeiend deel van de Tweede Kamer van mening dat onder het volk kennelijk de behoefte leeft om meer bij het beleid betrokken te worden. PvdA en Groenlinks kwamen daarom vorige maand al met het plan om een bindend en correctief referendum in te voeren: de politiek kan in dat geval niet om de uitspraak van de kiezers heen.

Voor dat plan is een wijziging van de Grondwet nodig. Dat is een zaak van lange adem, omdat zo’n wijziging twee keer door het parlement moet worden goedgekeurd. Tussen de twee debatten in moeten verkiezingen worden gehouden.

Dat duurt PvdA, GroenLinks en D66 te lang. Daarom werken de partijen deze zomer aan een tweede voorstel: invoering van een raadgevend referendum. Voor invoering van dit type referendum is geen grondwetswijziging nodig.

Formeel kan de politiek de uitslag van een raadgevend referendum negeren, maar dan valt er veel uit te leggen. ‘Feitelijk is er geen onderscheid tussen een bindend en een raadgevend referendum’, aldus Van der Ham. ‘Dat hebben we bij het referendum over de Europese Grondwet gezien. De politiek kan niet om de uitslag heen.’

Minister-president Balkenende, zelf verklaard tegenstander van het referendum, zei vrijdag dat de coalitiepartners VVD en D66 wat hem betreft vrij zijn om PvdA en GroenLinks te steunen. Voor de uiteindelijke invoering van de initiatiefwet is straks wel de handtekening van de premier nodig. Balkenende weigerde te zeggen of hij die zal zetten. ‘Er zijn geen blokkades maar ook geen garanties.’

Of het referendumplan kans maakt is afhankelijk van de steun van de VVD. In het nieuwe Liberaal Manifest legde de VVD-achterban onlangs vast dat de ‘koudwatervrees’ voor referenda moet worden overwonnen. De partijtop is er niet uit hoe zij met die uitspraak zal omgaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden