D66-pionier in de schaduw van Hans van Mierlo

Hij was de man die zijn partij D66 een van zijn kroonjuwelen bezorgde met het referendum als democratisch instrument. Maar hij bleef last hebben van de dominantie van Hans van Mierlo.

Aar de Goede tijdens een debat in de Tweede Kamer. Beeld ANP

De Volkskrant koos Arie ('Aar') de Goede begin jaren zeventig tweemaal tot parlementariër van het jaar - voorloper van de huidige politicus van het jaar-verkiezing. Hij speelde toen een hoofdrol in de politiek. Hij was medeoprichter van D66, Tweede Kamerlid en maakte als staatsssecretaris later deel uit van het roemruchte kabinet-Den Uyl.

Aar de Goede overleed 16 mei op 87-jarige leeftijd in woonplaats Zoeterwoude. 'Hij was een man van het eerste uur, van de eerste fractie van D66, een rots in de branding, hij formuleerde feilloos opvattingen, hij verhief zijn stem niet maar overtuigde door argumentatie en redelijkheid', herdacht Jan Terlouw hem op de site van zijn partij.

De Goede was zoon van een groenteboer in Vlaardingen. Al op de lagere school bleken zijn intelligentie en ambitie, maar in het gezin was geen geld voor meer opleiding. Op zijn 13de ging Arie dus werken. Toen hij 16 was, gaf hij zich zonder dat zijn ouders dit wisten alsnog op voor een opleiding aan de handelsschool. Hierdoor kon hij in 1947 in dienst komen van de Rijksbelastingdienst in Schiedam. Via uitstapjes bij het jeugdvormingsinstituut en een accountantsbureau kwam hij in 1956 terecht bij het Reactor Centrum Nederland, als administrateur. Hier bleef hij elf jaar.

In de jaren zestig raakte hij betrokken bij het van de grond tillen van een nieuwe politieke beweging door onder anderen Hans van Mierlo en Hans Gruyters. De Goede werd de eerste voorzitter van de afdeling Den Haag en zette het referendum op de agenda van D66. Op de eerste verkiezingslijst stond hij tweede, achter Van Mierlo, zodat hij in 1967 vicefractievoorzitter werd in de eerste, zevenkoppige D66-fractie. De Goede leidde harde confrontaties met het kabinet-De Jong over kernenergie en het ultracentrifugeproject. Hij diende een motie van wantrouwen in tegen toenmalig minister De Block van Economische Zaken.

In de eerste schaduwkabinetten van Den Uyl was hem zelfs een rol als minister van Financiën toegedicht. Toen dat kabinet er in 1973 daadwerkelijk kwam, werd hij staatssecretaris onder minister Duisenberg van Financiën. In die functie versterkte hij onder meer de positie van de Algenene Rekenkamer. Op dat moment rommelde het al binnen de partij tussen een stroming onder Van Mierlo, die dicht tegen de PvdA en detoenmalige PPR aanschuurde, en een stroming onder Terlouw, die D66 als het redelijke alternatief voor de gepolariseerde partijen zag. De Goede moest een verbindende rol spelen. Maar, zei hij: 'Als ik moet kiezen tussen de PvdA van Den Uyl en de VVD van Wiegel, is de keuze voor Den Uyl snel gemaakt. Daar heb ik geen pistool op de borst voor nodig.' Terlouw werd uiteindelijk de nieuwe D66-leider. Van Mierlo zou lijsttrekker worden bij de verkiezingen voor het Europese Parlement , maar trok zich terug. In 1978 werd De Goede als lijsttrekker aangewezen. Vijf jaar bezette hij een zetel in het Europees Parlement. Daarna was hij nog enige tijd lid van de Eerste Kamer.

Aar de Goede.

De relatie met Van Mierlo zou niet meer goed komen. Toen die het leiderschap weer naar zich toe trok, raakte De Goede in 1988-'89 definitief met hem gebrouilleerd. 'Hans leeft van de kritiek, maar kan er zelf niet tegen.' De Goede vond dat Van Mierlo bezig was de oprichtingsidealen te verraden. 'Hans predikt een ledendemocratie, maar voert een eenmansbewind.'

De Goede verdween kort daarna uit de politiek. 'De breuk met Van Mierlo heeft erin gehakt bij hem. Hij bezocht nog wel enkele keren het congres en reünies. Maar ook dat werd steeds moeilijker', zegt zijn zoon Hans. 'Hij verdeelde sindsdien zijn aandacht over zijn kleinkinderen, reizen en lezen. Zijn politieke analyses bleven haarscherp.' Zijn echtgenote Robina van Hespen overleed in 2007. Hij heeft twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.