nieuws stikstofuitstoot

D66 doet eerste zet in stikstofdossier: halvering veestapel moet bouw mogelijk maken

De ‘stikstofuitspraak’ van de Raad van State dreigt duizenden bouwprojecten te smoren. Het snoeien van takken van de Nederlandse economie kan een uitweg bieden. Van de regeringspartijen deed D66 maandag de eerste zet: een halvering van de veestapel. Het CDA doet daar niet aan mee. 

Varkens in megastallen. Beeld Marcel van den Bergh

Dat juist D66 het stikstofdebat in de coalitie op scherp zet, is niet verwonderlijk. De inkrimping van de veehouderij sluit naadloos aan bij de groene agenda van de partij. Met het voorstel treft de partij met name coalitiepartner CDA in zijn agrarische hart: de christendemocraten gaan er prat op de boerenstem in Den Haag te vertegenwoordigen en kennen een lang verleden van felle tegenstand tegen rigoureuze landbouwhervormingen.

Door de veestapel met de helft te verkleinen zou Nederland vijftig miljoen kippen en zes miljoen varkens minder tellen, becijferde D66-Kamerlid Tjeerd de Groot. ‘De intensieve veehouderij heeft een bijdrage van minder dan 1 procent aan onze economie, terwijl de gehele landbouw, waarvan de veehouderij een groot deel uitmaakt, verantwoordelijk is voor 70 procent van de stikstofuitstoot.’ Een verhouding die volgens D66 uit het lood staat.

Een tweede reden voor de sanering zijn de aanhoudende problemen in de veehouderij. De Groot: ‘Boeren staat het water aan de lippen, de mestproblematiek is al dertig jaar niet opgelost, we zien Q-koorts, stalbranden, en van over de hele wereld wordt soja naar Nederland gesleept voor het veevoer.’

Om de landing voor de boeren te verzachten, stelt De Groot voor hen financieel te helpen bij het stoppen of het overstappen naar de duurzamere kringlooplandbouw. ‘Er is nu geld. Ik zeg tegen de boeren: pak deze kans. Er is geen toekomst voor de manier waarop we in Nederland kippen, varkens en geiten houden.’

Hoogste stikstofopbouw door landbouw in Overijssel. Beeld de Volkskrant

Hoe gevoelig het saneren van veehouderij ligt in de coalitie, bleek uit de reactie van het CDA, dat zijn regeringspartner onmiddellijk tot de orde riep. ‘De stikstofproblematiek vraagt om een integrale afweging van alle economische activiteiten’, zei CDA-Kamerlid Jaco Geurts. Hij wees erop dat de Kamer de commissie-Remkes heeft ingesteld om op korte termijn oplossingen aan te dragen. D66 stemde met dat strijdplan in.

Waarom die partij maandag ineens met een eigen plan kwam, was Geurts ‘een groot vraagteken’. ‘Dit is een ongelofelijke schoffering voor de boeren. Ze denken de hele landbouwsector met één pennenstreek af te schrijven.’

Ook minister Carola Schouten van landbouw (ChristenUnie) was niet gediend van het voorstel dat D66 ‘even snel de krant in gooide’. ‘Ik vind het niet chic als je als boer of boerin elke ochtend hard aan het werk bent en dan in de krant leest: u kunt voor een heel groot deel gewoon verdwijnen.’

Duizenden projecten

In mei zette de Raad van State een streep door het Nederlandse stikstofbeleid. Waar eerder vergunningen voor nieuwe bouwprojecten werden afgegeven op voorwaarde dat in de jaren erna de stikstofuitstoot zou worden beperkt, moet nu al bij de start duidelijk zijn hoe de verwachte vervuiling wordt aangepakt. De gevolgen zijn immens: uit een inventarisatie van Schouten blijkt dat zo’n 18.000 projecten, van groot tot klein, door de uitspraak op de tocht staan.

Tot de meest in het oog springende gevolgen horen de bouwstop in de toch al krappe woningmarkt, het verbod op de verbreding van de snelwegen A27 en A12 rond Utrecht en het uitstel van de opening van Lelystad Airport. Naast het CDA lijkt daarmee ook de VVD een flinke veer te moeten laten. Wat de landbouw is voor het CDA, is het storten van asfalt of het opvoeren van de maximumsnelheden voor ‘vroempartij’ VVD. Zolang er geen duidelijkheid is over de omvang van het stikstofprobleem, zullen zulke plannen in de ijskast moeten blijven.

Veeteelt stoot veel stikstof uit...en is in landbouw de ‘hoofddader’. Beeld de Volkskrant

‘Stikstofuitspraak kost bouw miljarden’

De bouwsector ziet de komende vijf jaar voor 14 miljard euro aan projecten in rook opgaan door de stikstofuitspraak van de Raad van State. Dat concludeert ABN Amro.

Wie stikstof wil aanpakken, moet zijn grenzen kennen, zegt Volkskrant-columnist Jean-Pierre Geelen. Grenzen aan de groei bijvoorbeeld. ‘Het is mooi zo, zonder nóg meer snelwegen en troosteloze industriecomplexen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden