D66: laat Kok na verkiezingen direct formeren

D66 heeft geen behoefte aan een kabinetsinformateur. De beoogd premier, Wim Kok, moet na de verkiezingen direct als formateur worden aangesteld....

Van onze verslaggever

NIJMEGEN

Dit betoogde D66-fractievoorzitter Th. de Graaf donderdag tijdens een gastcollege staatsrecht aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Hij vindt dat de paarse partijen snel tot zaken moeten komen, als op 6 mei blijkt dat zij een meerderheid in de Tweede Kamer behalen, en ze alledrie de bereidheid hebben met elkaar verder te gaan.

De bemoeienis van de koningin met de kabinetsformatie vindt De Graaf een probleem, omdat haar optreden niet wordt gedekt door de ministeriële verantwoordelijkheid. 'De formatie is een moeizaam stukje in onze democratie', zei hij. Volgens De Graaf is Beatrix in de formatie kwetsbaar, omdat zij in feite politieke besluiten moet nemen. 'Ik heb bezwaar tegen die rol van de koningin in de formatie.'

Tijdens zijn college deed De Graaf het voorstel de Eerste Kamer af te schaffen. De senaat is volgens hem te zeer 'de schaduw van de Tweede Kamer'. Vaak worden hier dezelfde debatten gevoerd als in de Tweede Kamer, zonder dat dit nieuwe gezichtspunten oplevert. Voor de technische toets van wetsontwerpen zou de Raad van State kunnen zorgen.

De Kamer moet volgens De Graaf de eigen positie versterken op het punt van de parlementaire controle. het parlement zou meer eigen onderzoek moeten verrichten. 'Ik spiegel me hierbij aan de Verenigde Staten, waar dagelijks hearings plaatsvinden.'

D66 wil dat in parlementaire onderzoeken voortaan onder ede verhoren worden afgenomen. Aan ambtenaren moet een verschijningsplicht worden opgelegd.

De fractievoorzitter wil verder dat de premier in de toekomst vaker uit zijn Torentje komt om met het parlement in debat te gaan. De Graaf: 'Als ik hem niet in het wekelijkse coalitieoverleg tref, zie ik hem alleen op vrijdagavond op televisie. Ik vind dat raar.'

D66 stelt voor naast het wekelijkse vragenuurtje met vakministers voortaan ook een halfuur met de premier te debatteren over actuele politiek. Bovendien zou hij eens per kwartaal in debat moeten met fractievoorzitters over de hoofdlijnen van het regeringsbeleid. Dit zou leiden tot 'spannender en herkenbaarder politiek'.

De Graaf zei donderdag ook dat de rechtstreeks gekozen burgemeester wat D66 betreft 'de prijs' is voor een tweede kabinet van PvdA, VVD en D66. 'Daar zitten de huidige partners niet op te wachten. Maar als ik Kok hoor zeggen dat hij dolgraag D66 erbij wil hebben, en ook Bolkestein zijn absolute voorkeur voor de huidige samenstelling hoor uitspreken, dan moeten zij toch bereid zijn deze prijs voor verbetering van de democratie te betalen.'

Het referendum mag van D66 in de komende formatie niet meer ter discussie staan. Tijdens de vorming van de vorige regering hebben de democraten daar volgens De Graaf een prijs voor betaald. Het referendum is reeds door de Eerste en Tweede Kamer aangenomen. Omdat hier een wijziging van de Grondwet voor nodig is, moet het in de volgende periode nogmaals beide Kamers passeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden