D66-Kamerfractie wil niet de schuld van alles krijgen

Thom de Graaf moet vervangen worden, opperen partijgenoten. Maar Kamerlid Boris van der Ham vindt dat meningsverschillen over de partijkoers eerst uitgevochten moeten worden. 'Van dat chic linkse intellectuele imago moeten we af'...

D66 is een partij van nette, beleefde mensen. Zelfs als ze zich genoodzaakt zien aan de stoelpoten te zagen van hun partijleider, Thom de Graaf, doen ze dat met pijn in het hart. 'Het is lullig om te horen, bijna net zo vervelend trouwens om te zeggen', begint het Amsterdamse oud-gemeenteraadslid Theo Veltman zijn open brief aan de achterban waarin hij schrijft dat De Graaf maar eens moet opstappen.

Prominent partijlid Floor Kist heeft er in zijn oproep al niet minder moeite mee: 'Wij worstelen steeds weer met de vraag hoe je mensen die je eigenlijk respecteert en die hard voor je gewerkt hebben, vertelt dat het tijd is om te vertrekken. '

Al die scrupules ten spijt komt de boodschap luid en duidelijk over: een deel van D66 wil op het partijcongres op 16 november de bezem door de Tweede-Kamerfractie halen. De zorgen zijn groot sinds de klap die de partij op 15 mei te verwerken kreeg: van veertien naar zeven zetels. Sterker: als de laatste peilingen geloofd moeten worden, gaan de democraten hun derde opeenvolgende nederlaag tegemoet sinds het vertrek van founding father Hans van Mierlo.

De sluimerende onvrede steekt de kop op nu de partij sneller dan verwacht een kans krijgt om het echec van afgelopen voorjaar weg te poetsen. Leden vrezen dat de Kamerfractie nog niet klaar is voor de herkansing. Kern van de kritiek: de parlementariërs zijn onzichtbaar, houden zich bezig met de verkeerde thema's en hebben het contact met de opstandige en ontevreden kiezer nog lang niet hersteld. Floor Kist: 'Wij zijn de enige partij die zwaar verloren heeft die niet zijn partijleider ter discussie stelt. Dat zegt iets.'

In het partijkader wordt de kritiek herkend, maar niet gedeeld. Kamerlid Boris van der Ham vindt het 'wel heel gemakkelijk' de fractie alle schuld te geven. 'We hebben hard gewerkt, staan veel op de opiniepagina's, lanceren veel initiatieven, maar voordat de mensen dat zien en waarderen zijn we maanden verder.'

Van der Ham stelt dat de partij eerst over de politieke koers moet praten voordat er koppen rollen. 'In de vele praatsessies van de afgelopen maanden kwam naar voren dat we te veel in Den Haag zitten, te weinig een actiepartij zijn. De Liberal Democrats in Groot-Brittannië gaan wel de straat op, met ongeveer dezelfde standpunten. Zij groeien als kool. Waarom kunnen wij dat niet? Er zijn oudgedienden die zeggen: dat past niet bij ons, dat is meer iets voor de SP. Van dat chic linkse intellectuele imago moeten we volgens mij nou juist af.'

Ook partijvoorzitter Gerard Schouw signaleert de gespletenheid: 'Er is elan en energie om een goede campagne te voeren, maar je kunt niet wegpoetsen dat de peilingen niet echt meewerken. Natuurlijk wordt ook over personen gesproken. Het zal van De Graafs tegenkandidaten afhangen of hij echt concurrentie krijgt.'

Een van die kandidaten, Hein van Meeteren, meldde zich afgelopen weekend. Een andere veelgenoemde kanshebber is europarlementariër Lousewies van der Laan. Hoogstwaarschijnlijk verruilt zij Straatsburg inderdaad voor Den Haag, maar zij benadrukt de nummer 1-positie niet te ambiëren.

Kist en Veltman hebben nog drie weken de tijd om 'namens velen' de concurrentie voor De Graaf op te porren. Er zijn zelfs D66'ers die vinden dat ze daarbij niet beleefd hoeven te blijven, blijkt in de discussiefora op D66-internetsites. 'D66 als het redelijk alternatief, een partij van aardige mensen, de campagneslogan Maak het Verschil: ik kan het niet meer horen', schrijft partijlid Petra van Gelderen. 'Wees onredelijk in de dingen waar je in gelooft. ''Aardig'' is de meest dodelijke kwalificatie die je in de politiek kunt krijgen. En Maak het Verschil hebben we nog nooit aan iemand kunnen uitleggen, zelfs niet aan onszelf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden