D66 slaat onverwacht terug naar 'VVD-krassers'

'Krassen, krassen, krassen', zeggen ze bij D66 over het getreiter van de VVD. Na drie jaar van afwisselend op de kast zitten, lachend afdoen en lijdzaam ondergaan was nu, in de kwestie rond de arrestatie van de Surinaamse ex-legerleider Bouterse, de maat vol....

EWOUD NYSINGH; MILJA DE ZWART

Van onze verslaggevers

Ewoud Nysingh

Milja de Zwart

DEN HAAG

Sommige D66'ers werden donderdagavond bevangen door doemdenken, toen de eerste, scherpe commentaren doorklonken van VVD-woordvoerder Weisglas en PvdA-fractieleider Wallage op de handelwijze van D66-minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken.

Van Mierlo zag als eerste de bui hangen. Hij begon zijn uitlegcampagne over de afgelaste arrestatie onderweg naar Den Haag vanuit Brazilië, waar hij over de kwestie-Bouterse overlegde met de Surinaamse president Wijdenbosch. De coalitiepartners hadden liever gezien dat hij zich zwijgend van Rio naar het Binnenhof had gespoed. Maar Van Mierlo was te geslepen om de kleine krassenmakers een etmaal lang vrij spel te gunnen.

Ook in Den Haag zagen een paar D66'ers het lijk drijven. Worst case scenario's drongen zich spontaan op aan de bewindslieden Wijers, van huis uit organisatieadviseur, en Kohnstamm, die al langer meeloopt in de politiek. Of D66 laat zich voor de zoveelste keer in de hoek zetten door de VVD, met alle electorale schade van dien. Of D66 slaat terug, met als uiterste consequentie de val van het kabinet.

De nachtmerrie voor de democraten was dat de VVD bleef doorgaan. Leunde D66 vrijdag na de ministerraad gerustgesteld achterover, in het weekeinde zetten Bolkestein en Weisglas weer harder in. En in de maandagkranten konden ze lezen hoe slecht de vertrouwelijke beraadslaging in het kabinet was verlopen: 'VVD-ministers steunen Van Mierlo met tegenzin.'

Dinsdag besloot D66 het hoog te spelen. Het zeskoppige D66-smaldeel van het kabinet was al vroeg in de avond paraat voor crisisberaad, dat pas een paar uur later daadwerkelijk plaatshad. Met de verkiezingen in het vooruitzicht moest worden voorkomen dat de VVD gemakkelijk weg kon komen na de zoveelste 'actie-D66-pesten'. In de wandelgangen van de Tweede Kamer waren de VVD'ers zich nog niet bewust van de nieuwe assertiviteit van D66. Zoals gewoonlijk werden er schampere opmerkingen gemaakt over het vermeende grote drankgebruik van Van Mierlo.

'Ik drink minder en betere wijn dan Van Mierlo', heeft Bolkestein eens in eigen kring gezegd. Het is een typerende uitspraak voor de VVD-leider, die weinig ziet in de 'aartstwijfelaar', de 'emotionele' en 'krampachtige' Van Mierlo. De VVD vindt Van Mierlo een zwakke minister van Buitenlandse Zaken, wiens ministerie in een volgend kabinet aan de VVD moet toevallen. Daarbij komt dat D66 in VVD-kringen een overbodige partij wordt gevonden, die 'voor niets staat'.

De VVD gebruikt elke kans om Van Mierlo een hak te zetten. Kamerlid Weisglas stelt serieuze zaken aan de orde, maar vaak is het niet meer dan sarren. Er gaat bijna geen week voorbij of hij stelt schriftelijke vragen, soms over de meest futiele onderwerpen.

Weisglas is ook weleens te snel. Toen in januari tijdens het EU-voorzitterschap op teletekst verscheen dat er een Frans-Duitse coup werd gepleegd tegen Nederland, leverde Weisglas vanuit een tankstation dodelijk commentaar. Het bericht was echter onjuist. 'Een tikkeltje te wild, amigo', zei D66-kamerlid Van den Bos toen. Van Mierlo sprak vol ergernis over de VVD: 'Ze vinden het heerlijk.'

Zeker in het begin van zijn ministerschap, eind 1994, trapte de onzekere Van Mierlo met open ogen in de vallen die Weisglas voor hem opzette. Omdat het altijd prijs was, beschuldigde de VVD hem ervan lange tenen te hebben.

Van Mierlo probeert al enige tijd iets te doen aan zijn lichtgeraaktheid. Maar het komt nog steeds voor dat hij de kamercommissie voor Buitenlandse Zaken schoffeert. Als er dan een ruzieachtige sfeer is ontstaan, kan Weisglas met voldoening vaststellen dat Van Mierlo zich gedraagt als 'een olifant in de porseleinkast' en reageert als 'een prinses op de erwt'.

Het dossier 'VVD pest Van Mierlo' wordt intussen dikker en dikker: van VN-brandweerbrigade, via Poncke Princen en Orient House naar het NAVO-debat.

Ook gisteren kon Bolkestein het sarren niet laten. Hij citeerde oud-premier Drees: 'Onverstoorbaarheid hoort de eerste kwaliteit van een minister te zijn.' Na het debat zei Van Mierlo: 'Die lichtgeraaktheid wordt steeds minder. In dit debat was het absoluut niet aan de orde.' Even was hij toch emotioneel: 'Bouterse zelf heeft een aantal mensen afgemaakt, onder wie mijn maatje Frank Wijngaard. Ik wil Bouterse vast hebben'

Bolkestein bagatelliseerde gisteren de kritiek van de VVD. Na de Top van Amsterdam had de VVD toch 'op royale wijze' het Nederlandse EU-voorzitterschap geprezen, inclusief de minister van Buitenlandse Zaken? De VVD had toch ook Van Mierlo's veroordeling van China gesteund? De conclusie dat Van Mierlo 'maand na maand, gedurende drie jaar' door de VVD wordt achtervolgd, noemt Bolkestein onzin.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden