D66 vindt vernieuwing niet meer zo belangrijk

De rookwolken op het Binnenhof zijn woensdagavond opgetrokken. Het aftreden van Thom de Graaf maakt een aantal zaken zonneklaar. 1....

Frank Poorthuis

1. D66-leider Boris Dittrich en zijn fractie vinden de bestuurlijke vernieuwing niet meer de kernactiviteit van de partij, die wel met dat oogmerk is opgericht in 1966. De sociaal-liberalen hebben in 2002 een eigen zware minister op dat onderwerp geëist en gekregen. In het regeerakkoord heeft D66 twee belangrijke bestuurlijke onderwerpen vastgelegd. Beide punten worden door de coalitiegenoten niet ingewilligd, maar Dittrich en de zijnen vinden dit acceptabel.

2. CDA en VVD hebben gisteren tijdens onderhandelingen om Thom de Graaf nog in het kabinet te houden, eveneens laten zien dat ze ingrijpende bestuurlijke vernieuwing niet meer hoog in het vaandel hebben. Ook de in het regeerakkoord beloofde wijziging van het kiesstelsel willen ze niet uitvoeren.

3. Eens te meer blijkt dat het beeld van Wouter Bos als de onbetwiste leider van de PvdA, vals is. De Eerste-Kamerfractie, waarin niet alleen senatoren op leeftijd zitten, trok zich niets aan van Bos' smeekbeden de grondwetswijziging goed te keuren, die de gekozen burgemeester mogelijk moest maken. Bos durfde dinsdagavond niet zijn volle gewicht in de schaal te gooien om de senaatsfractie tegen te houden.

4. De PvdA heeft de kastanjes uit het vuur gehaald voor de coalitie. Ze heeft zich laten gebruiken. Ook in CDA-kringen leefde vanaf het begin grote ontevredenheid over het burgemeestersplan van De Graaf. Maar aangezien de christen-democraten zich aan het regeerakkoord hebben gebonden, konden ze weinig anders doen dan hopen op een ongeluk. Of op een bondgenoot van buiten. CDA en VVD bedreven obstructie toen ze de beslissende stap bij onderhandelingen over de burgemeestersverkiezing opschortten tot na de cruciale bijeenkomst van de Eerste Kamer. De Graaf kon daardoor in de senaat nauwelijks helderheid geven over zijn plannen.

5. Thom de Graaf heeft zich niet de beste onderhandelaar aan het Binnenhof getoond. Hij speelde de sfinx. Twee jaar lang zette hij onwrikbaar hoog in. Er kon niet aan zijn burgemeestersplan worden getornd. Tot dinsdagavond. Maar toen was het te laat.

6. Premier Balkenende is aan een debacle ontkomen, doordat D66 kennelijk niet meer hecht aan de bestuurlijke vernieuwing. Zijn eerste kabinet sneuvelde na 87 dagen. Als zijn tweede kabinet nog voor de officiële helft van zijn bestaan uit elkaar was geklapt, had hijzelf het waarschijnlijk politiek ook niet overleefd.

7. De PvdA-senatoren hebben de leden van het kabinet uiteindelijk misschien nog dichter op elkaar gedreven, zoals Balkenende woensdag suggereerde. In dat geval hebben ze Wouter Bos dubbel gedupeerd: de PvdA-leider roept al maanden dat het genoeg is geweest met deze coalitie.

Bos wil liefst morgen verkiezingen. Die kans is alleen maar kleiner geworden. Want een groter struikelblok dan dit is vooralsnog niet in zicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden