Analyse Kinderpardon

D66 en ChristenUnie kwetsbaar in debat over kinderpardon

Na de bijna-uitzetting van Lili en Howick zullen er woensdag bij een asieldebat in de Kamer opnieuw stemmen opgaan voor een verruiming van het kinderpardon. D66 en ChristenUnie waren daar altijd voor, maar staan binnen de coalitie nu schaakmat. Jaren van ongemak en gêne dreigen voor de twee regeringspartijen.

2015, de Angolese kinderen Glaucio en Marcia mogen met hun moeder in Nederland blijven. Voor het detentiecentrum staan kinderen te wachten tot ze naar buiten komen. Beeld Marcel van den Bergh

Alexander Pechtold slaat zich er dinsdag manmoedig doorheen. ‘Waarom mogen mijn familie en ik niet blijven,’ vraagt een Iraaks jongetje dat met een cameraploeg van omroep BNNVARA naar het Binnenhof is gekomen. Er zijn regels, probeert Pechtold uit te leggen. En er is iemand in het kabinet die er heel goed naar kijkt, ook naar de situatie in Irak. ‘Ik ben weleens in Irak geweest,’ zegt Pechtold vriendelijk. ‘Jij? Nog helemaal nooit? Oh.’

Wen er maar aan, zullen ze bij de PvdA denken. De voormalige regeringspartij moest tijdens het kabinet Rutte II voortdurend pijn wegslikken bij schrijnende asielzaken. D66 en ChristenUnie waren destijds vanuit de oppositiebankjes juist onverbiddelijk. Telkens dienden de twee partijen samen met GroenLinks voorstellen in voor een ruimhartiger kinderpardon. Telkens moest de PvdA tegenstemmen, onder druk van coalitiegenoot VVD.

Toenmalig PvdA-partijleider Diederik Samsom kon er na zijn noodgedwongen vertrek nog steeds over mokken. Hij had tijdens de formatie wél een kinderpardon afgedwongen, maar volgens critici als D66 en ChristenUnie was de permanente regeling te streng. Langzaam groeide ook het chagrijn binnen zijn partij, zeker als er weer schrijnende gevallen opdoken. ‘We geven 900 kinderen een leven in dit land, en dan maak je er een nederlaag van omdat kind 901 niet onder het pardon valt’, concludeerde de ex-PvdA-leider verbolgen.

2014, staatssecretaris van Justitie Fred Teeven op werkbezoek bij een asielcentrum wordt geconfronteerd met kinderen die om een pardon vragen.

Emoties

De hoogoplopende emoties rond de Armeense kinderen Lili en Howick hebben nu de kwetsbare positie van D66 en ChristenUnie (CU) binnen Rutte III aan het licht gebracht. De onrust is onmiskenbaar toegenomen binnen de regeringspartijen. Bij de ChristenUnie verzetten prominente lokale politici als het Amsterdamse raadslid Don Ceder zich tegen de koers van het kabinet. Bij het D66-congres in oktober komen leden waarschijnlijk met een oproep om het kinderpardon alsnog uit te breiden.

De Haagse realiteit biedt weinig hoop. VVD en CDA hielden tijdens de formatie een royaler kinderpardon tegen; de twee kleinere coalitiepartijen legden zich daar bij neer. ‘Ik heb niet veel te willen,’ erkent CU-Kamerlid Voordewind dinsdag als hem wordt gevraagd wat er nu moet gebeuren met de naar schatting vierhonderd kinderen die in een vergelijkbare positie zitten als Lili en Howick. ‘Onze handtekening staat onder het regeerakkoord.’

Onafhankelijke commissie

Staatssecretaris van Asiel Mark Harbers kondigt dinsdag naar aanleiding van alle verwikkelingen wel een onafhankelijke commissie aan die gaat onderzoeken of de asielprocedures voortaan korter kunnen, maar de oppositie is niet onder de indruk. ‘Een Haags methode om tijd te kopen en de verdeeldheid binnen de coalitie te maskeren’, meent SP-Kamerlid Jasper van Dijk. ‘Niemand kan tegen kortere procedures zijn,’ zegt GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik. ‘Maar de kinderen die hier al jaren zijn, worden daar niet mee geholpen.’

De linkse oppositie kan woensdag tijdens het asieldebat een motie indienen die het kabinet oproept om voortaan ruimhartiger te zijn, maar de uitkomst staat vast. Een maand na het aantreden van Rutte III zetten GroenLinks en PvdA de nieuwe regeringspartijen al voor het blok door een ruimer kinderpardon voor te stellen. Resultaat: D66 en ChristenUnie stemden tegen waar ze jarenlang voor waren.  Zo was het nu eenmaal afgesproken tijdens de formatie.

2005, de roep om een generaal pardon in Den Haag terwijl de Twee de Kamer debatteert met minister Rita Verdonk van Justitie. Beeld Martijn Beekman

Aanzuigende werking

Premier Mark Rutte en CDA-leider Sybrand Buma hebben deze week duidelijk gemaakt dat daar ook na Lili en Howick niets aan gaat veranderen. De twee grootste regeringspartijen zijn er van overtuigd dat een nieuwe regeling tot ‘nieuwe grensgevallen’ gaat leiden, met ook weer alle schrijnende situaties van dien. Bovendien zijn ze beducht voor de ‘aanzuigende werking’ die een nieuw pardon kan hebben. Nederland zal in hun ogen het signaal afgeven dat mensen die keer op keer zijn afgewezen uiteindelijk toch mogen blijven.

VVD en CDA  willen niet zwichten voor de onrust bij de twee andere coalitiepartners. Rutte en Buma hebben tijdens de formatie niet voor niets duidelijk gemaakt dat een streng migratiebeleid topprioriteit is; de onderhandelingen met GroenLinks zijn er zelfs op stukgelopen. Voordewind heeft toen telkens geprobeerd om het kinderpardon uit te breiden, maar ook hij legde zich na lang tobben neer bij dat ene zinnetje in het regeerakkoord: ‘De permanente regeling voor langdurig in Nederland verblijvende kinderen (kinderpardon) blijft in haar huidige vorm gehandhaafd’.

CU-kamerlid Joel Voordewind. Beeld ANP

Rechtse meerderheid

Subtiel wordt er binnen VVD en CDA ook gewezen op de nieuwe verhoudingen in de Tweede Kamer. Als D66 en ChristenUnie ‘een vrije kwestie’ willen maken van het asielbeleid is dat prima. Er is in de Kamer inmiddels een rechtse meerderheid die een nóg scherpere lijn voorstaat dat het huidige kabinetsbeleid. Stille hint: Pechtold en Voordewind kunnen beter hun zegeningen tellen.

Dat argument zal bij de achterban van D66 en ChristenUnie weinig indruk maken, zeker als er in de nabije toekomst weer verontwaardiging ontstaat over de uitzetting van in Nederland gewortelde kinderen. De twee regeringspartijen mogen dan opnieuw uitleggen waarom ze niet langer pleiten voor een ruimhartig kinderpardon. Zonder ongemak en gêne zal dat waarschijnlijk niet gaan. 

Vorig jaar slechts dertig aanvragen voor kinderpardon; volgens deskundigen onmogelijke voorwaarden

Steeds minder asielkinderen doen een beroep op het kinderpardon, omdat de kans op succes zo klein is dat het de moeite nauwelijks loont. Slechts een paar procent van de aanvragen voor kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, wordt gehonoreerd, blijkt uit cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.

Bedreigingen van bewindspersonen die beslissen over asielzaken ‘een onuitroeibaar probleem’

Staatssecretaris Mark Harbers moest vorige week onderduiken vanwege ernstige bedreigingen rond de asielzaak van Lili en Howick. Zijn voorgangers en ambtenaren in de asielketen viel hetzelfde lot ten deel. Ze zijn het erover eens: dit is een onuitroeibaar probleem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.