D66, SP en lokalen de grote winnaars

De PvdA van Diederik Samsom en de VVD van Mark Rutte betalen na anderhalf jaar samen regeren vooralsnog een hoge tol. Samen raken zij zo'n 600 van hun gemeenteraadszetels kwijt. De PvdA krijgt harde klappen in Amsterdam, Rotterdam en veel andere steden. Vooral de SP, D66 en de lokale partijen profiteren.

DEN HAAG - De voormalige grote drie, CDA, PvdA en VVD, die op het Binnenhof nog steeds in wisselende samenstelling de dienst uitmaken, incasseerden woensdagavond een pijnlijke uitslag. Voor het CDA krijgt de neergang gestage trekken. In de grote steden was de partij al weggespeeld, nu haken ook CDA-stemmers in kleinere gemeenten af, al hoopte partijleider Buma na het tellen van alle stemmen alsnog de grootste landelijke partij op lokaal niveau te blijven.


De PvdA incasseert de tweede lokale dreun op rij en verliest ruim 300 raadszetels, bovenop de 700 zetels die in 2010 al verloren gingen. Veel pijn voor de PvdA komt uit de grote steden. In Amsterdam, het voorheen onneembare rode bolwerk, verliezen de sociaal-democraten nu ruim van D66. De Democraten gaan van 7 naar 15 zetels en worden de grootste. De PvdA houdt er slechts 10 van de 15 over.


In Rotterdam duwt de grote winnaar Leefbaar Rotterdam met lijsttrekker Joost Eerdmans (14 zetels) de PvdA hardhandig van z'n voetstuk. De teller blijft daar waarschijnlijk steken op 8 à 9 zetels van de 14 uit 2010. Partijleider Samsom reageerde laat op de avond: 'Hier baal ik ontzettend van. De mensen voor wie wij anderhalf jaar geleden aan deze missie begonnen, zien kennelijk het resultaat nog niet. We zullen hard moeten werken om het vertrouwen terug te winnen.'


De VVD behoorde in 2010 nog bij de winnaars, maar levert nu weer 300 van de 1.400 liberale raadszetels in, de eerste nederlaag voor de VVD in jaren. Partijleider Rutte denkt dat de kiezers nog niet voldoende merken van het herstel van de economie. 'In die sfeer is het niet gek dat je een tik krijgt.'


De PVV deed alleen in Den Haag en Almere mee. In Almere bleef de partij van Wilders de grootste, in Den Haag werd ze tweede na D66. De PvdA werd daar derde. Verder gaan vooral de lokale partijen, de SP en D66 er met de stemmen vandoor. D66 heeft er zeker 300 lokale zetels bij, een stijging van bijna 50 procent. Daarmee is de partij van Alexander Pechtold, volgens de stand van zaken op de late woensdagavond, plots de tweede partij op lokaal niveau. Partijleider Pechtold: 'In heel veel gemeenten laten we zien dat D66 goed kan besturen.' Ook ChristenUnie en SGP, de andere partijen die het kabinet Rutte II het afgelopen jaar overeind hielpen, krijgen waardering van de kiezers. Zij gaan samen van 5 naar 8 procent van de plaatselijke stemmen.


De SP wordt twee keer zo groot en telt nu zo'n 500 raadszetels. De socialisten hoopten op een doorbraak in de grotere steden. De eerste berichten wezen er woensdagavond op dat dit is gelukt en dat de SP in veel van de steden gaat meedoen met de grote partijen.


De lokale partijen lijken te zijn uitgegroeid tot de grootste factor op gemeentelijk niveau; samen hebben ze zo'n 30 procent van de stemmen gekregen. Daar komt geen enkele partij bij in de buurt. Een ware afrekening vond plaats in Roermond, waar oud-VVD-coryfee Jos van Rey met zijn nieuwe partij in één keer tien zetels heeft binnengehaald en daarmee de VVD decimeerde.


Geert Wilders bepaalde voor een groot deel de toon van de verkiezingsavond. Hij veroorzaakte ophef met zijn speech in Den Haag, waar hij zijn aanhangers liet scanderen dat ze minder Marokkanen willen. Wilders: 'Dan gaan we dat regelen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden