'D66: drukdoenerij in de wereld, wereldvreemd in eigen land'

Vanzelfsprekend is D66 een kansrijke nieuwe coalitiepartner. Maar durft de partij zijn weldenkende consensus te toetsen aan de werkelijkheid, vraagt Volkskrant-columniste Nausicaa Marbe.

Alexander Pechtold spreekt op het partijcongres van D66. Beeld anp

De afgelopen week is veel gespeculeerd over het einde van het kabinet. Zie de desastreuze afbrokkeling van het CDA. Zie de dwarse PVV die bonje om extra bezuinigingen aankondigt. Zie de VVD die permanent beschuldigd wordt de crisis destructief te lijf te gaan. Het einde zou in zicht zijn.

Vanzelfsprekend is D66 een kansrijke nieuwe coalitiepartner. Die partij heeft in de peilingen acht zetels meer dan in de Kamer. De run op D66 is begrijpelijk en tegelijkertijd verontrustend. Het is een veilige keuze van 'weldenkenden' die het gehad hebben met de sociaal-democratie. Het is ook de keuze van teleurgestelde VVD'ers die Wilders zat zijn. Het is een protestkeuze tegen de kunstbezuinigingen, maar bovenal is het een stem tegen het populisme. Want haaks op de volksmenner die zegt waar het op staat in taal die pijn doet en doorschiet, manifesteert zich de retorisch begaafde Pechtold die liever vrijblijvend polemiseert over zaken die hij politiek niet aankan.

Rancunevolk
Zonder twijfel wanen D66-kiezers zich echte liberalen, verheven boven het rancunevolk dat niets van democratie snapt. Maar durft D66 zijn weldenkende consensus te toetsen aan de werkelijkheid? Kan D66 zijn idealen vertalen in politiek voor iedereen? Realistisch kijken naar urgente zaken die haaks staan op de partijretoriek?

De voortekenen zijn niet goed. Afgelopen woensdag schreef Alexander Pechtold een opinieartikel dat begon met een sneer naar minister Rosenthal en 'het Nederlandse belang' en culmineerde in een jubelkreet over de 'nadagen van de natiestaten' (O&D, 23 november). Het liefst ziet Pechtold de nationale diplomaten verdwijnen ten bate van een Europese diplomatieke dienst met gedeelde posten en waarden. Da's praktischer voor de ondernemer uit Shanghai - het staat er echt. Ook binnen internationale organisaties wil Pechtold liever een 'stevige EU-zetel' in plaats van nationale 'klapstoeltjes'.

Drukdoenerij
Ach gut, het is ook het ideale moment om nationale saamhorigheid een schop te geven. Terwijl Europa uiteenvalt, terwijl culturele en nationale identiteitsvorming steeds belangrijker blijken, denkt Pechtold als eerste aan gezellige loketten voor Chinezen. Over het hoofd van burgers heen die in onzekere crisistijden houvast zoeken, verklaart D66, ook door de wens veel macht aan Europa af te dragen, de nationale soevereiniteit irrelevant. D66: drukdoenerij in de wereld, wereldvreemd in eigen land.

Nog een voorbeeld: de nieuwe integratienota van D66. Een en al diversiteit en respect voor verschillen, maar nergens staat wat te doen als juist de opvattingen over respect onverzoenlijk verschillen. Nergens wordt concreet gekeken naar patronen van discriminatie. Of naar de spanning tussen seculiere en religieuze waarden. Door alles vaag te houden, kijkt D66 bewust weg van de integratiewerkelijkheid waarin PvdA en GroenLinks eindelijk eens nuttig werk verrichten.

Van diversiteit maakt D66 overigens een scharminkel. De politieke Europese diversiteit kan de pot op. De nationale diversiteit houdt vooral het gebod in dat monocultuur irreëel is. Maar het bontst maakt D66 het met een stellingname tegen 'een praktijk die mensen vastzet in religieuze en etnische hokjes en de eigen onveranderlijke cultuur als norm stelt'. Een praktijk? Van wie? Zeggen ze niet.

Uit gloednieuw onderzoek blijkt dat veel allochtonen zichzelf in hokjes opsluiten. Een overdonderende meerderheid van Turken en Marokkanen wil een partner van hetzelfde geloof én dezelfde etnische afkomst. Dit zou Pechtold bij autochtonen als racistisch weghonen. Maar als je je integratienota wazig misleidend houdt, voorkom je discussie over importracisme.

Blind
Nog zoiets: de 'werkelijke oorzaak' van marginalisering van migranten is niet het feit dat ze geëmigreerd zijn, meent D66. Hoe oppervlakkig worden de valkuilen van migratie weggepoetst. Niet iedereen kan (of wil) aarden. Je moet blind zijn om, zoals D66, te ontkennen dat verhuizing van het islamitische platteland naar de westerse grootstad, investering in het land en de cultuur van herkomst ten koste van behuizing en aanpassing in Nederland, gedwongen huwelijken en het dumpen van vrouwen en kinderen in den vreemde geen effect hebben op marginalisering.

Maar wacht, D66 ontkent niets in concreto. D66 mengt zich niet, zoals PvdA en GroenLinks dat vaak doen, in het integratie­gesprek. Waar D66 mee scoort, is een inversie van wat Wilders zegt. Automatisch het tegendeel beweren, of dat wel of geen hout snijdt. Zie hier de benauwende leegte die doorgaat voor beschaving. Verontrustend.

Nausicaa Marbe is columniste van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden