Update

D66 houdt poot stijf: geen coalitie met ChristenUnie

D66 houdt de poot stijf: er komt geen coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Bijna vier uur spraken D66-leider Pechtold en ChristenUnie-leider Segers vanmiddag met informateur Schippers om uiteindelijk te concluderen dat de onderlinge verschillen te groot waren. Segers toonde zich teleurgesteld. Pechtold zei nog te geloven in andere coalitievarianten.

Segers en Pechtold concluderen dat ze geen formatiegesprekken gaan voeren. Beeld anp
Segers en Pechtold concluderen dat ze geen formatiegesprekken gaan voeren.Beeld anp

Informateur Edith Schippers erkende dinsdagavond dat zij nu ook even niet meer weet hoe het verder moet. Zij vindt het te vroeg om haar opdracht terug te geven aan de Tweede Kamer. 'Ik wil nu even nadenken. Welke stap is opportuun? Maar ik gooi dit nu niet over de schutting.'

Schippers schrijft dus nog geen brief aan de Kamer om te melden dat haar opties zijn uitgeput. Maandag liet de informateur nog weten dat de combinatie VVD-CDA-D66-ChristenUnie in haar ogen de enige haalbaare variant was met een meerderheid in beide Kamers. Nu hoopt zij alsnog dat alle partijen zich opnieuw beraden en elkaar niet meer uitsluiten. 'Het land moet ook geregeerd worden.'

Om tafel met vier partijen

VVD-leider Mark Rutte en CDA-voorman Sybrand Buma stelden informateur Schippers nog voor om woensdag om de tafel te gaan zitten met D66 en de ChristenUnie om het mislukte overleg te bespreken. Maar Pechtold zei daar het nut niet van in te zien. 'Dat zou niet zinvol zijn', zo luidt het.

De D66-leider was dinsdagmiddag ook al met enorme tegenzin het gesprek ingegaan met Segers. In de ochtend had hij al uren vergaderd met zijn fractie en uiteindelijk het mandaat gekregen om een verkennend gesprek te voeren. Maar ook in de fractie leefden grote bedenkingen, was Pechtolds boodschap.

Ernstige gezichten
Ook bij de ChristenUnie vond vanochtend urenlang overleg plaats. En ook daar trokken de Kamerleden ernstige gezichten. Maar de bereidheid om te praten was er, zei Segers uiteindelijk. Die bereidheid had hij gisteren ook al getoond. Hij sprak niet meer over breekpunten, slechts over standpunten, die het begin konden vormen voor een onderhandeling. Segers wilde vooral weten hoe groot de bereidheid was bij de potentiële coalitiepartner.

Te klein, zo bleek even na zevenen in de avond. Pechtold en Segers verlieten nog wel gezamenlijk de Stadhouderskamer, maar enkel om aan de verzamelde pers te verkondigen dat ze er niet uitkwamen. Het gesprek ging over het 'taxeren van politieke wil', zei Segers. 'Die was onvoldoende. Dat is zeer teleurstellend.' Dus was diens conclusie: 'We gaan niet voor de kat z'n staart onderhandelen.'

Tijdens het gesprek was gesproken over 'belangrijke onderwerpen die beide partijen na aan het hart liggen'. Maar zicht op overeenstemming kwam er niet. Pechtold: 'We hebben moeten vaststellen dat het niet kan leiden tot echt onderhandelen. Het zit er niet in.' Segers: 'We hebben elkaar diep in de ogen gekeken en gezegd: het is onvoldoende.'

Segers etaleerde teleurstelling. Pechtold keek vooruit naar andere combinaties. Het aantal mogelijkheden was nog niet uitgeput, stelde hij. 'Er zijn nog andere varianten om te verkennen.' Welke coalities hij in gedachten had, zei hij niet.

Segers en Pechtold in de Kamer. Beeld anp
Segers en Pechtold in de Kamer.Beeld anp

VVD en CDA overvallen

De andere potentiële coalitiepartners, VVD en CDA, lijken overvallen door deze laatste ontwikkeling. Die partijen keken al uit naar de formatiegesprekken met D66 en ChristenUnie. Segers werd als een betrouwbare partner gezien. Maar Pechtold houdt sinds het mislukken van de onderhandelingen met GroenLinks - een week geleden - vast aan zijn wens om een brede coalitie van rechtse en linkse partijen te vormen.

Een coalitie met de ChristenUnie was 'onwenselijk', zei Pechtold vorige week al. D66 voelde er niets voor om als progressieve partij aan te schuiven bij drie conservatieve partijen. Op aandringen van D66 liet informateur Schippers de leiders van SP en PvdA de afgelopen week drie keer opdraven. Telkens was de vraag: willen jullie het gesprek aangaan met VVD, CDA en D66? Telkens zeiden Roemer en Asscher nee. De SP wil niet met de VVD, de PvdA wil niet regeren na de grote verkiezingsnederlaag van maart.

Zo kwam Schippers uit bij de laatste variant: het 'motorblok' met de ChristenUnie. Op het Binnenhof overheerste de verwachting dat het doorgaans constructieve D66, wellicht schoorvoetend, uiteindelijk overstag zou gaan. Maar Pechtold kiest voor een andere route: de directe confrontatie met VVD-leider Rutte en CDA-leider Buma. D66 zag zijn droomcoalitie stuklopen toen de poging met GroenLinks mislukte. De Democraten bedanken er nu voor om in een coalitie te stappen waarin christelijke en conservatieve idealen de boventoon voeren. Deze combinatie is onze 'vijfde keuze', waarschuwde Pechtold al vooraf aan het gesprek met Segers.

Het vervolg is ongewis. In verschillende fractiegangen wordt momenteel verwoed vergaderd om een antwoord te vinden op de vraag: hoe nu verder?

Pechtold spreekt met de pers na het overleg met zijn fractie. Beeld anp
Pechtold spreekt met de pers na het overleg met zijn fractie.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden