D66: 'Dwing grootverbruikers energie te besparen'

De 111 bedrijven in Nederland die veel energie verbruiken, moeten verplicht worden zes keer zoveel energie te besparen als ze nu doen. Voor andere bedrijven geldt al de verplichting energie te besparen, maar van de energie-intensieve industrie is een vrijwillige bijdrage gevraagd. Daar komt nu vrijwel niets van. Reden waarom D66 vandaag minister Kamp van Economische Zaken oproept een einde te maken aan die uitzonderingspositie en de energie-intensieve industrie te dwingen aan energiebesparing te doen.

Minister Henk Kamp (Economische Zaken) loopt door de duinen tijdens een bezoek aan Terschelling. Beeld anp

Kamp gaf eerder al aan de 111 energie-intensieve bedrijven aan te willen pakken. Ze beloofden in het Energieakkoord tot een besparing vergelijkbaar me het energiejaarverbruik van circa 135 duizend huishoudens. Kamp wilde dat met afspraken per bedrijf afdwingen, maar liet de Tweede Kamer deze maand weten daar geen heil meer in te zien.

Kamp heeft de energie-intensieve bedrijven tot half november gegeven om met een voorstel te komen hoe ze alsnog de in het Energieakkoord beloofde besparing voor elkaar gaan krijgen. Dat akkoord werd in 2013 gesloten door 47 maatschappelijke partijen, milieubeweging en politiek. Vindt de bewindsman het plan onvoldoende, zo dreigde Kamp, dan ga ik 'verplichtende maatregelen nemen die op 1 januari 2018 in werking treden'. Dat betekent een wet met in het uiterste geval een boete voor bedrijven die zich niet aan die wet houden.

Verleiding

Hij krijgt de steun van oud-minister van Milieu Ed Nijpels die ervoor moet zorgen dat de afspraken in het Energieakoord worden nagekomen. 'Tot dusver was de gedachte dat dit moest lukken via verleiding, maar dat blijkt onvoldoende te helpen', was de reactie van Nijpels op het voornemen van Kamp. 'Met verplichtingen wordt een psychologische barrière doorbroken.'

Van alle energie die in Nederland wordt gebruikt nemen de 111 energie-intensieve bedrijven - in chemie, raffinage en metaal - circa een kwart voor hun rekening. Dat is evenveel als alle huishoudens verbruiken. De bedrijven vallen onder het Europese handelssysteem voor emissierechten ETS, wat betekent dat ze een speciale behandeling krijgen als het gaat om energiebesparing. Daardoor zijn ze niet verplicht energie te besparen. Niettemin beloofden de grootverbruikers van energie 9 van de 100 Petajoule die de ondertekenaars van het Energieakkoord in 2020 willen besparen, voor hun rekening te nemen. 1 Petajoule staat voor het jaarverbruik aan elektriciteit en gas van circa 15 duizend huishoudens. Het is bij goede bedoelingen gebleven: naar verwachting komt de energiebesparing in plaats van 9 op 1,5 Petajoule.

Oud-minister van Milieu Ed Nijpels steunt het plan van minister Kamp Beeld anp

D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven stelt daarom vandaag bij het debat over de begroting van Economische Zaken voor om de uitzonderingspositie van de energie-intensieve industrie op te heffen. Daardoor worden ze verplicht om geld te steken in energiebesparende maatregelen die zichzelf binnen vijf jaar terugverdienen. 'De zware industrie van de ons omringende landen moet dat al', stelt Van Veldhoven. Ook moeten de grootverbruikers toestaan dat hun energie-installaties worden onderzocht op zuinigheid en rendement. Iets waar vergelijkbare bedrijven in bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië al toe verplicht zijn. Volgens Van Veldhoven levert haar voorstel tussen de 3.400 en 6.800 arbeidsjaren op bij de bouw- en installatiesector en bij producenten van ketels en ventilatoren.

Stapje

Frans Rooijers, directeur van het onafhankelijke onderzoeks- en adviesbureau voor energie en duurzaamheid, CE Delft, is weliswaar positief over het voorstel van D66, maar zou van politieke partijen liever wat meer ambitie zien. 'Dit is een stapje in de goede richting. Het is een klein antwoord op de korte termijn op een veel groter probleem op de lange termijn.'

Wat Rooijers betreft moet de energie-intensieve industrie veel verder gaan dan energie besparen en toewerken naar het gebruik van zoveel mogelijk groene, hernieuwbare energie. 'Energiebesparing is maar een deel van het verhaal. De reductie van CO2 is minstens zo belangrijk, maar dat adresseert dit voorstel niet en dat begrijp ik niet.'

'Natuurlijk wil D66 ook meer groene energie', reageert Van Veldhoven. 'Maar de groenste energie is nog altijd de energie die je niet verbruikt.' Of ze een Kamermeerderheid achter haar voorstel krijgt, moet deze week blijken als de Tweede Kamer de begroting van Kamp bespreekt. PvdA'er Jan Vos is ervoor dat energie-intensieve bedrijven werk maken van energiebesparing - 'Kamp is wat dat betreft goed bezig' - maar wil van D66 weten of er ook werkgelegenheid verloren gaat als energie-intensieve bedrijven gaan besparen.

Gasleidingen

GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren is in ieder geval voor. 'Wij zeggen dit al langer.' Van Tongeren richt in het debat vandaag haar pijlen op een ander energievraagstuk: de verplichting dat bouwers van huizen en kantoren een gasleiding naar die nieuwe woningen en bedrijfsruimten aan moeten leggen. 'Dat is niet logisch als tegelijk de gaswinning en daarmee het gasverbruik omlaag gaat in Nederland. 'We moeten afkicken van onze aardgasverslaving. Daar past die aansluitplicht op het gasnetwerk totaal niet bij. Als je die schrapt maken bouwers meer werk van goed geïsoleerde woningen en schone energie.'

GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren: 'We moeten afkicken van onze aardgasverslaving' Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden