D66 moet meer durven en kwaad worden

Na 35 jaar heeft D66 nog steeds bestaansrecht, maar de partij heeft last van een elite-complex, vinden Jasper Hörmann en Diederik Brink....

OUD-VOORZITTER van de Jonge Socialisten, Sander Zboray, laat D66 drie keuze's: ophouden, liberaal worden of een partij worden die het moet hebben van gevoelens van ongenoegen bij de bevolking (Forum, 30 juli). Van zijn drie opties waren er twee, liberale politiek voeren en de vinger leggen op ondemocratische praktijken, waar D66 de enige en beste politieke acteur voor is maar op dit moment erg slecht acteert. D66 lijdt immers aan een complex dat hen bang maakt om te claimen wat ze bereiken en te schreeuwen wat ze willen. En hierdoor weet de kiezer D66 moeilijk te vinden.

Als gezocht moet worden naar een partij die zich de afgelopen jaren effectief sterk heeft gemaakt voor de liberale 'zelf-kiezen' politiek, is het wel D66. Sander Zboray kan doodleuk vertellen dat D66 'alleen maar' het homohuwelijk, de vrije-winkeltijdenwet, het recht op abortus en euthanasie heeft binnengehaald. Maar dat is nogal wat na jarenlange christen-democratische overheersing waar geen liberale speld tussen te krijgen viel.

D66 is vervolgens echter veel te bang om al deze punten te claimen en zich eindelijk op de kaart te zetten als enige echte liberale 'zelf-kiezen' partij. Die titel, liberaal, wil de VVD namelijk ook maar al te graag, terwijl dit niet meer dan een conservatieve partij is. D66 kampt nog steeds met de erfenis van Van Mierlo, die campagne voerde met de leus 'wij staan voor niets'.

Het succes van toen ten spijt. D66'ers moeten nu duidelijker claimen wat ze zijn: liberalen die streven naar de vrijheid voor mensen om zelf te kunnen kiezen. Dat doen ze nu te weinig, en dat is slap.

Een andere optie die door Zboray aan D66 werd gelaten is de partij te worden die kiezers binnenhaalt die ontevreden zijn over het politiek spel van dat moment. De partij die de vinger legt op ondemocratische praktijken. En weer heeft Zboray het beeld mooi geschetst, maar slecht gekeken. D66 hoeft niet meer te kiezen voor die rol, ze speelt hem alleen heel slecht.

Toen D66 werd opgericht bestreedt ze de permanente ideologische ruzie tussen partijen, en kwam er als nieuwe pragmatische partij om werkbare oplossingen voor de problemen in de samenleving te eisen en had zij democratie als speerpunt. Toen keerde D66 zich tegen het establishment. En wat mij betreft moet ze dat 35 jaar later weer doen, liefst even hard.

Voor een partij met democratisering als speerpunt moet het toch niet moeilijk zijn om te ageren tegen de politiek waarin belangen tegen elkaar worden weggestreept in polderoverleggen, de burger nog steeds veel te weing invloed heeft op het moment waar het er echt op aan komt: de coalitieonderhandelingen. Om maar niet te zwijgen over het feit dat steeds meer wordt besloten in de Brusselse achterkamers en het politieke debat in Nederland ronduit slap te noemen is.

D66 zou de VVD moeten bestrijden die de saaiheid van de politiek ziet als teken van tevredenheid bij de burgers. Alleen door weer kwaad te worden komt D66 af van het vooroordeel dat ook door Zboray werd aangehaald, dat ze alleen maar kan zeuren over een gekozen burgemeester en het referendum.

D66 heeft wel degelijk duidelijke speerpunten waarvoor ze zou moeten strijden. Over haar bestaansrecht hoeven mensen zoals Zboray zich niet druk te maken. D66 moet haar bestaansrecht echter wel waar maken, wat ze nu te weinig doen. D66 durft namelijk niet te claimen wat dankzij haar is veranderd in dit land, en durft de wantoestanden in de politiek van nu niet duidelijk te maken aan een zo groot mogelijk publiek. Dat moet D66 gewoon wel durven en schreeuwen wat ze wil. D66 moet af van haar elite-complex dat zegt dat haar ideeën zo genuanceerd zijn dat ze het grote publiek toch niet bereiken. Anders dreigen mensen als Zboray nog gelijk te krijgen ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden