D-markzone wordt gewoon omgezet in een euro-zone

De Economische en Monetaire Unie wordt in hoge mate gedirigeerd door Duitsland. Zo heeft de Europese Top in Madrid opnieuw enkele belangrijke eisen van de regering-Kohl ingewilligd....

PETER DE GRAAF; JOS KLAASSEN

Van onze correspondenten

MADRID

Zelfs het stabiliteitspact van Theo Waigel is omarmd. 'Een half jaar geleden zou niemand geloofd hebben dat we ooit zover zouden komen', constateerde de Duitse minister zaterdag tevreden.

De EMU wordt helemaal op Duitse leest geschoeid. Die ontwikkeling was al ingezet in Maastricht, toen de strikte convergentiecriteria werden vastgelegd. Duitsland haalde de Europese centrale bank binnen. Bonn dicteerde de naam van de munt èn het laatste traject naar de EMU.

Tenslotte kwam Waigel met zijn stabiliteitspact: harde afspraken over de begrotingsdiscipline voor de deelnemers aan de muntunie. Enkele maanden geleden werd in vele hoofdsteden nog volop gemopperd over dit pact. Het werd beschouwd als een nieuwe hinderpaal voor de muntunie.

Want terwijl de meeste landen nog vele en pijnlijke bezuinigingen moeten doorvoeren om te slagen voor het EMU-examen, gebiedt het stabiliteitspact dat ze ook na 1999 zuinig aan moeten blijven doen.

De regeringsleiders hebben zich neergelegd bij dat vooruitzicht, al moeten de details van het stabiliteitspact nog worden uitgewerkt. In veel hoofdsteden worden Waigels ideeën nu nog afgedaan als onrealistisch en onhaalbaar.

Duitsland streeft in de EMU naar een begrotingstekort van één procent en een zware boete (een kwart procent van het bnp of zelfs meer) voor ongedisciplineerde landen. De Duitsers hebben in ieder geval de toon gezet voor de onderhandelingen over de verdere uitwerking van het pact in de Ecofin-raad. Het eindresultaat wordt vermoedelijk over zes maanden in Florence aan de regeringsleiders voorgelegd.

Eigenlijk is het nauwelijks verrassend dat Duitsland de EMU dicteert. De Bundesbank bepaalt immers nu al grotendeels het monetaire beleid van veel EU-lidstaten, inclusief Nederland. De monetaire unie is slechts een officiële bekrachtiging van de huidige praktijk: de D-markzone wordt gewoon omgezet in een euro-zone.

Duitsland heeft ook het meeste te verliezen bij de vorming van de EMU. De heilige D-mark wordt ongewisseld voor de euro, waarvan de hardheid nog maar moet worden afgewacht. De Duitse regering en de Bundesbank onderstrepen voortdurend dat de euro er slechts komt als die minstens even sterk is als de D-mark. Maar de bevolking heeft daarover zo zijn twijfels. De animo voor de EMU is in de Duitse publieke opinie duidelijk lager dan in de overige landen.

Tegen die achtergrond spelen de Duitse regering en de Bundesbank op safe: óf er komt een keiharde euro óf er komt geen eenheidsmunt. Door stelselmatig de voorwaarden te dicteren en aan te scherpen, houdt Duitsland de beslissing over de vorming van de EMU aan zichzelf. De toetredingscriteria uit het Verdrag van Maastricht kunnen uiteindelijk zimmers strikt dan wel soepel worden geïnterpreteerd.

Op zijn laatst begin 1998 moeten de Europese regeringsleiders beslissen welke landen met ingang van 1999 de monetaire unie gaan vormen. Twee landen zijn om politieke redenen zeker van deelname. Behalve Duitsland kan ook Frankrijk niet worden gemist in de Europese muntunie. Maar de Franse regering moet nog een verbeten gevecht voeren met zichzelf en met de bevolking om voor het economisch EMU-examen te slagen.

Duitsland vindt het van het grootste belang dat Frankrijk begin 1998 bevredigende cijfers over 1997 kan laten zien. Niet zozeer om te bepalen of de Fransen kunnen meedoen aan de muntunie.

Want zonder Frankrijk komt er eenvoudigweg geen EMU. Maar het Franse record moet bovenal de geur van selectiviteit wegnemen. Want als Duitsland bij het Franse EMU-examen soepel cijfert, zullen ook andere landen zoals Italië en Spanje een coulante behandeling eisen.

Peter de Graaf

Jos Klaassen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden